Της ΝΕΦΗ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ
Kατάσταση Ενιαυτού, με προκαθορισμένη διάρκεια τα εννιά έτη κακοδαιμονίας -ετυμολογικά, στα αρχαία ελληνικά «εννεατία»- κύκλου (ή σπείρας) εννέα ετών ή οποιασδήποτε άλλης χρονικής διάρκειας. Ο Ενιαυτός -–όταν λειτουργεί ως «φαύλος κύκλος»- αγκαλιάζει καταστροφικά τον άνθρωπο ή ομάδες ανθρώπων αλλά και κρατών. Σε τέτοιες καταστάσεις -και καθώς «ουδέν κακόν αμειγές καλού»- δίδεται η ευκαιρία ανάδειξης της ποιότητας κάθε ανθρώπου και κάθε κοινωνίας. Ως Άνθρωπος, πρέπει να παλεύεις τα σκοτάδια μέσα σου -στόχος να ρίχνεις φως. Τότε ο Ενιαυτός μετουσιώνεται σε γόνιμη και δημιουργική περίοδο σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο.
Η οδός προς τον απεγκλωβισμό και την απελευθέρωση από το μαύρο, είναι η ενδοσκόπηση -διά της αυτοκριτικής και της αυτοταπείνωσης. Στοχασμοί μέσω αναστοχασμών, θεώρηση και αναθεώρηση θέσεων, απόψεων, πραγμάτων. Συνειδητή διαδικασία αποδέσμευσης από αχρείαστα βαρίδια. Διαδρομές του μυαλού σε μονοπάτια γνώριμα -έστω κι αν σε ώριμη ηλικία δυνατόν να παρατηρούνται αποχώρηση αισθήσεων, ακόμα και υποχώρηση της νόησης και αποδυνάμωση της γλώσσας. Όλα σε αργή κίνηση προς τα πίσω, σαν ταινία ρετρό -παρωχημένη αλλά καθόλου ξεπερασμένη. Απόλυτη σιγή -προϋπόθεση για τον ακριβή εντοπισμό στοιχείων αληθείας. Επιμονή της συνείδησης -να παραμένει ανυποχώρητη.
«Tο άλλο εγώ», ο «δεύτερος εαυτός» φτάνει στα όρια της εσωτερικής οικειότητας -της αποκαθήλωσης του πρώιμου εαυτού, της απομάκρυνσης από ψευδείς αντιλήψεις και πλάνες ιδέες και ιδεοληψίες. Την αναβάθρα που ανέβαινες δομώντας τη ζωή, Άνθρωπε, τώρα την κατεβαίνεις διαγράφοντας όσα με παρορμήσεις έσπευσες να αναγορεύσεις σε σκοπούς και στόχους πολύτιμους και αξίες υπέρτατες. Εξερεύνηση, διερεύνηση και ανάδειξη της εσωτερικής φύσης, της πραγματικής σου ταυτότητας -διά της αποκαθήλωσης εαυτού. Ψευδαισθήσεις του παρελθόντος χρόνου διάφανες προβάλλουν με ξεκάθαρες προθέσεις -γνώσεις και εμπειρίες του παρόντος, ας τις είχες πρώτα. Βαθιά κατάδυση στον έσω κόσμο και ο παραμορφωτικός καθρέφτης του αλλοτριωμένου εαυτού σου καταρρέει.
Τη Σωκρατική σκέψη απασχολεί η εντολή του Μαντείου των Δελφών -γραμμένη στην είσοδο του ναού του Απόλλωνα στους Δελφούς- «γνῶθι σαυτόν», γνώρισε τις δυνάμεις σου, γνώρισε τα όρια σου. Για τον Σωκράτη, «μια ζωή που δεν εξετάζεται δεν αξίζει να τη ζει κανείς». (Πλάτων, Απολογία Σωκράτους 38a). Κατά τον Σωκράτη, η αυτογνωσία οδηγεί στη διαπίστωση ότι το πολυτιμότερο πράγμα στον άνθρωπο είναι η ψυχή -«εἴπερ τι καὶ ἄλλο τῶν ἀνθρωπίνων, τοῦ θείου μετέχει» -η ψυχή έχει μια ιδιαίτερη σχέση με τη θεία σφαίρα. Η ψυχή στην καλύτερη κατάστασή της -εννοείται, ενώ «τοῦ θείου μετέχει»- έχει κατακτήσει την αρετή και είναι τότε η ψυχή ο πραγματικός, ο ενάρετος εαυτός. Αποκαθήλωση εαυτού -καλλιέργεια αυθεντικής ταυτότητας. Αναδόμηση εαυτού -αναγνώριση της πραγματικής του αξίας. Αυτογνωσία-αυτοεκτίμηση -ο «Καθαυτό Άνθρωπος».
Η Σωκρατική ηθική είναι νοησιαρχική, οι αρετές εδράζονται στη γνώση και ο άνθρωπος ως «λογική ψυχή» δεν μπορεί να επιθυμεί συνειδητά το κακό -«κακὸς ἑκὼν οὐδεὶς» -ουδείς γεννιέται κακός. Η ψυχική λειτουργία του νοείν -η ψυχή ως χώρος διανοητικών λειτουργιών- έχει έδρα την ηθική συνείδηση. Ζωή χωρίς ηθική αυτοεξέταση δεν νοείται -καλύτερα να μην ζει κανείς. Ο Σωκράτης θεμελιώνει την ηθική φιλοσοφία γνωσιοκρατικά με τη γνωστή «σωκρατική μέθοδο», τη μαιευτική. Απαραίτητη προϋπόθεση η κατάκτηση της γνώσης, καθώς η γνώση εκμαιεύεται -άρα επιβάλλεται να προϋπάρχει. Η αρετή δεν είναι προνόμιο δοτό, κατακτιέται, δεν χαρίζεται -και οδεύει παράλληλα με την κατάκτηση της αρετής.
Για τον Σωκράτη η φιλοσοφία είναι διάλογος -διάλογος με τον εαυτό ή με τον συνάνθρωπο. Ο Πλάτων δίνει παραστατικά το κλίμα μιας συνομιλίας με τον Σωκράτη, με τα λόγια του Νικία: «Δεν μου φαίνεσαι να γνωρίζεις ότι όποιος βρίσκεται κοντά στον Σωκράτη και τον πλησιάζει για να συζητήσει μαζί του αναγκάζεται, ακόμη κι αν άρχισε να συζητά για άλλο θέμα, να τον αφήνει να περιφέρεται πέριξ αυτού με τον λόγο, έως ότου να οδηγηθεί να μιλήσει για τον εαυτό του για τον τρόπο που ζει και για τον παρελθοντικό του βίο» (Πλάτων, Λάχης, 187e-188a). Η διακρίβωση της ουσίας του εαυτού μας -εκ των ων ουκ άνευ όλης της φιλοσοφικής θεωρίας του Σωκράτη. «Γελοῖον δὴ μοι φαίνεται ἐμαυτὸν ἀγνοοῦντα τὰ τῶν ἄλλων σκοπεῖν» -μου φαίνεται πραγματικά γελοίο να ασχολούμαι με το τι κάνουν οι άλλοι, ενόσω ο ίδιος δεν έχω την επίγνωση των δικών μου πράξεων.
Στρέψε το ενδιαφέρον σου στο alter ego σου -του πιο κοντινού σε σένα στοιχείου, του πλέον προσπελάσιμου πλησίον σου και κατέβασε τα πέπλα που δημιουργούν στρεβλές εντυπώσεις στο μυαλό σου -μόνο σε αλλοιωμένους αντικατοπτρισμούς και λάθος προορισμούς οδηγείσαι. Απολογισμό -διάλογο με τον έσω εαυτό- καλείσαι να καταθέτεις, καθ’ Έκαστον Ενιαυτόν, ώστε να σπάζεις τους εκάστοτε Φαύλους Κύκλους.
Πηγή: ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ