Η επίσκεψη στο Άγιο Όρος οργανώθηκε από τον Σύνδεσμο Αποστράτων Αξιωματικών Ιππικού – Τεθωρακισμένων και τελούσε υπό την αιγίδα του Διοικητού του Αγίου Όρους Στρατηγό ε.α. Αλκιβιάδη Στεφανή. Επισκεφτήκαμε 3 μονές και διανυκτερεύσαμε σε 2 τη Μονή Σταυρονικήτα και τη Μονή Βατοπεδίου. Παρακάτω, καταθέτω τις εντυπώσεις μου και διάφορα ιστορικά στοιχεία, αλλά και πληροφορίες για την μετάβαση στο Άγιο Όρος. Πρώτη δημοσίευση στην ιστοσελίδα του συνδέσμου
Στην Ουρανόπολη και τη Δάφνη
Η επίσκεψη στις Μονές του Αγίου Όρους γίνεται από την Ουρανούπολη – το κατώφλι του Αγίου Όρους όπως λέγεται – ή από την Ιερισσό και από εκεί με καραβάκι στο Άγιο Όρος και η επίσκεψη στις Μονές με τα μικρά λεωφορεία (μίνι μπας) που ξεκινάνε από τη Δάφνη και Καρυές.
Η Ουρανούπολη μοιάζει με ένα διαμετακομιστικό κέντρο, όπου φτάνουν οι επισκέπτες κυρίως από τις Βαλκανικές Χριστιανικές Ορθόδοξες χώρες (Ρουμανία, Βουλγαρία, Ρωσία, Σερβία κ.α.), αφήνουν τις οικογένειες τους στην Ουρανούπολη, όπου υπάρχουν ωραίες παραλίες, και οι άνδρες επισκέπτονται το Άγιο Όρος, αφού ως γνωστόν υπάρχει το Άβατο που απαγορεύει στις γυναίκες να το επισκεφτούν. Η μετάβαση γίνεται με ταχύπλοα πλοιάρια.
Μετά το πολύωρο ταξίδι φτάσαμε στο πολύ καλό ξενοδοχείο Ξένιος Ζευς όπου και καταλύσαμε μέχρι το επόμενο πρωΐ που φύγαμε με το ταχύπλοο “Οδηγήτρια” με προορισμό το λιμάνι της Δάφνης. Εκεί «πιάνουν» τα πλοιάρια και τα φέρυ μποτ (παντόφλες), όπου μας περίμεναν τα λεωφορεία και τελικό προορισμό την πρωτεύουσα της Μοναστικής Πολιτείας του Αγίου Όρους τις Καρυές.
Στις Καρυές
Αφού προσκυνήσαμε την εικόνα του της Παναγίας «Άξιον Εστί» που φυλάσσεται στον Ιερό Ναό του Πρωτάτου, επισκεφτήκαμε τον Διοικητή του Αγίου Όρους, μαυροσκούφη και μέλος τους Συνδέσμου μας Στρατηγό ε.α. Αλκιβιάδη Στεφανή, πήραμε το μινι μπας για μια επίσκεψη στην Μονή των Ιβύρων πριν το προορισμό μας στην Μονή Σταυρονικήτα όπου και διανυκτερεύσαμε.
Ιερά Μονή Ιβήρων
Εκεί, με τα μπαγκάζια φορτωμένοι πήραμε την ανηφόρα για το μοναστήρι όπου φτάσαμε στο Αρχονταρίκη για μια ανάσα.
Αφού περιηγηθήκαμε για λίγο στην μοναδική αυτή μονή, καταλήξαμε στον Ιερό Ναό όπου φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Πορταϊτίσσης (Φοβερά Προστασία). Σύμφωνα με την μαρτυρία του Ιάπωνα καλόγερου που ήταν και φρουρός της εικόνας, η εικόνα της Παναγίας πήγαινε από την Γεωργία (Ηβηρική) στην Κύπρο συνοδεία του Αγίου Λαζάρου, αλλά κατέληξε εκεί. Βέβαια, επισκεπτόμενος την επίσημη ιστοσελίδα της Μονής είδα την ιστορία της εικόνας λίγο διαφορετική.
Σύμφωνα με την παράδοση, η εικόνα ανήκε σε μια ευσεβή χήρα από τη Νίκαια της Βιθυνίας. Κατά την Εικονομαχία, όταν οι εικονομάχοι κατέστρεφαν ιερές εικόνες, η χήρα, για να προστατεύσει την εικόνα, την έριξε στη θάλασσα, προσευχόμενη για τη σωτηρία της. Η εικόνα, αντί να βυθιστεί, παρέμεινε όρθια στα κύματα και έφτασε θαυματουργικά στις ακτές του Αγίου Όρους, κοντά στη Μονή Ιβήρων.
Η εικόνα εμφανίστηκε θαυματουργικά στην περιοχή της Μονής Ιβήρων γύρω στα τέλη του 10ου αιώνα, πιθανώς το 979-980 μ.Χ., κατά την ίδρυση της μονής από τον Ιωάννη Τορνίκιο και τον Ευθύμιο. Οι μοναχοί είδαν μια φωτεινή στήλη στη θάλασσα και, μετά από προσευχή, ο μοναχός Γαβριήλ ο Ιβηρίτης (αργότερα άγιος) περπάτησε στα κύματα για να ανασύρει την εικόνα, η οποία έφερε ακόμα το σημάδι από χτύπημα εικονομάχου (μια πληγή στο πρόσωπο της Παναγίας, από την οποία έτρεξε αίμα). Αυτή η θαυματουργή άφιξη καθιέρωσε την εικόνα ως προστάτιδα της μονής.
Η Ιερά Μονή Ιβήρων αποτελεί μία από τις είκοσι κυρίαρχες μονές του Αγίου Όρους. Είναι τρίτη στην ιεραρχική τάξη των αθωνικών μονών και είναι ιδιαίτερα γνωστή για την πλούσια ιστορία της, την αρχιτεκτονική της ομορφιά και τα ανεκτίμητα κειμήλιά της.
Εντύπωση μας προκάλεσε το σχιστήριο ξύλων που διαθέτει η Μονή και το λιμάνι της.
Από μακριά, βλέπαμε σαν φρούριο που αναδύεται μέσα από τα κύματα την Ιερά Μονή Σταυρονικήτα που μας καλούσε να την επισκεφτούμε.
Λίγα λόγια για την Ιερά Μονή των Ιβήρων
Η μονή διαθέτει 16 παρεκκλήσια, ενώ η αρχιτεκτονική της (με πύργο, πυλίδες και υπόγεια σήραγγα) σε κάνει να νομίζεις ότι βρίσκεσαι σε βυζαντινό περιβάλλον και χρόνους. Η Ιβήρων παραμένει σύμβολο ορθόδοξης παράδοσης, γεφυρώνοντας την Ανατολή με τη Δύση και διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη των ιδρυτών της. Η ιστορία της Μονής Ιβήρων είναι μαρτυρία πίστης, ανθεκτικότητας και πολιτιστικής συνέχειας.
Ίδρυση και Πρώιμα Χρόνια (10ος-14ος αιώνας)
Η μονή πήρε το όνομά της από την καταγωγή των ιδρυτών (“Ιβήρων” από την Ιβηρία, την αρχαία ονομασία της Γεωργίας).
Η ιστορία της Μονής συνδέεται στενά με την παρουσία στο Άγιον Όρος μελών της μεγάλης ιβηρικής (γεωργιανής) αριστοκρατικής οικογένειας των Τορνικίων, οι οποίοι υπηρέτησαν πιστά τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η ίδρυση της μονής χρονολογείται στα τέλη του 10ου αιώνα, γύρω στο 980-985 μ.Χ., από τον Ιωάννη τον Ιβηρίτη (ή Ιωάννη Τορνίκιο).
Κειμήλια και Πολιτιστική Σημασία
Η βιβλιοθήκη της Μονής φιλοξενεί 494 χειρόγραφα και 12.500 έντυπα βιβλία, ενώ το κειμηλιαρχείο περιλαμβάνει θησαυρούς όπως: Την Ιερά Εικόνα της Παναγίας της Πορταϊτίσσης (Φοβερά Προστασία), θαυματουργή εικόνα του 10ου αιώνα, που θεωρείται η παλαιότερη και πιο τιμώμενη στον Άθω.
Λείψανα 165 αγίων και τμήματα από τα Πάθη του Χριστού.
Αυτοκρατορικά έγγραφα, χρυσοκέντητα άμφια, δισκοπότηρα και ο μανδύας του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄.
Για περισσότερες λεπτομέρειες, μπορείτε να επισκεφθείτε την επίσημη ιστοσελίδα της μονής (imiviron.gr).
Η Ιερά Μονή Σταυρονικήτα
Με το γνωστό μίνι μπας ξεκινήσαμε για την Ιερά Μονή Σταυρονικήτα όπου και θα διανυκτερεύαμε.
Με το που φτάσαμε στον προαύλιο χώρο της Μονής, συναντήσαμε τις καμάρες του υδραγωγείου με στέρνες όπου υπήρχαν νούφαρα και χρυσόψαρα, νομίζαμε ότι σταμάτησε ο χρόνος στα βυζαντινά χρόνια. Εντυπωσιαστήκαμε από την αυστηρή αλλά μοναδική αρχιτεκτονική της Μονής που κρέμεται στην κυριολεξία πάνω από τον γκρεμό και φτάνει μέχρι τη θάλασσα, με τον πύργο και τις πολεμίστρες του να κυριαρχούν πάνω από τα υπόλοιπα, επίσης εντυπωσιακά κτίσματα.
Στους ξενώνες της Μονής
Τα δωμάτια λιτά, αλλά πεντακάθαρα, τρία κρεβάτια το κάθε δωμάτιο, με καρέκλες δίπλα, να παίζει και το ρόλο κομοδίνου, και ένα τραπεζάκι με λάμπα πετρελαίου επάνω Αφού ηλεκτρικό ρεύμα δεν διαθέτει η Μονή.
Ηλεκτρικό ρεύμα για φόρτιση τηλεφώνων, υπάρχει μόνο στον ξενώνα, και αυτό σε συγκεκριμένο σημείο και συγκεκριμένες ώρες από το πρωί μέχρι τις 5 το απόγευμα που κόβεται. Γι΄αυτό, απαραίτητος ένας φακός για το βράδυ. Η συμβουλή του μοναχού που μας υποδέχτηκε ήταν να μην ανάψουμε τις λάμπες γιατί μυρίζει άσχημα το δωμάτιο, αλλά εμείς την ανάψαμε γιατί δεν μπορείς να είσαι συνέχεια με ένα φακό και να φέγγει …ο ένας τον άλλον.
Οι τουαλέτες τούρκικου τύπου και μία κανονική. Αν ήθελες να κάνεις μπάνιο σε περίμενε ένα λάστιχο στη βρύση με νερό προφανώς κρύο από το δίκτυο… Δηλαδή, καθαρά σπαρτιάτικη διαβίωση.
Οι μοναχοί αμίλητοι, όταν έκανα μια ερώτηση στον μοναχό που μας υποδέχτηκε πόσοι μοναχοί είναι στο μοναστήρι, η απάντησή του λίαν κατατοπιστική «…δόξα τω Θεώ αρκετοί…», με τον κ. Γεωργίτση, πού είχε προηγούμενη εμπειρία, να μου κάνει νόημα να μην συνεχίσω τις ερωτήσεις.
Στις τέσσερις το απόγευμα ήχησε το σήμαντρο που καλούσε τους μοναχούς στην καθιερωμένη λειτουργία.
Η λειτουργία
Οι σκιές κυριαρχούσαν μέσα στο Καθολικό αφιερωμένο στον Άγιο Νικόλαο τον στρειδά, με το φως λιγοστό ίσα – ίσα που βλέπαμε, μόνο ένα αχνό φώς πάνω από ένα αναλόγιο από όπου διάβαζε ευχές ένας μοναχός. Οι μοναχοί σαν περιφερόμενες σκιές, σκυφτοί, με το κεφάλι χαμηλά, να κινούνται με γρήγορα μικρά βήματα προσερχόμενοι στο ναό, να φιλάνε το χέρι του ηγουμένου που κάθονταν στο δεξιό θρόνο, και να παίρνουν θέση σε κάποιο στασίδι. Η ατμόσφαιρα άκρως πνευματική, να προτρέπει για προσευχή και επικοινωνία με τον Θεό.
Στην τράπεζα
Μετά τη λειτουργία στην τραπεζαρία όπου συνδαιτυμόνες κοσμικοί και μοναχοί, μετά την προσευχή, συνφάγαμε υπό τον συνεχή ήχο προσευχών και νουθεσιών από κάποιο μοναχό που με το τέλος των νουθεσιών τελείωσε και το γεύμα, και όποιος έφαγε – έφαγε!. Το μενού: γεμιστά, σαλάτα, αυγό, μήλο και ένα ποτήρι κρασί.
Ο Όρθρος
Στις 4 το πρωί κτύπησε και πάλι το σήμαντρο που μας καλούσε να πάμε στο Καθολικό για τον Όρθρο, για ευχαριστία και παράκληση προς τον Θεό για την έναρξη της νέας ημέρας, και πρωινό.
Σύντομη ιστορία της Μονής Σταυρονικήτα
Ίδρυση και Πρώιμα Χρόνια (10ος-13ος αιώνας)
Η ιστορία της μονής ξεκινά στα τέλη του 10ου αιώνα, με την ονομασία “Σταυρονικήτα”. Σύμφωνα με την επικρατούσα παράδοση, ιδρύθηκε από τους μοναχούς Σταύρο και Νικήτα, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν σε κελί της περιοχής. Μια άλλη εκδοχή αποδίδει την ίδρυση στον αξιωματικό Σταυρονικήτα, υπηρέτη του αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή, ενώ υπάρχουν και θρύλοι χωρίς ιστορική τεκμηρίωση.
Το σκευοφυλάκιο περιλαμβάνει:
- Την ιερή ψηφιδωτή εικόνα του Αγίου Νικολάου του Στρειδά (με στρείδι στο μέτωπο, σύμβολο θαύματος).
- Ιερά λείψανα αγίων, πολύτιμα άμφια, λειτουργικά σκεύη και φορητές εικόνες.
- Μέρος των Τιμίων Δώρων των Μάγων (σε άλλες μονές, αλλά εδώ φυλάσσονται παρόμοια κειμήλια).
Η αρχιτεκτονική είναι μοναδική: Πάνω σε βράχο, με πύργο για άμυνα, υδραγωγείο με τοξωτές καμάρες (αριστούργημα), Καθολικό με μαρμάρινο δάπεδο και πολυέλαιο από Βιέννη (1822), και 7 παρεκκλήσια, μεταξύ των οποίων αυτό της Αγίας Άννας στον πύργο. Οι τοιχογραφίες του Θεοφάνη και η Κρητική Σχολή την καθιστούν πολιτιστικό θησαυρό.
Η Μονή Σταυρονικήτα συμβολίζει την ανθεκτικότητα και την ησυχία του αθωνικού μοναχισμού, προσελκύοντας προσκυνητές για την ομορφιά και τα θαύματα του Αγίου Νικολάου. Η εορτή της είναι στις 6 Δεκεμβρίου.
Τα μπαγκάζια και πάλι ανά χείρας και …πλάτη και στο μίνι μπας για την επόμενη μονή, τη Μονή Βατοπεδίου.
Στη Μονή Βατοπεδίου
Μετά από ένα σύντομο ταξίδι φτάσαμε στην Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Βατοπεδίου η οποία είναι μία από τις είκοσι κυρίαρχες μονές του Αγίου Όρους, κατατασσόμενη δεύτερη στην ιεραρχική τάξη μετά τη Μεγίστη Λαύρα.
Η ίδρυση της Μονής Βατοπεδίου τοποθετείται, σύμφωνα με την παράδοση, στα τέλη του 4ου αιώνα, επί Μεγάλου Θεοδοσίου (379-395 μ.Χ.).
Μια παράδοση συνδέει την ανέγερσή της με τον γιο του, Αρκάδιο, ο οποίος, μετά τη σωτηρία του από ναυάγιο κοντά στον Άθω, έχτισε τη μονή ως ευχαριστία προς την Παναγία. Η ονομασία “Βατοπεδίου” (ή “Βατοπαίδι”) προέρχεται είτε από το τοπωνύμιο της περιοχής (βάτος = θάμνος, παιδί = Αρκάδιος, από την παράδοση του ναυαγίου) είτε από το φυσικό περιβάλλον με θάμνους κοντά στη θάλασσα.
Η Μονή Βατοπεδίου δεν έχει καμία σχέση με την προηγούμενη Μονή Σταυρονικήτα όπου κυριαρχούσε η πνευματικότητα.
Εδώ, μια ολόκληρη μοναστική πολιτεία με όλα τα απαραίτητα για μια σύγχρονη διαβίωση με εκατοντάδες προσκυνητές και μοναχούς να διασχίζουν τους δρόμους της Μονής θαυμάζοντας τα μοναδικά κτίσματά της.
Στο Αρχονταρίκι της Μονής όπου θα μας έδιναν τα καταλύματα, κυριαρχούσε η σύγχρονη τεχνολογία, με τον υπεύθυνο μοναχό να χειρίζεται 2 υπολογιστές και να μιλάει με τον βοηθό του μέσω ασυρμάτου ο οποίος παρελάμβανε τους προσκυνητές και τους οδηγούσε στα δωμάτια τους.
Τα καταλύματα με ευκολίες ξενοδοχείου, καμία σχέση με της Σταυρονικήτα. Ωραία έπιπλα με κομοδίνο και φωτιστικό, γραφείο και θέση για τις αποσκευές, ότι ακριβώς χρειάζεται ο επισκέπτης. Στον από κάτω όροφο υπήρχαν αυτόματα μηχανήματα για δωρεάν καφέ ή τσάϊ. Μεταξύ των ορόφων μπορούσες να μετακινηθείς με τον ανελκυστήρα (ασανσέρ) που υπήρχε.
Αφού περιηγηθήκαμε και κάναμε τα ψώνια μας στην πλούσια έκθεση με μοναστηριακά εκθέματα της Μονής, στις 4 το απόγευμα, όπως και στην προηγούμενη Μονή, το σήμαντρο μας κάλεσε προσκυνητές και μοναχούς στην λειτουργία στο Καθολικό της Μονής.
Στο Καθολικό όπου έγινε η λειτουργία φυλάσσεται η Αγία Ζώνη της Παναγίας, το μοναδικό σωζόμενο προσωπικό αντικείμενο της Υπεραγίας Θεοτόκου σε ασημένιο σκεύος. Μεταφέρθηκε ιστορικά μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Πρόκειται για μία θαυματουργή λειψανοθήκη, που σύμφωνα με την παράδοση η ίδια η Θεοτόκος παρέδωσε στον Απόστολο Θωμά μετά την Κοίμησή της.
Στην Τράπεζα
Η τραπεζαρία να φαντάζει τεράστια σε σχέση με αυτή της Σταυρονικήτα, αλλά το ίδιο μοτίβο με έναν μοναχό να απαγγέλει στίχους και νουθεσίες κατά τη διάρκεια του φαγητού που τελείωνε με το τέλος των απαγγελιών, και όποιος πρόλαβε να φάει… έφαγε. Το μενού: μακαρονάκι κοφτό, φακές, αγγουράκια με πιπεριές (ολόκληρα), τυρί φέτα, μήλο και χυμό μήλου.
Το απόγευμα, ομιλία στο Αρχονταρίκι με θέμα τον μοναχισμό και στις 4 το πρωΐ όρθρος και μετά πρωϊνό με… φασόλια φούρνου και τζατζίκι!
Η επιστροφή
Την επομένη το πρωΐ υπό καταρρακτώδη βροχή ξεκινήσαμε για τον οικισμό της Δάφνης για επιβίβαση στην «Οδηγήτρια» και επιστροφή στην Ουρανούπολη.
Στην επιστροφή για Αθήνα περάσαμε από Θεσσαλονίκη για μια στάση στην Λέσχη Αξιωματικών για καφέ, και αγορά των απαραίτητων «τριγώνων πανοράματος Ελενίδη»..
Στο εν λόγω ταξίδι συμμετείχαμε τέσσερις απόστρατοι Αξιωματικοί μέλη του Συνδέσμου: ο Αντιστράτηγος ε.α. Γεώργιος Υφαντής, ο Ταξίαρχος ε.α. Σταύρος Γεωργίτσης, ο Ταξίαρχος ε.α. Γιάννης Πιεράκης και ο γράφων Έφεδρος Ίλαρχος Λιβέριος Πετρίδης, και ο απλός αλλά μαυροσκούφης Κων/νος Πετρίδης.
Χρήσιμες πληροφορίες
Διαδικασία για να επισκεφτεί κάποιος το Άγιο Όρος
Το πρώτο βήμα για να επισκεφτεί κανείς το Άγιο Όρος είναι να εξασφαλίσει τη διανυκτέρευση είτε σε Μοναστήρι, είτε σε Σκήτη.
Αφού έχει συνεννοηθεί για την ημερομηνία της επίσκεψης, ο προσκυνητής θα πρέπει να βγάλει “διαμονητήριο”. Για την έκδοση του διαμονητήριου πρέπει να να επικοινωνήσει κανείς εγκαίρως (ανάλογα με την περίοδο μπορεί και ένα μήνα πριν) με το γραφείο προσκυνητών στη Θεσσαλονίκη που βρίσκεται στην οδό Εγνατίας 109 (Τηλέφωνο 2310252575 ). Το διαμονητήριο είναι προσωπικό και το παραλαμβάνει κανείς από το γραφείο προσκυνητών στην Ουρανούπολη ή στο καραβάκι στην Ιερισσό την ημέρα που θα μπαίνει στο Άγιο Όρος ανάλογα με τη συνεννόηση. Η διάρκεια του είναι για 4 ημέρες. Το δικαίωμα έκδοσης διαμονητήριου έχουν όλοι οι έλληνες πολίτες καθώς και οι αλλοδαποί. Απαγορεύεται η είσοδος των γυναικών, ενώ οι ανήλικοι πρέπει να συνοδεύονται από ενήλικο συνοδό. Οι επισκέπτες πρέπει να είναι σεμνά ντυμένοι με μακριά παντελόνια και να μην έχουν μαζί τους βιντεοκάμερες.
Το γραφείο προσκυνητών στην Ουρανούπολη (Τηλ: 2377071422) είναι δίπλα στο δημοτικό πάρκινγκ, όπου μπορείτε να σταθμεύσετε το αυτοκίνητό σας με ασφάλεια σε οικονομική τιμή και είναι ανοιχτό όλο το 24ωρο. Το γραφείο προσκυνητών είναι ανοικτό από τις 7.30 το πρωί και για να παραλάβετε το διαμονητήριο σας χρειάζεται η αστυνομική σας ταυτότητα ή διαβατήριο και το ποσό των 20 ευρώ.
Το Διαμονητήριο είναι έγγραφο το οποίο εκδίδει η Ιερά Επιστασία και μας εξασφαλίζει τετραήμερη παραμονή (τρεις διανυκτερεύσεις) στο Άγιο Όρος. Πάνω στο Διαμονητήριο αναγράφονται τα στοιχεία του προσκυνητή, ο κωδικός του αριθμός, η ημερομηνία εισόδου και οι ημέρες παραμονής. Αν παραστεί ανάγκη για περισσότερες ημέρες παραμονής, την παράταση δίνει η Ιερά Επιστασία που εδρεύει στην πρωτεύουσα του Αγίου Όρους, τις Καρυές.
Λιβέριος Πετρίδης