Του Αργύρη Δεμερτζή
Ανοίγει το καπάκι των αυθαιρέτων και σε συνδυασμό με την επικείμενη λήξη του κύκλου των υπαγωγών σε τακτοποίηση των κατηγοριών 1 έως 4 τον ερχόμενο Μάρτιο, τα ανοιχτά θέματα επαναφοράς της δυνατότητας τακτοποίησης αυθαιρέτων κατηγορίας 5 και των δασικών αυθαιρέτων, την έναρξη λειτουργίας του νέου συστήματος αυτόματου εντοπισμού αυθαιρέτων και της Ψηφιακής Τράπεζας Γης για Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης εντός του 2026, στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και στην κυβέρνηση ετοιμάζονται να πάρουν αποφάσεις, «βάση ενός ολοκληρωμένου σχεδιασμού για όλα τα ανοιχτά θέματα αλλά και την οριστική αντιμετώπιση του φαινομένου των αυθαιρέτων».
-«Έφτασε ο χρόνος για να ληφθούν αποφάσεις για τα αυθαίρετα», τονίζει προς το ecopress αρμόδια πηγή του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και ότι «δεν είναι δυνατόν να αφήσουμε σε εκκρεμότητα αυτά τα θέματα για την τελευταία στιγμή», αναφέροντας ότι «το λογικό είναι να έχουν ληφθεί τελικές αποφάσεις μέχρι το τέλος του έτους», σε επίπεδο υπουργείου και κυβέρνησης.
Στο τραπέζι αποφάσεις για παράταση υπαγωγών, κατηγορία 5 και δασικά αυθαίρετα
Στους σχεδιασμούς των αρμοδίων της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, από τον υπουργό Σταύρο Παπασταύρου, τον αρμόδιο υφυπουργό Νίκο Ταγαρά και τον γενικό γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος Ευθύμιο Μπακογιάννη, είναι τα θέματα των αυθαιρέτων να τεθούν το αμέσως επόμενο διάστημα στο τραπέζι των κυβερνητικών αποφάσεων. Όπως σημειώνεται: «το 2026 πρόκειται να αποτελέσει χρονιά γέφυρα, για όλα τα θέματα των αυθαιρέτων και τη ρεαλιστική αντιμετώπιση τους, με όρους νομιμότητας και ασφάλειας δικαίου».
Ειδικότερα όπως αναφέρεται αρμοδίως προς το ecopress, τα εκκρεμή ζητήματα των αυθαιρέτων για τα οποία καλούνται στο ΥΠΕΝ και την κυβέρνηση να λάβουν αποφάσεις είναι:
-«Να δοθεί παράταση έως το τέλος του 2026, της προθεσμίας που λήγει στις 31 Μαρτίου 2026 για τη συνέχιση υπαγωγών αυθαιρέτων των κατηγοριών 1 έως 4. Πρόκειται κατά βάση για πολεοδομικές παραβάσεις που αφορούν σε αλλαγές χρήσης και ημιυπαίθριους χώρους, που υπάγονται σε διαδικασία τακτοποίησης με τον νόμο 4495/17 και ξεπερνούν μέχρι τώρα τις 1,7 εκατομμύριο υπαγωγές ενώ τους τελευταίους μήνες αυξάνεται διαρκώς ο ρυθμός νέων υπαγωγών αυθαιρέτων αυτών των κατηγοριών».
-«Να «ανοίξει ξανά για ορισμένο χρονικό διάστημα, έως το τέλος του 2026, η δυνατότητα υπαγωγής αυθαιρέτων της κατηγορίας 5 σε τακτοποίηση, με απαράβατη την κόκκινη γραμμή του 2011. Και ασφαλώς να ισχύσουν αυστηροί κανόνες ως προς την εφαρμογή του μέτρου όπως υψηλότερα πρόστιμα και νέα διαδικασία, η οποία θα προβλέπει έλεγχο όλων των δηλώσεων υπαγωγής από ελεγκτές δόμησης».
-«Να εξεταστεί επίσης πως θα αντιμετωπιστεί το θέμα των λεγόμενων δασικών αυθαιρέτων, που αποτελεί ακόμη μία μεγάλη εκκρεμότητα, προκειμένου να ληφθούν οριστικές αποφάσεις, τι θα γίνει με χιλιάδες αυθαίρετα στα δάση και αυθαίρετα που είναι στα ιώδη περιγράμματα των δασικών χαρτών».
Γιατί έφτασε τώρα η ώρα των αποφάσεων και τι έρχεται το 2026
-«Τα θέματα των αυθαιρέτων δεν μπορεί να κρύβονται πλέον κάτω από το χαλί, είναι υπαρκτά θέματα και όλα αυτά πρέπει να αναδειχθούν και να τα διαχειριστούμε οριστικά και με αποτελεσματικότητα σε άμεσο χρόνο», εξηγεί η ίδια πηγή του ΥΠΕΝ και σημειώνει ότι: «τώρα έφτασε η ώρα των αποφάσεων», διότι «έχουμε πλέον για πρώτη φορά στα χρονικά δρομολογήσει και εντός του 2026 θα διαθέτουμε τα πολεοδομικά και τεχνολογικά εργαλεία για να δώσουμε τις λύσεις και να αντιμετωπίσουμε οριστικά το φαινόμενο της αυθαίρετης δόμησης κάτι που η πολιτεία μέχρι τώρα δεν είχε ποτέ τη δυνατότητα να κάνει».
♦ Εντός του 2026 ολοκληρώνεται το έργο παρακολούθηση της αυθαίρετης δόμησης με δορυφόρους και τεχνητή νοημοσύνη. Το νέο σύστημα θα κάνει χρήση νέων τεχνολογιών GIS και ΑΙ σε συνδυασμό με νέες και επαναληπτικές λήψεις αεροφωτογραφιών υψηλής ανάλυσης με επανδρωμένα αεροσκάφη και UAV και αξιοποιώντας τα δεδομένα του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη, ο οποίος έχει τεθεί σε λειτουργία τα οποία διαρκώς εμπλουτίζονται θα δίνει τη δυνατότητα άμεσου εντοπισμού και ελέγχου των αυθαιρέτων.
-«Όπως έχει νομοθετηθεί ενισχύονται οι ελεγκτικοί μηχανισμοί και η κατεύθυνση είναι με τη λειτουργία του νέου συστήματος εντοπισμού αυθαιρέτων, να ξεκινήσουμε από τα νέα αυθαίρετα και να πάμε προς τα πίσω», λέει η ίδια πηγή του ΥΠΕΝ, προσθέτοντας ότι:
♦ Στον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη από το νέο χρόνο θα αναρτώνται όλες οι αποφάσεις πολεοδομικού ενδιαφέροντος. Παράλληλα από το 2026 θα αναρτηθούν στον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη, όλα τα νέα δεδομένα του εν εξελίξει πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού, που για πρώτη φορά γίνεται στο σύνολο της χώρας, ώστε να υπάρχει πλήρης εικόνα με όλα τα δεδομένα για το δομημένο περιβάλλον και τον έλεγχο των αυθαιρέτων σε όλη την επικράτεια.
Κρίσιμα ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις
-«Ενόψει αυτών των εξελίξεων, πρέπει να προηγηθεί ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός πως θα αντιμετωπίζονται οι εκκρεμότητες των αυθαιρέτων και ποια από αυτά μπορούν να τακτοποιηθούν ή όχι», λέει ο συνομιλητής μας από το ΥΠΕΝ.
→Για την επαναφορά της δυνατότητας τακτοποίησης αυθαιρέτων της κατηγορίας 5, ο ίδιος εξηγεί ότι «έρχονται σημαντικά ζητήματα στην επιφάνεια». Και χαρακτηριστικά αναφέρει:
-«Για παράδειγμα τίθεται το ερώτημα, όταν εντοπίζεται από το νέο σύστημα θα κατεδαφίζουμε το κτίριο μίας κατοικίας, που έχει αλλαγή χρήσης υπογείου και εμπίπτει στην κατηγορία 5»
-«Είναι αποδεκτό η κατηγορία 5, που έχει σταματήσει από το 2020 να εξακολουθεί να ισχύει μόνο για τα ακίνητα των τραπεζών και για κληρονόμους, δηλαδή θα πρέπει να πεθάνει κάποιος για να μπορεί να τακτοποιηθεί το ακίνητο του με πολεοδομική υπέρβαση της κατηγορίας 5»
-«Μπορούμε να συνεχίσουμε να εμποδίζουμε επ΄ αόριστον το δημόσιο και τους δήμους να αξιοποιήσουν τα ακίνητα τους να προχωρήσουν σε ενεργειακή αναβάθμιση και ανακαίνιση τους». Προσθέτοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την περίπτωση δήμου από τη Βόρεια Ελλάδα, που εδώ και 4 χρόνια στέλνει συνεχώς υπομνήματα στο υπουργείο και θέτει το θέμα για 15 κτίρια, τα οποία έχουν κριθεί αυθαίρετα κατηγορίας 5, από τα οποία τα 14 κτίρια είναι σχολεία και το άλλο το δημαρχείο της πόλης.
♦ Επίσης εντός του 2026 τίθεται σε λειτουργία η Ψηφιακή Τράπεζα Γης και ενεργοποιείται ο θεσμός της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης. Μέσω του νέου Πολεοδομικού και Χωροταξικού Σχεδιασμού βρίσκονται σε εξέλιξη οι μελέτες για τον καθορισμό των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή σε αστικές περιοχές όλης της χώρας, ώστε να αποζημιώνονται οι ιδιοκτήτες ακινήτων για τους οποίους ισχύουν περιορισμοί δόμησης και αξιοποίησης της περιουσίας τους (διατηρητέα, ρυμοτομούμενα ακίνητα κλπ). Και αυτή η εξέλιξη επιτάσσει να ληφθούν αποφάσεις για τα αυθαίρετα κατηγορίας 5 σύμφωνα με την πηγή του ΥΠΕΝ, διότι:
-«Η επανεργοποίηση του θεσμού της ΜΣΔ αφορά και σε περίπου 500.000 ιδιοκτήτες αυθαιρέτων κατηγορίας 5, που έχουν υπαχθεί σε τακτοποίηση για 30 χρόνια αλλά και σε προοπτική επαναφοράς της δυνατότητας τακτοποίησης αυθαιρέτων κατηγορίας 5, μέσω αγοράς συντελεστή δόμησης από την Τράπεζα Γης, για νομιμοποίηση των αυθαίρετων τετραγωνικών που δεν πρόκειται να κατεδαφιστούν. Τα χρήματα που θα συγκεντρώνονται μπορούν να πηγαίνουν σε ειδικό λογαριασμό για πράσινα έργα αναπλάσεων και κοινόχρηστων υποδομών».
Οι αποφάσεις για τα αυθαίρετα κατηγορίας 5 και οι εξελίξεις του ΝΟΚ στο ΣτΕ
Με έμφαση η αρμόδια πηγή του ΥΠΕΝ σημειώνει ότι οι αποφάσεις για τις εκκρεμότητες των αυθαιρέτων κατηγορίας 5 σχετίζονται και με τις εξελίξεις του ΝΟΚ στο ΣτΕ. Και αυτό διότι οι κανόνες δόμησης, με τη δημιουργία ενός νέου απλοποιημένου ΝΟΚ, όπως έχει προσανατολιστεί να διαμορφώσει το υπουργείο ΠΕΝ, σε συνδυασμό με την επικείμενη λειτουργία της Ψηφιακής Τράπεζας Γης και τη Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης είναι άμεσα συνδεδεμένο με τα θέματα της υπαγωγής τακτοποίησης των αυθαιρέτων κατηγορίας 5.
Συγκεκριμένα για τα θέματα του ΝΟΚ εκκρεμούν στο ΣτΕ το προεδρικό διάταγμα για την έναρξη εργασιών και το περιβαλλοντικό ισοδύναμο και αποφάσεις του δικαστηρίου σε προσφυγές για πατάρια, σοφίτες, επέκταση υπογείων, υπόσκαφα.
Από το υπουργείο Περιβάλλοντος γίνεται γνωστό ότι υπάρχει πρόθεση το θέμα της αντιμετώπισης των εκκρεμοτήτων των αυθαιρέτων να αντιμετωπιστεί αφενός μεν με συνολικό σχεδιασμό αφετέρου δε, να υπάρξει πλήρης συνεννόηση , ώστε να εξασφαλιστεί αν όχι η πλήρης αποδοχή, τουλάχιστον η κατανόηση του ΣτΕ για τις λύσεις που θα προωθηθούν.
-«Θέλουμε την κατανόηση του ΣτΕ στη συνολική διαχείριση των προβλημάτων της δόμησης και της αντιμετώπισης της αυθαίρετης δόμησης», εξηγεί η ίδια πηγή από το υπουργείο Περιβάλλοντος, «διότι οι αποφάσεις που θα εκδοθούν για το ΝΟΚ και στις οποίες πρόθεση του υπουργείου είναι να προσαρμοστεί θα μας βοηθήσει για να πετύχουμε αυτό που είναι το κυρίαρχο ζήτημα. Δηλαδή να υπάρχει νομοθεσία με ασφάλεια δικαίου και μέσα από αυτήν να δοθούν λύσεις οριστικές και ξεκάθαρες για τη δόμηση αλλά και για τη συνολική αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης».
Πηγή:ecopress.gr