…επί των ερειπίων
Γράφει η Νέφη Ιωαννίδου
Άκαιροι και άδικοι οι θάνατοι μικρών παιδιών. Ασύλληπτη, τραυματική εμπειρία γονέων. Βαθύτατο, ανεξίτηλο τραύμα, ο αποχωρισμός του γονιού από το παιδί και δη ο άδικος.
Αναζητώντας στις Γραφές λογική εξήγηση για την «αδικία του Θεού», προσκρούουμε στο βαρύ πένθος του Ιώβ, ο οποίος έχασε όλα τα παιδιά του, μεταξύ άλλων δεινών που βίωνε, αλλά ύψωσε τα χέρια στον ουρανό και είπε: «ο Κύριος έδωκε, ο Κύριος οφείλετο. Είη το όνομα Σου Κύριε ευλογημένον»». Δεν υπάρχει θυμός με το θείο ούτε και θρήνος -μόνον ευγνωμοσύνη στον Δημιουργό, που έστω και προσωρινά ευλόγησε τον Εκλεκτό του και του χάρισε παιδί.
Η χριστιανική θρησκεία, μέσα από τον θυμό και τον θρήνο, δίνει μία σκέψη παρηγορητική. Είναι βέβαιο ότι με τον θάνατο μεταβαίνουν στην Αιώνια Ζωή, οι αθώοι άγγελοι που δεν πρόλαβαν να αμαρτήσουν: «ω! μακαρίων νηπίων, μακαρία η κοίμησις». Ο Μέγας Βασίλειος, λέει: «δεν χάσαμε το βρέφος, το επιστρέψαμε στον Θεό, ο οποίος μας το έδωσε», για να προσθέσει: «τον υιό σου δεν κατέκρυψε η γη, αλλά ο ουρανός τον δέχθηκε. Στα παιδιά ανήκει η Βασιλεία των Ουρανών».
Για τους πιστούς του Χριστιανισμού η συνειδητοποίηση και η αποδοχή της τεράστιας απώλειας, ενδέχεται να είναι σχετικά ανώδυνη -το χώμα καταπίνει το φθαρτό σαρκίο. Η ψυχή, όμως, του παιδιού βρίσκεται στον ουρανό -στα χέρια του Θεού. Πρόδρομοι του Χριστού, οι Φιλόσοφοι. Η αντιμετώπιση του θανάτου στον Χριστιανισμό και τον Στωικισμό, επί παραδείγματι, παρουσιάζει ενδιαφέρουσες συγκλίσεις αλλά και θεμελιώδεις αποκλίσεις.
«Δει κυνιείν», το Στωικό Αξίωμα: «ο ίδιος ο άνθρωπος από τη στιγμή που γεννήθηκε θνητός, είναι και αποδημητικός». Για τον Στωϊκό δεν είναι φοβερή η ώρα του θανάτου. «Αν δεν φθάσει τώρα, μήπως ύστερα δεν θα έλθει»; Πού είναι, λοιπόν, το περίεργο όταν το γενόμενο φθείρεται, πού είναι το περίεργο όταν ο άνθρωπος πεθαίνει -υποστηρίζουν οι Στωϊκοί που εστιάζουν στην ύλη. Ο Χριστιανισμός διασώζει την ψυχή και στρέφει το βλέμμα του πιστού στους Ουρανούς.
Οι Έλληνες Φιλόσοφοι της Στοάς των Στωϊκών, απορούν για τον ίδιο λόγο με το Χριστιανικό Δόγμα: «Πώς μπορεί να είναι απροσδόκητο ένα πράγμα τόσο φυσικό»; Μόνο που για τον Στωϊκό, πρόκειται για «φυσική μεταβολή των προτέρων σε άλλα» – μεταβολή όχι απώλεια, αλλά διατεταγμένη οικονομία, δηλαδή αποδημία. Ο θάνατος δεν είναι απροσδόκητος: «τι, λοιπόν, είναι τόσο κακό»;
Δεν ταράζεται, ούτε τρομοκρατείται, ούτε πανικοβάλλεται ο Στωικός ενώπιον του θανάτου, διότι θεωρεί ότι ο θάνατος δεν μπορεί να τον βλάψει. Επομένως, και «όταν ακόμη φιλάς το παιδί σου γλυκά, από μέσα σου πρέπει να λες: «αύριο ίσως πεθάνει» -σημειώνει ο Επίκτητος.
-«Απαίσια είναι αυτά που λες».
-«Καθόλου απαίσια, αλλά φυσιολογικά, διαφορετικά
πες πως είναι απαίσιος και ο θερισμός των σταχύων.
Να μην θερίζονται τα στάχυα;».
Ο Λίβανος έγινε ένας επιτάφιος την Μεγάλη Εβδομάδα του 2026. Ενταφιάστηκαν άνθρωποι και πολιτισμοί στη Μέση Ανατολή. Σωριάστηκαν σε ερείπια -από τη θάλασσα της Μεσόγειος ως τις χώρες του Κόλπου. Οι πιστοί τριών θρησκευτικών δογμάτων -ιουδαϊσμού, χριστιανισμού, ισλαμισμού- αιώνες συνυπήρξαν στην ίδια γεωγραφική θέση, δίχως να κατορθώσουν να αποσβέσουν το χρόνιο μίσος. Ο Χριστός ξανασταυρώθηκε.