Του Ηλία Γιαννακόπουλου – Φιλόλογου

 *Αφιέρωμα στην Παγκόσμια Ημέρα Ανθρώπινης Αλληλεγγύης, 20 Δεκεμβρίου

   “Οι άνθρωποι γεγόνασιν αλλήλων ένεκα…” (Μάρκος Αυρήλιος).

Υπάρχουν στιγμές που νιώθεις πολύ όμορφα με τον εαυτό σου. Οι άλλοι στενεύουν την ελευθερία σου και περιορίζουν στο ελάχιστο την αυτονομία-υποκειμενικότητα των σκέψεων και των συναισθημάτων σου. Αυτή η μοναξιά ή για άλλους μοναχικότητα συνιστά τον αναγκαίο όρο για την προσωπική μας ελευθερία και δρα απελευθερωτικά στις εσώτερες δημιουργικές μας δυνάμεις.

Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι με τις παραπάνω διαπιστώσεις γιατί στην ανθρώπινη μοναξιά ή μοναχικότητα διαβλέπουν μία αντικοινωνικότητα ή έναν  υπόρρητο ναρκισσισμό. Εξάλλου οι υπέρμαχοι της κοινωνικής φύσης του ανθρώπου επικαλούνται ένα μεγάλο πλήθος θέσεων και απόψεων κορυφαίων φιλοσόφων και επιστημόνων που εξαίρουν την κοινωνικότητα του ανθρώπινου είδους και όχι μόνον (Αριστοτέλης, Μαρξ…).

         Στην παραπάνω διαμάχη θα μπορούσε κάποιος να προβάλει ως υποστηρικτικό υλικό τις διαφορετικές απόψεις του Ζαν Πωλ Σαρτρ και του Ροζέ Γκαρωντύ. Συγκεκριμένα ο Σαρτρ τόνισε πως Η κόλαση είναι οι άλλοι”. Τη θέση αυτή του υπαρξιστή φιλοσόφου την απέδωσε με άλλον τρόπο ο Γκαρωντύ θέλοντας να τονίσει εμφαντικά το ρόλο και τη χρησιμότητα της παρουσίας των άλλων στη ζωή μας ”Η απουσία των άλλων είναι η κόλαση“.

         Σκοπός μου στο παρόν άρθρο μου δεν είναι να συνταχθώ με τη μία ή την άλλη θέση, αλλά να καταγράψω εκείνες τις περιπτώσεις και τα γεγονότα που καταυγάζουν το κενό που υπάρχει από την απουσία ενός ειλικρινούς και αποτελεσματικού ενδιαφέροντος για τον  «Άλλο» ή για τους «Άλλους», για τον ανθρώπινο πόνο και το θάνατο συνανθρώπων μας που θυματοποιούνται στο όνομα των πιο ευγενών αξιών και ιδανικών, όπως της Ελευθερίας, της Πατρίδας, της Θρησκείας…

        Πόλεμοι, γενοκτονίες και εθνοκαθάρσεις αποτελούν μία σκληρή πραγματικότητα που τείνει να λάβει τη μορφή μιας επονείδιστης κανονικότητας. Στρατιώτες και άμαχοι θυσιάζονται στο βωμό κάποιων σκοπιμοτήτων χωρίς να μπορούν  η διεθνής κοινότητα και οι διεθνείς οργανισμοί να αποτρέψουν το  “μεγάλο κακό”. Οι υλικές καταστροφές, οι θάνατοι αθώων ανθρώπων, ο βίαιος εκπατρισμός χιλιάδων ανθρώπων, η αποθέωση της Ηθικής και του δίκαιου του ισχυρότερου συνυφαίνουν το θλιβερό σκηνικό των ημερών μας.

         Η γειτονιά μας φλέγεται και ματώνει και μάς υπενθυμίζει πως τίποτα δεν είναι τόσο μακριά και τόσο απίθανο ή αδύνατο να συμβεί και σ’ εμάς. Ο Ουκρανικός Πόλεμος (διάγει το 2ο χρόνο), ο εκπατρισμός των Αρμενίων από το Ναγκόρνο Καραμπάχ και τα θλιβερά γεγονότα στον πόλεμο του Ισραήλ αποτελούν ανοιχτές πληγές για την περιοχή και την παγκόσμια ειρήνη.

         Απέναντι σε αυτό το σκηνικό της γειτονιάς μας κανείς δεν μπορεί να νιώσει ασφαλής και ευτυχισμένος. Κανείς δεν μπορεί να νιώσει “άνθρωπος” με την ευρύτερη και στενότερη έννοια του όρου, αφού οι συνάνθρωποί μας δίπλα κινδυνεύουν ή χρησιμοποιούνται ως εργαλεία σκοτεινών σκοπιμοτήτων που προσβάλλουν την Ηθική του πολιτισμού μας και εκθέτουν την ανθρωπιά μας.

           Βέβαια θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί τι μπορεί να κάνει ο παροιμιώδης μέσος άνθρωπος, «ο Aνθρωπάκος» του Ράϊχ, που χρόνια τώρα τρέφει και θαυμάζει τα όρνια και όχι τον αετό με τους αναγκαίους συμβολισμούς του στο έργο του «Άκου Ανθρωπάκο».

          “Δε θέλεις να γίνεις αετός, Ανθρωπάκο και γι’ αυτό κατασπαράζεσαι από τα όρνια. Φοβάσαι τους αετούς, γι’ αυτό ζεις σε κοπάδια και κατακουράζεσαι κοπαδιαστά… Τα όρνια έγιναν οι Ηγέτες σου ενάντια στους αετούς, τους αετούς που ήθελαν να σε οδηγήσουν σε μακρινές, καλύτερες χώρες… Τα όρνια σε δίδαξαν να βροντοφωνάζεις, «Ζήτω το Μεγάλο Όρνιο».

        Τι είναι αυτό που θα έπρεπε να κάνουμε και το παραλείψαμε στο όνομα πως “αυτοί οι πόλεμοι και οι θάνατοι των συνανθρώπων μας δεν μάς αφορούν αφού γίνονται σε άλλες χώρες”;

         Πολλά μπορούσαμε να κάνουμε και ακόμη περισσότερα μπορούσαμε να είχαμε αποφύγει. Όχι μόνον ως Έλληνες πολίτες, αλλά και ως ανθρωπότητα, αφού το τοπικό πλέον έγινε παγκόσμιο. Είναι ακατανόητη η αδιαφορία μας, η απουσία κάποιας ηχηρής μας αντίδρασης και το έσχατο σύμπτωμα της αλλοτρίωσής μας. Ξεχάσαμε τα αυτονόητα της ζωής μας, όπως το:

                            “Οι άνθρωποι γεγόνασιν αλλήλων ένεκα…”

          Να, όμως, που φαίνεται πως στη διαμάχη περί μοναχικότητας ή κοινωνικότητας φαίνεται να κερδίζει έδαφος και επιχειρήματα η κοινωνικότητα του ανθρώπου με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις υποχρεώσεις και την ηθική μας. Κι αυτό γιατί κανείς δεν μπορεί να νιώσει ασφαλής και ολοκληρωμένος έξω από την  ανθρώπινη κοινότητα (τοπική, εθνική, οικουμενική…). Η κοινότητα σε κοινωνικοποιεί, σε ηθικοποιεί και σε εξανθρωπίζει.

          Υπάρχουμε, λοιπόν, «Ένεκεν των άλλων» και «δια των άλλων». Κανείς δεν μπορεί και δεν πρέπει να νιώθει άνθρωπος στο βαθμό που δεν αναγνωρίζεται από τους άλλους (ανθρώπους) τέτοιος (άνθρωπος). Οι άλλοι επιβεβαιώνουν αυτό που είμαστε και όχι εμείς. Κι αυτό γιατί «ο καθένας κρίνεται από τη γνώμη που έχουν οι άλλοι γι αυτόν και όχι ο ίδιος για τον εαυτό του» (Μαρξ).

            Εξάλλου η έννοια «άνθρωπος» επιδέχεται πολλές ερμηνείες και είναι δύσκολο να απομονώσουμε εκείνο το στοιχείο που συνιστά και το απόλυτο κριτήριο-προσδιοριστικό παράγοντα της ανθρώπινης ιδιότητάς μας. Γι αυτό έχουμε ανάγκη την αναγνώριση και επιβεβαίωση-επικύρωση από τους άλλους του «τι είμαστε» ή «τι νομίζουμε ή θα θέλαμε να είμαστε».

                        Unus  Christianus – Nullus  Christianus

        To λατινικό ρητό αποκαθιστά την αλήθεια και αποκαλύπτει την πλάνη όλων εκείνων που τείνουν να αυτοχαρακτηρίζονται και να αυτοπροσδιορίζονται χωρίς την συγκατάθεση των άλλων, της ανθρώπινης κοινότητας. Όπως η χριστιανική ύπαρξη προϋποθέτει τη συνάφεια με τους άλλους χριστιανούς, τη συμμετοχή στην χριστιανική κοινότητα, έτσι και ο άνθρωπος λογίζεται ως άνθρωπος μόνον στο βαθμό που συμπάσχει με τον πάσχοντα συνάνθρωπό το.

          Όπως, λοιπόν, «ένας Χριστιανός, κανένας χριστιανός», έτσι και ένας άνθρωπος που δεν νιώθει αλληλέγγυος στο συνάνθρωπό του δεν μπορεί να λογίζεται ως άνθρωπος με τη ριζική έννοια του όρου. Αυτό συνιστά και τον «καταστατικό χάρτη» της ανθρωπιάς μας.

         Κι ενώ όλοι αναζητούμε τον τρόπο να αυτοπροσδιοριστούμε ως άνθρωποι σε έναν κόσμο που αποδομεί τις βασικές ανθρώπινες σταθερές μας, κάποιες παλιές αλλά τόσο σύγχρονες ιδέες περί ελευθερίας και ανθρωπιάς (από παλιές αναγνώσεις βιβλίων των φοιτητικών μου χρόνων) με επισκέπτονται με έναν τρόπο εμμονικό, ως εάν να θέλουν να ποτίσουν μεγαλώσουν τις ενοχές μου.

          Ενοχές που βασανίζουν κάθε άνθρωπο που νοιάζεται γι αυτά που συμβαίνουν στη γειτονιά μας σε μια στιγμή που τα χριστουγεννιάτικα δέντρα φωταγωγούνται και οι άνθρωποι ετοιμάζονται για τη μεγάλη γιορτή των Χριστουγέννων, τη γιορτή του «Και επί γης Ειρήνη  εν ανθρώποις ευδοκία».

        Οποία υποκρισία, οποία Ύβρις και οποία πλάνη. Πώς μπορείς να νιώσεις ως άνθρωπος ευτυχής και ελεύθερος όταν πλήθος συνανθρώπων σου, πένητες, ανέστιοι, «πεινώντες και διψώντες» ή κυνηγημένοι αναζητούν μία φωλιά ασφάλειας για να ελπίζουν πως και αύριο θα είναι ζωντανοί;

 Ο θεωρητικός του αναρχισμού, Μπακούνιν είχε γράψει παλιά, πολύ παλιά σχετικά με τις προϋποθέσεις της ανθρώπινης ελευθερίας:

        “Είμαι πραγματικά ελεύθερος, όταν τα’ ανθρώπινα όντα που με περιβάλλουν, άνδρες και γυναίκες, είναι εξίσου ελεύθερα.  Η ελευθερία του άλλου είναι η προϋπόθεση και η επιβεβαίωση της δικής μου ελευθερίας. Γίνομαι πραγματικά ελεύθερος μέσω της ελευθερίας των άλλων με τέτοιο τρόπο, ώστε όσο περισσότεροι είναι οι ελεύθεροι άνθρωποι που με περιβάλλουν, τόσο βαθύτερη και ευρύτερη γίνεται η ελευθερία μου”.

          Αν στη θέση της έννοιας «Ελευθερία» τοποθετήσουμε κάποια άλλη έννοια σχετική με την έννοια της ανθρωπιάς ή της ανθρώπινης ιδιότητας, τότε εύκολα μπορούμε να κατακτήσουμε την αυτογνωσία μας, αλλά και εκείνο το στοιχείο που ίσως θα μάς απαλλάξει από τις ενοχές μας.

           Κι αυτό γιατί η έννοια και η ιδιότητα του ανθρώπου δεν κληρονομείται, ούτε μάς δίνεται ως γονιδιακή προίκα, αλλά καταχτιέται καθημερινά με πράξεις και ενέργειες που απαλύνουν τον πόνο των συνανθρώπων μας, όπου κι αν αυτοί βρίσκονται.

        Μπορεί ο Φουκουγιάμα να πρόβλεψε το τέλος της Ιστορίας και ίσως κάποιων άλλων στοιχείων του ανθρώπινου πολιτισμού. Μπορεί να προσδοκούσε πως η δημοκρατία και ο πλανήτης γενικότερα θα γνώριζαν νέες και ελπιδοφόρες ευκαιρίες. Μπορεί να μίλησε για τον «Τελευταίο άνθρωπο», αλλά  η ζωή και τα γεγονότα στον πλανήτη είχαν άλλα σχέδια και η πρόοδος δεν ήταν δεδομένη.

          Φαίνεται πως ο καθηγητής του Σάμουελ Χάντινγκτον  πρόβλεψε καλύτερα, αφού με το βιβλίο του «Η σύγκρουση των πολιτισμών» επιβεβαιώθηκαν πλήρως οι φοβίες του.

       Μπορεί ο κόσμος μας να φαίνεται ενωμένος, σύμφωνα κα με το όραμα του Ζούκερμπεργκ, αλλά οι τελευταίες συγκρούσεις μάλλον δικαιώνουν τον Χάντινγκτον περί «Σύγκρουσης Πολιτισμών». Ο πόλεμος στο Ισραήλ και η καταστροφή της Γάζας αναβιώνουν την παραδοσιακή σύγκρουση του «Δυτικού κόσμου-Πολιτισμού» με τον «Ισλαμικό κόσμο-Πολιτισμό».

          Ο ισραηλινής καταγωγής και συγγραφέας Yuval Noah Harari με το βιβλίο του «21 μαθήματα για τον 21ο αιώνα» φαίνεται να διαψεύδει το “τέλος της ιστορίας” (οπισθόφυλλο) και να διακηρύσσει ωμά πως:

           “Η ανθρωπότητα ήταν πάντα χωρισμένη σε διαφορετικούς πολιτισμούς, που τα μέλη τους έβλεπαν τον κόσμο με τρόπους ασυμφιλίωτους. Αυτές οι ασυμβίβαστες κοσμοθεωρήσεις κάνουν αναπόφευκτες τις συγκρούσεις ανάμεσα στους πολιτισμούς. Όπως ακριβώς στη φύση τα διαφορετικά είδη παλεύουν για επιβίωση σύμφωνα με τους ανελέητους νόμους της φυσικής επιλογής, έτσι και σε όλη την ιστορία οι πολιτισμοί συγκρούονται επανειλημμένα και επιβιώνουν μόνο οι ισχυρότεροι. Όσοι παραβλέπουν το δυσάρεστο αυτό γεγονός-είτε πρόκειται για φιλελεύθερους πολιτικούς είτε για ονειροπαρμένους προγραμματιστές-το κάνουν με δική τους ευθύνη”.

           Δική μας ελπίδα και ευχή είναι να διαψευστεί ο Χαράρι για  να μη ζήσει η ανθρωπότητα την τρέλα ενός Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου.

Post Visitors:79

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings