“Και να που φτάσαμε εδώ / Χωρίς αποσκευές / Μα μ’ ένα τόσο ωραίο φεγγάρι / Και εγώ ονειρεύτηκα έναν καλύτερο κόσμο / Φτωχή ανθρωπότητα, δεν μπόρεσες / ούτε ένα κεφαλαίο να γράψεις ακόμα / Σα σανίδα από θλιβερό ναυάγιο / ταξιδεύει η γηραιά μας ήπειρος”(“Αλλά τα Βράδια”, Ποίημα του Τάσου Λειβαδίτη, απαγγελία Γιώργου Μιχαλακόπουλου) 

Του Ηλία Γιαννακόπουλου – Φιλόλογου

«Το αυγό»

                ΣΟΛΩΝ: Σε πενήντα χρόνια μπορούμε να γίνουμε ό,τι θέλουμε!

                ΛΟΥΚΑΣ: Δεν μπορούμε να γίνουμε ό.τι θέλουμε!

              ΣΟΛΩΝ: Μπορούμε, Λουκά, μωρό μου. Μπορούμε! Αρκεί να μπούμε.

                  ΛΟΥΚΑΣ: Πού;

                ΣΟΛΩΝ: Στο σύστημα. Δεν ξέρω, αλλά κάπου πρέπει να μπούμε. Χαρά και εργασία, ωράριο, αλλά κάπου να μπούμε.

                ΛΟΥΚΑΣ: Πού;

                   ΣΟΛΩΝ: Στο σύστημα! Στο είπα.

               ΛΟΥΚΑΣ: Τι είναι αυτό, ουζάδικο;

                ΣΟΛΩΝ:  Το σύστημα; Όχι. Αυγό

               ΛΟΥΚΑΣ: Αβγό ή αυγό;

                ΣΟΛΩΝ: Αυγό; Μην γίνεσαι χυδαίος

               ΛΟΥΚΑΣ: Αυγό;

             ΣΟΛΩΝ: Αυγό, ναι, αυγό, με ζάλισες…Όταν μπεις εκεί μέσα πάει, τά ‘χεις όλα.

               ΛΟΥΚΑΣ: Καλά. Και θα μάς χωράει;

               ΣΟΛΩΝ: Μέχρι να μπεις είναι το ζόρι.

             ΛΟΥΚΑΣ: Κατάλαβα. Θα χωράμε και οι δύοι στο αυγό, Σόλων;

            ΣΟΛΩΝ: Και οι δύο; Όχι, ο καθένας θα έχει το δικό του αυγό. Και πάψε να σκέφτεσαι σαν υπανάπτυκτος!

            ΛΟΥΚΑΣ: Μόνος δηλαδή; Μόνος;  Όχι, Σόλων, όχι μόνος, δε γίνεται αυτό, Σόλων, δεν αντέχεται η ζωή μόνος, σε παρακαλώ, Σόλων, όχι!

               ΣΟΛΩΝ: Θες να μην μπούμε; Αυτό προτείνεις;

              ΛΟΥΚΑΣ: Να μην μπούμε!

              ΣΟΛΩΝ: Να μείνουμε έξω;

             ΛΟΥΚΑΣ : Έξω!

            ΣΟΛΩΝ: Καλά. Έξω. Όσο ελπίζουμε, όσο αντέχουμε, όσο μπορούμε.  Έξω!

           Αν κάποιος αναγνώστης ή ακροατής ή θεατής του παραπάνω κειμένου-επεισοδίου της γνωστής σειράς «Εκείνος και Εκείνος» προσπαθήσει μετά από τόσα χρόνια και με αφορμή το θάνατο του ηθοποιού-πρωταγωνιστή (Γ. Μιχαλακόπουλου) της πετυχημένης αυτής σειράς να εντάξει τα δύο πρόσωπα σε κάποια κοινωνική ή πολιτική ομάδα ή ακόμη και σε κάποια φιλοσοφική σχολή θα δυσκολευτεί τα «μάλα».

          Τα επίθετα και οι προσδιορισμοί που κατά καιρούς πριν και μετά το θάνατο και των δύο πρωταγωνιστών (Β.Διαμαντόπουλος=Λουκάς // Γ. Μιχαλακόπουλος=Σόλων) διατυπώθηκαν ως μία απόπειρα καταγραφής της χαρακτηρολογικής δομής τους ως ανθρώπων-συμβόλων δεν μπόρεσαν να συμπεριλάβουν όλες τις εκδοχές αυτών των δύο τύπων που φιλοτέχνησε ο κειμενογράφος Κ. Μουρσελάς.

         Η δυσκολία του εγχειρήματος βρίσκεται στο πολυεπίπεδο των “ρητών και υπόρρητων μηνυμάτων” του κειμένου, αλλά και στο όλο σκηνοθετικό πλαίσιο (κοινωνικό, πολιτικό, ιδεολογικό,  φιλοσοφικό) στο οποίο κινούνται οι πρωταγωνιστές. Η δυσκολία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν ο αναγνώστης ή ο ακροατής ή ο θεατής ή και ο κριτικός ακόμη   αποπειραθούν να αποσυνδέσουν το «Λόγο» από την «Εικόνα» (ενδυματολογία, κινήσεις, μορφασμοί, ντεκόρ…).

         Ίσως είναι από τις λίγες περιπτώσεις που σε μία τηλεοπτική σειρά ο «Λόγος» κερδίζει – έστω και στα σημεία – την «Εικόνα». Ίσως αυτή ήταν και η αιτία που που γεννήθηκε το παρόν άρθρο ως ένα μνημόσυνο σε δύο ηθοποιούς που “εποίησαν”και δίδαξαν “ Ήθος”.

           Πολλοί μίλησαν για δύο ρέμπελα της κοινωνίας μας, για δύο περιθωριακούς, για δύο απροσάρμοστους, για δύο sui generis αναρχικούς, για δύο γελωτοποιούς και ίσως, γιατί όχι, για δύο γνήσιους Φιλοσόφους της καθημερινότητας.

         Το απαράμιλλο χιούμορ των δύο ηθοποιών, η απλότητα των χαρακτήρων, η ενδυματολογική επιλογή και ο διεισδυτικός διάλογος θεωρούνται από τα αναμφισβήτητα θετικά της γνωστής σειράς. Οι δύο πρωταγωνιστές συνεχώς σατιρίζουν, σαρκάζουν και αυτοσαρκάζονται.

          Δύο απλοί άνθρωποι  με έναν πειστικό τρόπο και με μία γλώσσα που σπάζει κόκαλα (όχι όμως φτωχή και επίπεδη) προσπαθούν να κατανοήσουν τον κοινωνικό τους περίγυρο, να τον σατιρίσουν και να τον αμφισβητήσουν μέσα από την αποκάλυψη των σαθρών θεμελίων του (αξίες, πρότυπα, ιδανικά, ηθική…).

         Τα σχόλια και οι  απόψεις τους που εκφράζονται άλλοτε με ερωτήσεις και άλλοτε με απαντήσεις στοχεύουν να αναδείξουν αλλά και να αποδομήσουν τον φθηνό  καθωσπρεπισμό, την διάχυτη υποκρισία  και τον παραλογισμό της κοινωνίας μας. Μιας κοινωνίας που γαλουχείται από τις αξίες του καταναλωτισμού και της αγωνίας του σύγχρονου ανθρώπου – του διαχρονικού ανθρώπου για κοινωνική αναρρίχηση και αποδοχή.

        Οι ρακένδυτοι ηθοποιοί και ο ελλειπτικός τρόπος προβολής των μηνυμάτων ηχούσαν δυνατά στη συνείδηση του ακροατή ή θεατή και τον καθιστούσαν ασυνείδητα μέτοχο και κοινωνό των προβληματισμών των πρωταγωνιστών. Τα υπονοούμενα των λόγων των δύο ηρώων της καθημερινότητας ήταν πιο κατανοητά και τολμηρά από τα εμφανή και αυτονόητα.

        Ο κειμενογράφος και ο σκηνοθέτης, όπως φυσικά και οι δύο πρωταγωνιστές ούτε μία φορά δεν διολίσθησαν στον φθηνό διδακτισμό, στην επίπεδη κατήχηση και στα κενά κηρύγματα.

          Τα δίχρωμα παπούτσια του Σόλωνα καθώς και τα τρύπια μάλλινα γάντια του ήταν οι εκφράσεις μιας οξείας κριτικής στη δικτατορία των οίκων μόδας και στην τυραννία μιας αισθητικής που προβίβαζαν ως αξία ζωής το κίβδηλο “Φαίνεσθαι” μέσα από την επιβολή μιας καταθλιπτικής ομοιομορφίας.

       Κάποιοι αφελείς διάλογοι των δύο λαϊκών θυμόσοφων-πρωταγωνιστών αποδομούν την ηθική ένδεια και τον κοινωνικό μιθριδατισμό της κοινωνίας που έχει εθιστεί στο άλλοθι του στρουθοκαμηλισμού (δεν είδα, δεν άκουσα, δεν κατάλαβα). Οι  ελεύθεροι «αλήτες», αλλά πάντα αξιοπρεπείς και συνεπείς στον δικό τους αξιακό κώδικα, καταγαύζουν με τους αφελείς διαλόγους τους την αξία της αυθεντικότητας και της μοναδικότητας κάθε ανθρώπου χωριστά.

        Θα ήταν, όμως, ασυγχώρητη παράβλεψη αν δεν επισημάνουμε και το ιδεολογικό περίβλημα του διαλόγου των δύο «αποτυχημένων» της ζωής  στο απόσπασμα «αυγό», όπως αυτό παρατίθεται στην αρχή, ελαφρώς διασκευασμένο για τις ανάγκες του άρθρου και του Blog.

        Οι δύο ήρωές μας, άλλοτε ζητιάνοι και άλλοτε πολίτες, συγκρούονται με την βαθιά τους επιθυμία να γευτούν τα καλά του συστήματος που ωστόσο αυτή όμως συνοδεύετα και από την  μοναξιά. Αιωρούνται στην επιθυμία να μπουν-ενταχθούν στο «σύστημα» και στην επιθυμία τους να μείνουν πάντα μαζί αυθεντικοί και ελεύθεροι.

           Το δίλημμα είναι μεγάλο αφού οι σειρήνες της ένταξης είναι πιο ηχηρές και οι υποσχέσεις εκμαυλιστικές. Τρέμουν, όμως, τη μοναξιά και την αλλοτρίωση. Γνωρίζουν πολύ καλά καλά πως κάθε επιλογή τους έχει και το κόστος της και στη ζωή αυτή τίποτα δεν κερδίζεται και δεν κατακτιέται «ατιμωρητί».

       Τελικά στο δίλημμα «Μπαίνουμε – δεν μπαίνουμε στο Αυγό-Σύστημα» κυριαρχεί το «…δεν μπαίνουμε». Μένουν ανένταχτοι και ελεύθεροι. Κι αυτό γιατί γνώριζαν πως η ένταξη θα σήμανε την ανελευθερία τους στο βαθμό που είναι γνωστό πως όσα κερδίζεις και κατέχεις με την ένταξη στο «σύστημα» σε κατέχουν», όπως τονίζει και ο Σαβατέρ:

           “ Ό,τι κρατάμε πολύ γερά μάς κρατάει κι αυτό με τον τρόπο του”.

         Κι αυτό ήταν που τρόμαζε τα δύο «ρεμάλια» της σειράς και επέλεξαν την «Απέξω».

           « ΛΟΥΚΑΣ : Έξω!

          ΣΟΛΩΝ: Καλά. Έξω. Όσο ελπίζουμε, όσο αντέχουμε, όσο μπορούμε. Έξω!».

          Στα ενδιαφέροντα της σειράς «Εκείνος και Εκείνος» είναι και το γεγονός ότι αυτή η σειρά προβαλλόταν κατά τη διάρκεια της Χούντας με τα γνωστά προβλήματα της λογοκρισίας. Η σειρά αυτή αποτελούσε μία χαραμάδα ελπίδας και φωτός ή και αντίστασης στο καθεστώς της δικτατορίας.

          Δεν είναι δα  και λίγο δύο «Ζητιάνοι» και δύο «Ρέμπελοι» της ζωής να κάνουν αντίσταση. Σχετικά με το επεισόδιο «Αυγό» ο Μιχαλακόπουλος σε μία συνέντευξή του είχε πει:

       “Εγώ έλεγα δεν θα μπω ποτέ στο «αυγό». «Χωράμε και οι δύο» έλεγε ο άλλος(Λουκάς). Το «αυγό» ήταν το σύστημα. Που να καταλάβει ο ταγματάρχης τι σημαίνει «αυγό»”.

          Μέσα στην φλυαρία τους για την ανάγκη να μπουν στο σύστημα για να απολαύσουν κι αυτοί τα καλά του έλεγαν πικρές αλήθειες που και σήμερα είναι επίκαιρες και διδακτικές.

          Έτσι, όμως, απροσάρμοστοι και ανένταχτοι μπορεί να μην   πέτυχαν αυτό που οραματιζόταν ο Σόλων “ΣΟΛΩΝ: Σε πενήντα χρόνια μπορούμε να γίνουμε ό,τι θέλουμε!”, αλλά μάς θύμισαν μία αιώνια αλήθεια όπως τη διατύπωσε ο Έρμαν Έσσε:

   «Αυτός που είναι «απροσάρμοστος» στον κόσμο βρίσκεται πάντα στο σημείο που είναι δυνατόν να ανακαλύψει τον εαυτό του. Αυτός που έχει προσαρμοστεί δεν βρίσκει ποτέ τον εαυτό του, απλώς καταλήγει στο να γίνει υπουργός».

                               **  ΣΧΟΛΙΑ  AΝΑΓΝΩΣΤΩΝ

                       Γεια σου, φίλε Ηλία.

       Α.Πιθανώς απώτερη καταγωγή του Σόλωνα και του Λουκά είναι ο Βλαντιμίρ και ο Εστραγκόν του “Περιμένοντας τον Γκοντό”.

        Ο λόγος τους φαίνεται να έχει κάτι από το “θέατρο του παραλόγου” που είχε αντιπροσωπευθεί τότε από εκείνο το δράμα.

          Εκεί, βέβαια, ο προβληματισμός ήταν, λίγο – πολύ ανοιχτά, θεολογικός (η απουσία του Θεού, ο Θεός που δεν έρχεται – στέλνει, όμως, έναν άγγελό του, πού και πού).

          Εδώ, φαίνεται πιο πολιτικός-αλά-Νεοελληνικά (στην καλή έννοια του όρου, βέβαια).

        Συγγραφείς όπως ο Μουρσελάς, και άλλοι της γενιάς του (του “Θεάτρου Τέχνης”, λ.χ.), αντιπροσωπεύουν μιαν Ελλάδα (της πρωτεύουσας, ομολογουμένως, η επαρχία ήταν άλλο πράγμα) που χάθηκε.

              Με θερμούς αγωνιστικούς χαιρετισμούς

                                    Ζήτω η ελευθερίa

                                      Κωστής Δεμερτζής

       Β. Δεν θα διστάσω να το χαρακτηρίσω ως ένα άρθρο ‘αφιερωματικό.’ Δηλαδή, αφιερωμένο στη μνήμη του ηθοποιού Γιώργου Μιχαλακόπουλου που απεβίωσε πρόσφατα. Με εμφανή νοσταλγική διάθεση και αρκούντως αναλυτικά, εστιάζετε στη σειρά ‘Εκείνος κι Εκείνος’, και κατ’ επέκταση στο βασικό πρωταγωνιστικό δίδυμο: Αυτό του  Βασίλη Διαμαντόπουλου και του Γιώργου Μιχαλακόπουλου. Του ‘Σόλωνα’ και του ‘Λουκά.’

          Δεν θα έλεγα αγαπητέ κύριε Ηλία πως τα δύο αυτά πρόσωπα έχουν ‘ξεπηδήσει’ μέσα από το Καρναβαλικό σύμπαν του Μιχαήλ Μπαχτίν. Περισσότεροι αποτελούν δύο περιπατητές εντός πόλης (ας θυμηθούμε τον Flaneur του Walter Benjamin), οι οποίοι φιλοσοφούν, στηλιτεύουν τα ‘κακώς κείμενα’, αναδεικνύουν διάφορα θέματα, και επίσης, δεν καταλήγουν σε κάποιο συμπέρασμα.

 ή. Την επόμενη ημέρα. Το ‘Εκείνος κι Εκείνος’ είναι από εκείνες τις σειρές ή αλλιώς, τις περιπτώσεις, όπου η επανάληψη δεν καθίσταται ενοχλητική, πολλώ δε μάλλον ‘αφόρητη.’

         Πολύ εύστοχα και προσεκτικά αγαπητέ κύριε Ηλία,  αναδεικνύετε στην επιφάνεια την πρωτοτυπία των διαλόγων, το σαρκαστικό πνεύμα, την έλλειψη αφέλειας που διέκρινε τους δύο πρωταγωνιστές (και δεν ήσαν ποτέ αφελείς αγαπητέ κύριε Ηλία/ Φτωχοί ήσαν, όχι όμως και αφελείς), το έξυπνο χιούμορ που εν προκειμένω αποτελούσε ‘εργαλείο’ ανάλυσης.

          Η ανάλυσή σας είναι μία από τις πλέον εμπεριστατωμένες που έχουν γραφεί για αυτή την σειρά, την οποία διαπερνά η ακόλουθη αναντιστοιχία: Φτωχοί υλικά οι δύο πρωταγωνιστές αλλά «πλούσιοι τω πνεύματι».

                              Μπράβο σας αγαπητέ κύριε Ηλία!!

                                        Σίμος  Ανδρονίδης

Post Visitors:91

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings