Της ΝΕΦΗ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ
Από τον μεταξοσκώληκα της Ασίας, στην πίνα της Μεσογείου, ιστορικά η Ασία συνδέεται με την Μεσόγειο και την Ευρώπη διά του λεγόμενου «Δρόμου του Μεταξιού». Η περίφημη βύσσος της Μεσογείου -εξαιρετικά σπάνιος τύπος μεταξιού γνωστός ως «μετάξι της θάλασσας», φτιάχνεται από ένα υγρό που εκκρίνει η πίνα, το όστρακο που μοιάζει με τεράστιο μύδι. Για τους αρχαίους λαούς της Μεσογείου -Αιγυπτίους, Έλληνες Ρωμαίους- η βύσσος ήταν η εκλεκτότερη υφαντική ύλη, λόγω της ιδιότητας της να λάμπει στον ήλιο. Ευρύτερα γνωστό, βεβαίως, είναι το μετάξι της κάμπιας του μεταξοσκώληκα, όταν φτιάχνει το κουκούλι της, τέχνη και τεχνική που έχει την προέλευση της στην Κίνα. Ο ιστορικός «Δρόμος του Μεταξιού», συνέδεε Κίνα, Νοτιοανατολική Ασία, Ινδία, Αραβική Χερσόνησο, Σομαλία, Αίγυπτο και Ευρώπη. Άκμασε μεταξύ του 2ου αι. π.Χ., μέχρι την πτώση της Κωνσταντινούπολης το 1453μ.χ. μέσω χερσαίων και θαλάσσιων διαδρομών, διά των οποίων διακινούνται όχι μόνο το μετάξι, τα χειροποίητα χαλιά και πολλά άλλα πολύτιμα αγαθά, αλλά και ιδέες και πολιτισμοί. Τον παραμυθένιο «Δρόμο του Μεταξιού», το σπουδαιότερο ιστορικά εμπορικό δίκτυο του αρχαίου και μεσαιωνικού κόσμου, οριστικά τον έκλεισαν οι Οθωμανοί κατακτητές αμέσως μετά την πτώση του Βυζαντίου -αρνούμενοι τη συμμετοχή τους στο εμπόριο, καθότι υπήρξαν πολέμιοι της σύνδεσης Ασίας και Ευρώπης.
Η πορεία του Δρόμου του Μεταξιού, χαράσσεται αρχικά από τους Πέρσες. Ο ιστορικός «Περσικός Βασιλικός Δρόμος», εξελίχθηκε σαν μια από τις κύριες αρτηρίες του Δρόμου του Μεταξιού -θεωρείται πρόδρομος του Δρόμου του Μεταξιού- αφετηρία είχε τα Σούσα της Περσίας και διά μέσου της Μικράς Ασίας διακλαδίζεται προς τον Εύξεινο Πόντο διά της Δαμασκού της Συρίας στο λιμάνι της Τρίπολης των Φοινίκων, στη Μεσόγειο. Άλλες διαδρομές προσεγγίζουν την Ινδία και την Αίγυπτο. Ελλάδα και Κύπρος συνδέονται με το τεράστιας εμπορικής και πολιτιστικής αξίας δίκτυο από τα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου (356-323π.χ.) και η τεράστιας σημασίας γεωστρατηγική τους θέση καθιστά τη σύνδεση τους με το δίκτυο υψίστης σημασίας. Στο πέρασμα των αιώνων, ο Δρόμος του Μεταξιού «προίκισε» τους Έλληνες εμπόρους και τις ελληνικές περιοχές, οι οποίες ήταν συνδεδεμένες μαζί του μέσα από χερσαία και θαλάσσια δρομολόγια, με μια ιδιαίτερη κληρονομιά.
Από την αραχνοϋφαντή βύσσο στο χείλος της αβύσσου οι λαοί της Ασίας και της Μεσογείου, στις μέρες μας. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ακυρώνει τον εμπορικό διάδρομο Ασία – Μέση Ανατολή – Ευρώπη. Οι συνέπειες για την Ευρώπη θα είναι τεράστιες και θα αλλάξουν το τοπίο σε οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό επίπεδο. Κάθε άλλο παρά μεταξένιος και ειρηνικός θα είναι ο πάλαι ποτέ «δρόμος του μεταξιού». Οι ΗΠΑ πρωταγωνιστούν στην αναδιάταξη του εμπορικού χάρτη -του παραδοσιακού κόσμου του μεταξιού- προωθώντας και ουσιαστικά παρεμβάλλοντας τη Σαουδική Αραβία στο παιγνίδι.
Στο προσκήνιο προβάλλει ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC) -ο «Νέος Δρόμος των Μπαχαρικών», ο οποίος επισημοποιήθηκε το 2023 στην σύνοδο κορυφής των G20 στο Δελχί. O IMEC θα είναι όχι απλώς ένας διάδρομος μεταφοράς προϊόντων και αγαθών αλλά ένα πλήρες δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Ο εμπορικός πόλεμος μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας οδηγεί στην νέα εμπορική διαδρομή που θα συνδέει την Ευρώπη με την Ινδία μέσω του Ισραήλ και των μοναρχιών του Κόλπου, παρακάμπτοντας τη διώρυγα του Σουέζ. Η Ινδία, επί τη βάσει της ιστορικής σημασίας συμφωνία, τηρεί κατά τον τρόπο αυτόν αποστάσεις από τις χώρες του αναθεωρητισμού -Ρωσία, Κίνα και Τουρκία. «Η παραγωγή στην Ινδία είναι πολύ πιο κοντά στην Ευρώπη από ό,τι στην Κίνα», γεγονός που θα μειώσει τους χρόνους παράδοσης, δηλώνει ο Νιλς Φλέμινγκ Χάνσεν, ευρωβουλευτής (Δανία) και αντιπρόεδρος της αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις σχέσεις με την Ινδία.
Ο πόλεμος στην Γάζα φαίνεται να εμποδίζει τα φιλόδοξα σχέδια για τον νέο «Δρόμο των Μπαχαρικών». Οι εξελίξεις, βέβαια, υποδεικνύουν την αναγκαιότητα της ανανέωσης του σωτήριου για την Ευρώπη σχεδιασμού του σύγχρονου εμπορικού δρόμου. Η επικράτηση της ειρήνης στην περιοχή είναι εκ των ων ουκ άνευ και ευχής έργον. Νοουμένου ότι ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ Βενιαμίν Νετανιάχου έβαλε την Κύπρο στο «παιγνίδι» του διεθνούς διαδρόμου IMEC (India – Middle East – Europe Economic Corridor), το ζήτημα καθίσταται ιδιαιτέρως περίπλοκο και λόγω των εξελίξεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή, καθώς και το άλυτο κυπριακό ζήτημα.
Χρώματα, αρώματα και πολιτισμός από τον Δρόμο του Μεταξιού έως τον Δρόμο των Μπαχαρικών, για αιώνες. Στην εποχή μας, ο μεταξένιος δρόμος της προόδου φαίνεται να απειλείται με μαύρο χρώμα από την τεχνολογία του πολέμου.
Πηγή: Περιοδικό ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ