Της ΝΕΦΗ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ
Μετά την Άλωση, η Βυζαντινή Αυτοκρατορία -η πρωτεύουσα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, όπως αρχικά ονομάστηκε- είχε πάψει να είναι το προπύργιο των Χριστιανών. Ήταν σε απόλυτη παρακμή ήδη από την πρώτη Άλωση (του 1204). Στην υπό τον έλεγχό της επικράτεια είχε απομείνει μόνον η Κωνσταντινούπολη, κάποια εδάφη κοντά στη Βασιλεύουσα, περιοχές της Πελοποννήσου /Μυστράς. Οικονομικά και κοινωνικά εντός, αλλά και σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής, η πάλαι ποτέ ένδοξη Αυτοκρατορία χειμάζεται.
Σπαράσσεται από εσωτερικές έριδες και εμφανίζει άθλια εικόνα, η «Κορωνίς των Πόλεων». Τι είχε προηγηθεί της Άλωσης του 1453 -χρόνια (αιώνες) προ της Άλωσης. Η διαίρεση σε «ενωτικούς» και «ανθενωτικούς», σε ό,τι αφορούσε τις Εκκλησίες, Ανατολική και Δυτική -την Ορθόδοξη, με το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης, και την Καθολική, με την Παπική Ρώμη- υπήρξε η μεγάλη ρωγμή που επιτάχυνε τη διάβρωση. Όπου απουσιάζουν -είναι νόμος- τα συνεκτικά στοιχεία της ενότητας, της σύμπνοιας και της ομοψυχίας -αργά αλλά σταθερά- καλλιεργείται ο διχασμός και ακολουθούν ο όλεθρος και η καταστροφή. Οι θρησκείες, ως δόγματα, ασκούν τεράστια πίεση στους πιστούς, ιδίως στα θεοκρατικά συστήματα.
Ο”Αττίλας” στην Κύπρο
Κατά πρώτον η διχόνοια και κατά δεύτερον η ξενική προσκόλληση και εξάρτηση -τα πραγματικά αίτια της αυτοπαγίδευσης. Ανάμεσα στους ετερόκλητους υπηκόους της Αυτοκρατορίας, δρούν επιτυχώς και υποσκάπτουν τα θεμέλιά της οι εκ των ένδον αθέατοι πολέμιοί της – ψεύδορκοι, επίορκοι, μειοδότες- πριονίζουν τα θεμέλια της. Πολιτικά και πολιτειακά το κράτος αποδυναμώνεται. Επιπλέον, παροπλίζεται οικονομικά η Αυτοκρατορία όταν περιοχές που καλλιεργούνται από τους Βυζαντινούς για εγχώρια κατανάλωση της Πόλης, πέφτουν στα χέρια μεγαλογαιοκτημόνων που ανενδοίαστα πουλούν προϊόντα στους Οθωμανούς. Μάλιστα, πόλεις όπως η Βενετία και η Γένοβα αναπτύσσουν εμπορικές σχέσεις με τους Οθωμανούς. Το εμπόριο στη Μεσόγειο, το Αιγαίο και τη Μαύρη Θάλασσα δεν είναι πλέον στα χέρια των Βυζαντινών. Το Βυζάντιο τιτρώσκεται αργά και σταθερά, μετά την Πρώτη Άλωση (του 1204). Το γεγονός της Άλωσης της Πόλης (του 1453) σηματοδοτεί απλώς την πλήρη κυριαρχία των Οθωμανών στα εδάφη της πρώην Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Οθωμανική Αυτοκρατορία είναι η διάδοχη κατάσταση.
Η νίκη των Οθωμανών και η τελική πτώση της Βασιλεύουσας είναι ένα είδος κλεισίματος της αυλαίας, καθώς οι Οθωμανοί από καιρό είχαν στα χέρια τους τις γύρω περιοχές τής υπό παρακμή και μαρασμό Πόλης. Παρόλο που οι Ευρωπαίοι θεωρούν και θαυμάζουν πάντα την Κωνσταντινούπολη ως μια εύπορη και σπουδαία πόλη, αυτό είχε από καιρό πάψει να ισχύει. Ο «ιστορικός της Δύσης», όπως χαρακτηρίστηκε ο Έλληνας ιστορικός Σπύρος Βρυώνης, δίνει περιγραφές για την πρώτη Άλωση: «Έργα τέχνης, κειμήλια, χρυσά και αργυρά αντικείμενα – οτιδήποτε μπορούσε να αφαιρεθεί και να μεταφερθεί – είτε πήγε στη Δύση, στον Πάπα ή στη Βενετία, είτε έμεινε στην κατοχή των Σταυροφόρων που επέλεξαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους στην Ευρώπη. Οι Έλληνες κάτοικοι της Πόλης που δεν κατάφεραν να διαφύγουν είτε δολοφονήθηκαν είτε υποδουλώθηκαν. Το Ιπποδρόμιο καταστράφηκε και η ιερότητα της Αγια-Σοφιάς σπιλώθηκε. Η Δυναστεία των Παλαιολόγων ανέβηκε ξανά στην αυτοκρατορική εξουσία το 1261, αλλά τίποτε δεν μπορούσε να αποκαταστήσει το μεγαλείο που απολάμβανε κάποτε η Κωνσταντινούπολη».
Η Ιστορία κάνει κύκλους -η Πόλις του Βυζαντίου Εάλω, η Κύπρος της Ανατολικής Μεσογείου του 20ού.-21ου αι. αλίσκεται. Τελευταίο προπύργιο της ανατολικής εσχατιάς του Ελληνισμού η Κύπρος, στον 21ο αι., καλείται «Γαλάζια Πατρίδα» των Νεο-οθωμανών με τα κόκκινα λάβαρα. Στα πλαίσια της πολιτικής του Αναθεωρητισμού βήμα βήμα η Τουρκία, το σύγχρονο κράτος των Οθωμανών, κατάκτησε και κατέχει ήδη τα μισά εδάφη της διεθνώς αναγνωρισμένης από το 1960 Κυπριακής Δημοκρατίας – ενώ απειλείται ολόκληρη με αφανισμό ως κράτος υπό τα απαθή βλέμματα των Εταίρων της Ευρωπαίων. Η πολιτιστική κληρονομιά τριών και πλέον χιλιάδων ετών αντιμετωπίζει κίνδυνο ολοσχερούς καταστροφής, αφημένη στο έλεος του κατακτητή και του αδηφάγου χρόνου. Οι συναλλαγές με τους Τούρκους γίνονται συνήθειο των ίδιων των θυμάτων τους -εύκολα ξεχνούν οι άνθρωποι. «Περί χρημάτων ο αγών», Κυριάκο Μάτση και άλλοι επώνυμοι και ανώνυμοι ήρωες και μάρτυρες της Ελευθερίας – οι σύγχρονοι Έλληνες της Κύπρου καλλιεργούν λυκοφιλίες με τον εισβολέα του 1974.
Ο Τούρκος πλησιάζει. Οι νουνεχείς προβλέπουν και προλέγουν τον άμεσο κίνδυνο του χαμού της πολιτείας. Οι πολλοί μένουν αδιάφοροι, παραδομένοι στην ευμάρεια που αφειδώς προσφέρει η διαφθορά. Ωστόσο, η φωνή του ανυπόταχτου προφήτη Ποιητή Κωστή Παλαμά, -«Δωδεκάλογος του Γύφτου» (1907), μετά την «επονείδιστη ήττα» του 1897- αντηχεί ακόμη: Και θ’ ακούσεις τη φωνή του λυτρωτή/θα γδυθείς της αμαρτίας το ντύμα/και ξανά κυβερνημένη κι αλαφρή/θα σαλέψεις σαν τη χλόη, σαν το πουλί/σαν τον κόρφο τον γυναικείο, σαν το κύμα.
Πηγή: Περιοδικό ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ