Τι δείχνουν οι μελέτες για το εκχύλισμα του και τη χρήση του ως φυσικού βιοδιεγέρτη στον ελαιώνα
Συγγραφέας:Κατερίνα-Γλαύκη Αποστολοπούλου
Ένα δέντρο με πολλές χρήσεις
Υπάρχουν φυτά που ξεχωρίζουν όχι επειδή χρησιμοποιείται μόνο ένα μέρος τους, αλλά επειδή σχεδόν ολόκληρο το φυτό έχει κάποια
αξιοποίηση. Το είδος Moringa oleifera ανήκει σε αυτή την ιδιαίτερη κατηγορία. Πρόκειται για ένα τροπικό δέντρο της οικογένειας Moringaceae, το οποίο έχει αποκτήσει διεθνώς τη φήμη του «δέντρου θαύμα» εξαιτίας της μεγάλης ποικιλίας χρήσεων και της ιδιαίτερα πλούσιας χημικής σύστασής του.
Τα φύλλα του είναι ιδιαίτερα πλούσια σε θρεπτικά και βιοδραστικά συστατικά και για αυτόν τον λόγο η Moringa δεν ενδιαφέρει μόνο τη διατροφή. Τα τελευταία χρόνια έχει τραβήξει την προσοχή και της γεωπονικής έρευνας, καθώς τα εκχυλίσματα των φύλλων της εξετάζονται ως φυσικοί βιοδιεγέρτες των φυτών.
Και εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον για την ελιά.
Οι ερευνητές έχουν ήδη εξετάσει τη διαφυλλική εφαρμογή εκχυλίσματος φύλλων Moringa σε ελαιόδεντρα και τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το φυτό μπορεί να έχει θέση στη σύγχρονη διαχείριση του ελαιώνα.
Γιατί η Moringa θεωρείται φυσικός βιοδιεγέρτης;
Το ενδιαφέρον για τη Moringa δεν βασίζεται σε ένα μόνο συστατικό. Τα φύλλα της περιέχουν ένα σύνθετο μείγμα θρεπτικών και βιοδραστικών ουσιών.
Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ιδιαίτερα η παρουσία ζεατίνης, μιας φυσικής κυτοκινίνης που βοηθά στην κυτταρική διαίρεση και στην ανάπτυξη των φυτών. Αναφέρεται επίσης η υψηλή συγκέντρωση πρωτεϊνών, φαινολικών ενώσεων, ασκορβικού οξέος, βιταμίνης Ε, απαραίτητων αμινοξέων και ανόργανων στοιχείων.
Η παρουσία αυτών των συστατικών είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους το εκχύλισμα φύλλων Moringa (Moringa Leaf Extract – MLE) έχει μελετηθεί ως φυτικός βιοδιεγέρτης.
Οι μελέτες σε διάφορες καλλιέργειες έχουν συσχετίσει τη χρήση του με την ανάπτυξη, τη θρέψη, τη φωτοσυνθετική δραστηριότητα, την ανθοφορία, την καρπόδεση και την απόδοση. Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση αβιοτικών καταπονήσεων, όπως η αλατότητα και η ξηρασία, μέσω αλλαγών σε φυσιολογικές και βιοχημικές διεργασίες του φυτού.
Αυτό είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον για την ελιά, ένα δέντρο που καλλιεργείται συχνά σε περιοχές όπου το νερό είναι περιορισμένο ή όπου η αλατότητα του εδάφους και του αρδευτικού νερού αποτελεί πρόβλημα.
Πειραματικές εφαρμογές στην ελιά
Εδώ περνάμε από τη θεωρία στα πραγματικά πειράματα.
Μία από τις άμεσα σχετικές εργασίες πραγματοποιήθηκε σε οκτάχρονα δέντρα της ποικιλίας Picual, στην Αίγυπτο, κατά τις καλλιεργητικές περιόδους 2017 και 2018. Τα δέντρα καλλιεργούνταν σε αμμώδες έδαφος και αρδεύονταν με στάγδην άρδευση.
Οι ερευνητές εξέτασαν διαφυλλικές εφαρμογές εκχυλίσματος φύλλων Moringa σε συγκεντρώσεις 2% και 4%, είτε μόνο του είτε σε συνδυασμό με εκχύλισμα φυκών ( Για τα εγχυλίσματα φυτών στην ελαιοκομία μπορείτε να ενημερωθείτε σχετικά πατώντας εδώ).
Οι εφαρμογές επηρέασαν θετικά τη βλαστική ανάπτυξη, τη θρεπτική κατάσταση των φύλλων, την καρπόδεση και την παραγωγή, σε σύγκριση με τον μάρτυρα, δηλαδή το δέντρο στο οποίο δεν έγινε καμία εφαρμογή. Συγκεκριμένα:
Βλαστική ανάπτυξη
Οι συνδυασμοί Moringa–φυκών αύξησαν τον αριθμό φύλλων και τη φυλλική επιφάνεια, με καλύτερα αποτελέσματα στον συνδυασμό 0,4% εκχύλισμα φυκών + 4% Moringa. Η δράση αποδίδεται κυρίως σε βιοδραστικά συστατικά όπως η ζεατίνη.
Θρεπτική κατάσταση
Παρατηρήθηκαν αυξήσεις σε βασικά στοιχεία όπως άζωτο, φώσφορος και κάλιο στα φύλλα. Η επίδραση αυτή θεωρείται υποστηρικτική της θρέψης, χωρίς να υποκαθιστά τη λίπανση.
Καρπόδεση και παραγωγή
Οι εφαρμογές συνδέθηκαν με βελτίωση της καρπόδεσης και της απόδοσης, ενώ καταγράφηκε και αύξηση της περιεκτικότητας σε λάδι. Οι πιο αποτελεσματικοί συνδυασμοί ήταν 0,4% εκχύλισμα φυκών + 2% ή 4% MLE.
Η Moringa απέναντι στην αλατότητα
Σε νεότερη μελέτη (2023) σε οκτάχρονα δέντρα ποικιλίας Καλαμών υπό αλατούχες συνθήκες, το υδατικό εκχύλισμα Moringa (2%, 4%, 6%) αξιολογήθηκε μόνο του και σε συνδυασμό με εκχύλισμα φυκών.
Οι εφαρμογές βελτίωσαν συνολικά:
- χλωροφύλλη,
- ανθοφορία και καρπόδεση,
- παραγωγή,
- περιεκτικότητα σε λάδι,
- θρεπτική κατάσταση φύλλων.
Η υψηλότερη δόση (6%) ήταν από τις πιο αποτελεσματικές, ενώ ο συνδυασμός 6% MLE + εκχύλισμα φυκών έδωσε τα καλύτερα αποτελέσματα, με αυξημένη παραγωγή και μειωμένη καρπόπτωση.
Συνοπτικά: τι δείχνουν τα δεδομένα στην ελιά
Με βάση τις δύο μελέτες, το εκχύλισμα Moringa έχει δείξει ότι μπορεί να συμβάλει σε:
- βελτίωση βλαστικής ανάπτυξης (φύλλα, φυλλική επιφάνεια),
- ενίσχυση θρεπτικής κατάστασης (N, P, K),
- αύξηση καρπόδεσης,
- αύξηση παραγωγής,
- βελτίωση περιεκτικότητας σε λάδι,
- πιθανή ενίσχυση αντοχής σε αλατότητα.
Σημαντική διευκρίνιση για την εφαρμογή!
Τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο εκχυλίσματος (αιθανόλης ή υδατικό), τη συγκέντρωση και τις συνθήκες καλλιέργειας. Επομένως, δεν υπάρχει ακόμη ενιαίο πρωτόκολλο εφαρμογής για όλες τις ποικιλίες ελιάς.
Συμπέρασμα
Η Moringa δείχνει σαφή βιοδιεγερτική δράση στην ελιά, κυρίως σε ανάπτυξη, θρέψη και παραγωγή, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε συνθήκες στρες όπως η αλατότητα. Ωστόσο, τα διαθέσιμα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα και χρειάζονται περισσότερες δοκιμές πριν καθιερωθεί ως σταθερή πρακτική στον ελαιώνα παρόλο που υπάρχουν διαθέσιμα σκευάσματα στην αγορά.
Πηγές
- Hassan, A.M., Abd-Alhamid, N., Aly, R.B.M.A., Hassan, H.S.A. & Hagagg, L.F. (2019). Effect of foliar application with algae and Moringa leaves extracts on vegetative growth, leaf mineral contents, yield and chemical fruit quality of Picual olive trees. Arab Universities Journal of Agricultural Sciences, 27(1), 659–671.
- Al-Saif, A.M., Ali, M.M., Ben Hifaa, A.B.S. & Mosa, W.F.A. (2023). Influence of Spraying Some Biostimulants on Yield, Fruit Quality, Oil Fruit Content and Nutritional Status of Olive (Olea europaea L.) under Salinity. Horticulturae, 9, 825. DOI: 10.3390/horticulturae9070825.
- Mashamaite, C.V., Ngcobo, B.L., Manyevere, A., Bertling, I. & Fawole, O.A. (2022). Assessing the Usefulness of Moringa oleifera Leaf Extract as a Biostimulant to Supplement Synthetic Fertilizers: A Review. Plants, 11, 2214.