Η απέλασή της από τη Μικρά Ασία
Στις 3 Σεπτεμβρίου 1921 η αδελφή του Παύλου Μελά γίνεται 50 χρονών και γιορτάζει μόνη τα γενέθλιά της στο μέτωπο.
Ο κεραυνός όμως πέφτει στις 9 Σεπτεμβρίου, όταν ο αρχίατρος τής ανακοινώνει:
– Ο στρατηγός Παπούλας διέταξε να φύγεις εντός 24 ωρών, διότι κάμνεις πολιτικές συζητήσεις. (!!!)
Η ίδια απαιτεί έγγραφη διαταγή, η οποία έρχεται την επομένη. Μετά από μερικές μέρες και διανομές των τελευταίων εφοδίων σε στρατιώτες, την 1η Οκτωβρίου 1921 αναχωρεί ατμοπλοϊκώς από τη Σμύρνη για τον Πειραιά, όπως μας περιγράφει ο κ. Αναστασιάδης.
Δραστήρια συνεχώς, αλληλογραφεί με όλες τις μεγάλες προσωπικότητες της εποχής της. Ζητάει και πάλι άδεια από τον Παπούλα να επιτραπεί η επιστροφή της στη Σμύρνη, για τα μοιράσει εφόδια στους στρατευμένους. Το αίτημά της απορρίπτεται.
Καταφεύγει στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό για να εξασφαλίσει άδεια να επισκεφθεί αιχμαλώτους στην Τουρκία. Και αυτό το αίτημα απορρίπτεται. Η Άννα όμως δεν σταματάει να νοιάζεται για τα φανταράκια. Ζωγραφίζει ακόμα και πήλινα βαζάκια και τα πουλάει για να μαζέψει χρήματα για τους στρατιώτες του μετώπου.
Το 1922 φέρνει την μεγάλη καταστροφή. Η ‘Αννα δραστηριοποιείται ξανά στην περίθαλψη των προσφύγων, με ίδρυση συλλόγων και ομάδων εθελοντών. Οι ευεργεσίες της είναι αναρίθμητες πλέον. Εγκαθιστά το στρατηγείο της σε ένα μικρό γραφείο των μισοκαμμένων τότε Παλαιών Ανακτόρων (σημερινή Βουλή) και προσπαθεί να κινητοποιήσει όσους μπορεί.
Η επανάσταση των Γονατά – Πλαστήρα την επαναφέρει στο στράτευμα ως «Μάνα του Στρατιώτη». Τον Ιανουάριο του 1923 περιοδεύει στις μονάδες της στρατιάς του Έβρου, όπου τα στρατευμένα νιάτα την υποδέχονται με μεγάλο ενθουσιασμό, αφού τη γνώριζαν από τη Μικρά Ασία.
Όταν τα πράγματα ηρεμούν, η Άννα Παπαδοπούλου – Μελά αρχίζει να υλοποιεί το μεγάλο της όραμα, τη δημιουργία ενός σανατορίου για την περίθαλψη και τη θεραπεία των στρατιωτών της Μικράς Ασίας, που είχαν προσβληθεί από τη μάστιγα της εποχής, τη φυματίωση. Επιλέγεται η Κορφοξυλιά της Αρκαδίας, πολύ κοντά στη Βυτίνα, λόγω του υψομέτρου της και του πυκνού ελατοδάσους. Η Άννα, με τις γνωριμίες της, συγκεντρώνει χρήματα από πλούσιους Αθηναίους και από Έλληνες της Αιγύπτου και των ΗΠΑ με πολύμηνα ταξίδια.
Το 1928 η Ακαδημία Αθηνών τής απονέμει Χρυσούν Μετάλλιον Αρετής και Αυτοθυσίας. Συνολικά τιμήθηκε με 28 παράσημα!!!
Το σανατόριο της «Μάνας» στην Κορφοξυλιά λειτούργησε τελικά το 1930.
Η ‘Αννα, που τόσο μόχθησε για τους άλλους, παρέδωσε το πνεύμα στις 12 Φεβρουαρίου 1938 στο Ψυχικό. Κλείνοντας τα μάτια της, έκλεινε μεγάλες και ένδοξες σελίδες της ελληνικής ιστορίας και άφηνε πίσω της άσβεστες μνήμες πατριωτισμού, αλλά και άφθαστου μεγαλείου ψυχής για τους πάσχοντες συνανθρώπους της.
Υπήρξε μια μεγάλη και σπάνια Ελληνίδα, που το παράδειγμα της δεν πρέπει να ξεχαστεί.
Από το Σύνδεσμο Μικρασιατών – Κωνσταντινουπολιτών Χαλανδρίου «Ρίζες»