Του Ηλία Γιαννακόπουλου – Φιλόλογου

“Ο χρόνος άπαντα τοίσιν ύστερον φράσει. Λάλος γαρ ούτος ουκ ερωτώσιν λέγει” (Ευριπίδης, Ο χρόνος δίνει όλες τις απαντήσεις. Είναι πολύ ομιλητικός και δεν χρειάζεται καν τις ερωτήσεις).

         Από την εποχή (σύμφωνα με την μυθολογία) που ο Κρόνος –Χρόνος έτρωγε τα παιδιά του για να διατηρήσει την εξουσία του  οι άνθρωποι αντιμετώπιζαν τον Χρόνο με μία αμφιθυμία. Ο φόβος και το δέος εναλλάσσονταν με την ελπίδα και τον ενθουσιασμό.

Ο Κρόνος και ο Χρόνος συνιστούν τα αρχέτυπά μας και καταδεικνύουν την βιολογική ωρίμαση του ανθρώπου αλλά και την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Η ασταμάτητη ροή του Χρόνου μάς παραπέμπει στο ποτάμι του Ηράκλειτου που δεν γυρίζει πίσω, αλλά ούτε μάς αφήνει να μπούμε για δεύτερη φορά σε αυτό, γιατί ποτέ δεν είναι ίδιο.

                               “Ποταμώ γαρ ουκ έστιν εμβήναι δις τω αυτώ”.

           Το ποτάμι, λοιπόν, του Χρόνου κυλάει συνεχώς και άλλους αυτή η αέναη ροή φοβίζει  σκορπίζοντας μελαγχολία και άλλους χαροποιεί γιατί συνεχώς ανανεώνει τις ελπίδες για κάτι καλύτερο. Ωστόσο εκείνα τα συναισθήματα που επικρατούν είναι ο Φόβος και το Δέος

                                                   Η αξιολόγηση του χρόνου

          Πώς μπορεί να μας φοβίζει ο χρόνος, αφού ως μέγεθος φυσικό δεν υπάρχει; Πώς επενδύουμε σε αυτόν, αφού ποτέ δεν μάς υποσχέθηκε τίποταΠώς τον αξιολογούμε θετικά ή αρνητικά, αφού αυτός είναι ουδέτερος και ως μέγεθος ή οντότητα(;) μη προσδιορίσιμος;

          Τελικά είχε δίκιο ο Επίκτητος όταν έλεγε πως: “Δεν μας φοβίζουν τα πράγματα, αλλά η γνώμη(δόξα)-εντύπωση που έχουμε γι αυτά”.

           Σε κάθε επιθετικό προσδιορισμό του Χρόνου ανιχνεύουμε τις διαψεύσεις μας, τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες μας και τις μαξιμαλιστικές ελπίδες μας .Ίσως στην αξιολόγηση του Χρόνου να ισχύει το: ”Πες μου πως χαρακτηρίζεις τον Χρόνο να σου πω ποιος είσαι”.

           Ωστόσο τα ερωτήματα και οι απορίες παραμένουν, αφού δεν μπορούμε ούτε να τον επιταχύνουμε, ούτε να τον επιβραδύνουμε, ούτε να τον σταματήσουμε, ούτε να τον καταργήσουμε. Τον αποδεχόμαστε ως κάτι αναπόφευκτο όπως την αναπνοή μας.

         Απέναντι στον Χρόνο δεν πρέπει να είμαστε ούτε μοιρολάτρες, ούτε αλαζονικοί. Δίνουμε μία μάχη μαζί του άνιση, με προδιαγεγραμμένο τον νικητή. Ωστόσο δεν παραιτούμαστε. Αγωνιζόμαστε για το καλύτερο σε ό,τι ο Χρόνος μάς ορίζει. Είμαστε υπάλληλοι κύκλοι του και ένα τυχαίο του συμβάν.

           Συνιστά ανθρώπινη παραδοξολογία,  όμως, στο βαθμό που ευχόμαστε «Χρόνια Πολλά» να αποκρύπτουμε την ηλικία μας όταν αυτή αγγίζει τα όρια τα πρώτα…ήντα και πάνω. Προς τι αυτή η στάση; Εξάλλου κάθε χρόνος που περνά και ζούμε είναι μία νίκη μας και όχι κάτι που πρέπει να αποκρύπτουμε. Πώς μπορεί κάποιος να ντρέπεται για τα πολλά του χρόνια που έζησε; Αυτό είναι κατόρθωμα και όχι ντροπή.

         Αφού  δεν προσβλέπουμε στην αθανασία γιατί μάς τρομάζει το πέρασμα του χρόνου; Ο “παράδεισος της αθανασίας ίσως να ήταν η κόλαση της ζωής μας”.

           Οι εφιάλτες μας δεν σχετίζονται με την κακότητα του Χρόνου, αλλά με τις δικές μας απαιτήσεις που η ματαίωσή τους μάς πλημμυρίζει με μελαγχολία. Ο Χρόνος μάς φθείρει χωρίς να μάς τραυματίζει, μάς τρομάζει χωρίς να μάς εμφανίζεται και μάς χαροποιεί χωρίς να μας υπόσχεται τίποτα.

           Στις ανθρώπινες παραδοξολογίες  ανήκουν και οι πανηγυρισμοί στο τέλος του χρόνου και στον ερχομό του νέου χρόνου ( παραμονή πρωτοχρονιάς). Αλήθεια γιατί πανηγυρίζουμε για τον χρόνο που φεύγει ξεχνώντας πως προστίθεται ως βάρος στην ζωή μας και στην ηλικία μας; Γιατί πανηγυρίζουμε με τον ερχομό του νέου έτους; Μάς υποσχέθηκε κάτι;To αντίθετο. Σε λίγο θα προστεθεί κι αυτός ως βάρος στο σώμα μας και θα μάς φέρει πιο κοντά στο μοιραίο.

                                              Προϊόντα του χρόνου

             Είμαστε προϊόντα του Χρόνου (ιστορικού, ψυχολογικού…) ή οι πλάστες του; Χωρίς να τον βιώνουμε ως εμπειρία ή αίσθηση, δημιουργήσαμε τις υποδιαιρέσεις του και προσπαθούμε να νοηματοδοτήσουμε την ζωή μας μέσα από αυτές. Ένα πλήθος λέξεων έχει ως σημείο αναφοράς τον χρόνο, όπως: Ημέρα, στιγμή, αργότερα, ετήσιος, πάραυτα.

           Η σκέψη μας τροφοδοτείται συνεχώς από τον χρόνο κι ας είναι αυτός κάτι το υποθετικά υπαρκτό ως φαινόμενο ή γεγονός. Άλλοτε μελαγχολούμε μετρώντας τα χρόνια που πέρασαν, ενώ θα έπρεπε  να πανηγυρίζουμε. Άλλοτε μάς τρομάζει η ιδέα πως μάς έμειναν μόνον λίγα χρόνια ζωής,αλλά όταν ήμασταν μικροί βιαζόμασταν να μεγαλώσουμε. 

            Φορτώσαμε την γραμματική μας με ρήματα σε διαφορετικό χρόνο στοχεύοντας στην χρονική ακρίβεια: Ενεστώς, Μέλλων, Παρακείμενος,  καταλήξεις, αυξήσεις, εγκλίσειςΑόριστος χρόνος, αλλά και γνωμικός ΑόριστοςΕνεστώτας χρόνος αλλά και ιστορικός ενεστώτας.

          Σε κάποιο άλλο επίπεδο ο άνθρωπος παλεύει με τον Χώρο και τον Χρόνο. Οι νίκες μας με τον χώρο είναι πολλές. Με τον χρόνο είναι λίγες. Συνέχεια ρωτάμε: Πού και πότε; O χρόνος κατέκλυσε και την ενημέρωση.

           Τελικά είμαστε δέσμιοι της θεότητας του Χρόνου που ορίζει τα όριά μας; Όροι όπως θνητότητα, εφήμεροι μάς γονατίζουν ψυχικά. Η σφοδρή επιθυμία μας για υστεροφημία είναι μία ένδειξη της νίκης μας απέναντι στον χρόνο. Ό,τι, δηλαδή, δεν μπορεί να πετύχει ο φθαρτός άνθρωπος, προσπαθεί να το αντισταθμίσει με την λειτουργία της μνήμης. Γι αυτό υπάρχουν τα μνημόσυνα και η ευχή για κάποιον ήρωα ”Α θ ά ν α τ ο ς”.

                                  Η στάση μας απέναντι στον χρόνο

             Το παρελθόν το γνωρίζουμε ως κάτι συντελεσμένο και ως τέτοιο το αποδεχόμαστε, αφού δεν μπορούμε να το αλλάξουμε, ούτε να το ξαναζήσουμε. Το μέλλον αγωνιζόμαστε να το προσαρμόσουμε σύμφωνα με τις ανάγκες μας και τις φιλοδοξίες, αλλά πάντοτε αγωνιούμε για τις εκπλήξεις που μπορεί να κρύβει ο χρόνος. Tο παρόν έτσι κι αλλιώς για πολλούς δεν υπάρχει, αφού κάθε στιγμή γλιστράει στο χθες-παρελθόν.

             Κι ενώ το παρελθόν ως χρόνος είναι απόμακρο και δεν μάς απειλεί εντούτοις πολλές φορές συγκινούμαστε ακούγοντας ιστορίες του χθες. Από την άλλη πλευρά το μέλλον ενώ υφίσταται μόνον ως προοπτική χαιρόμαστε γι αυτά που προσμένουμε στο αύριο. Τα αρνητικά του παρόντος τα αφήνουμε στο χρόνο του μέλλοντος να τα σβήσει, ενώ για τα θετικά ευχόμαστε “να μην τελειώσει ποτέ αυτή η ωραία στιγμή “ .

           Δεν ορίζουμε τίποτα απόλυτα από το χρόνο που μάς δυναστεύει με τα λεπτά, τα δευτερόλεπτα, τις ώρες, τις μέρες ,τις εβδομάδες. Είμαστε υποχρεωμένοι να πετύχουμε πολλά σε κάποιον ορισμένο χρόνο (τον ελάχιστο δυνατόν),αλλά μάς κακίζουν όταν τον σπαταλάμε άσκοπα γιατί παραβιάζουμε το “Χρόνου Φείδου”. Κι αυτό γιατί ο “χρόνος είναι χρήμα”. Η παραγωγικότητα ως το μέγα ζητούμενο του καπιταλισμού έχει ως βασική της συνιστώσα τον ελάχιστο χρόνο για την μέγιστη δυνατή ποσότητα.

           Eν τω μεταξύ στο λεξιλόγιό μας υπάρχουν λέξεις και φράσεις που αποτυπώνουν την ψυχική ευφορία ή δυσφορία μας, όπως: ”Ωραία χρόνια  ήταν εκείνα τα παλιά που…” ή “ Μαύρα χρόνια έζησε η γενιά μας” ή ” Aχ… να μην τελείωνε ποτέ αυτή η μέρα !”. Ο χρόνος σχετίζεται και με την συνείδησή μας. Όταν, δηλαδή, χαιρόμαστε ,ο χρόνος  συστέλλεται, ενώ όταν πονάμε ο χρόνος διαστέλλεται

             Γενικότερα ο βιολογικός μας χρόνος συνδέεται με τις μέρες, τις νύχτες και όλες τις υποδιαιρέσεις του. Συνδέεται, όμως, και με τις ψυχικές μας καταστάσεις, τα συναισθήματα, τις αγωνίες μας και τα όνειρά μας. Έτσι η ζωή μας είναι άμεσα προσδιορισμένη και περιχαρακωμένη από τον χρόνο. Εξάλλου στον χρόνο και ως λαός εναποθέσαμε τις ελπίδες μας με το εμβληματικό “ Πάλι με χρόνια με καιρούς πάλι δικά μας θά ναι”.

                                                       Ε π ι μ ύ θ ι ο ν

            Στο δεσποτάτο του Χρόνου δεν έχουμε και πολλές ελευθερίες ή επιλογές. Σε όσους διαμαρτύρονται για την έλλειψη του απαραίτητου χρόνου για την πραγμάτωση των επιθυμιών και των στόχων τους ,τους παραπέμπουμε στην θέση του Επίκουρου.

      “Ο παντελής βίος ουθέν έτι του απείρου χρόνου προσεδεήθη”( H πλήρης-γεμάτη νόημα ζωή δεν χρειάζεται άπειρο χρόνο).

     Γι αυτό ας ακολουθήσουμε την προτροπή του Χαλίλ Γκιμπράν:

     “Κι αφήστε το παρόν να αγκαλιάζει το παρελθόν με ενθύμηση, και το μέλλον με λαχτάρα”(O Προφήτης). 

Post Visitors:49
We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings