Του Ηλία Γιαννακόπουλου – Φιλόλογου

     *Αφιέρωμα στην Ολική Έκλειψη του Ήλιου της 8ης Απριλίου 2024

        α.«Σαν τον σύννεφο φεύγω πετάω / έχω φίλο τον Ήλιο Θεό» («Ήλιος Θεός», Βασίλης Σκουλάς)

       β.«Χάρτινο το φεγγαράκι, / ψεύτικη η ακρογιαλιά» («Χάρτινο το Φεγγαράκι», Μάνος Χατζιδάκις)

        γ.«Στην αγκαλιά μου κι απόψε σαν άστρο κοιμήσου…» («Αν θυμηθείς τ’ όνειρό μου», Ν. Γκάτσος, Μ. Θεοδωράκης)

           δ.«Μην τον ρωτάς τον ουρανό / το σύννεφο και το φεγγάρι / το βλέμμα σου το σκοτεινό / κάτι απ’ τη νύχτα έχει πάρει» («Μην τον ρωτάς τον ουρανό», Μάνος Χατζηδάκις)

” Ήλιος ουχ  υπερβήσεται  μέτρα, ει δε μη, Ερινύες μιν Δίκης επίκουροι εξευρήσουσιν” (Ηράκλειτος).

         Να που και ο Ηράκλειτος έκανε λάθος στις προβλέψεις-προειδοποιήσεις του. Ενώ διαβεβαίωνε ή κατά άλλους προειδοποιούσε την Ήλιο να μην υπερβεί το μέτρο και διαπράξει την“Ύβριν”, η Σελήνη ήταν αυτή που τη Δευτέρα 8 Απριλίου 2024 ξεπέρασε το μέτρο και  έκρυψε τον ήλιο για 4 λεπτά. Η Ύβρις της Σελήνης ήταν ένα γεγονός και κανείς δεν γνωρίζει την τιμωρία της. 

       Και “Εγένετο Νυξ” για 4 λεπτά και 28 δευτερόλεπτα σε κάποιες περιοχές της Βόρειας Αμερικής την Δευτέρα 8 Απριλίου 2024. Το Φεγγάρι μπλόκαρε για λίγο τον Ήλιο προκαλώντας φρενίτιδα ενθουσιασμού στους ανθρώπους που απολάμβαναν το θέαμα. Γιατί άραγε τέτοιος ενθουσιασμός; Η σπανιότητα του φαινομένου (ολική έκλειψη Ηλίου) ή η χαρά από την εκδίκηση και την έστω ολιγόλεπτη νίκη της Σελήνης επί του κυρίαρχου Ήλιου; Όποια κι αν ήταν η πραγματική αιτία ένα ήταν σίγουρο. Ο μαύρος δίσκος της Σελήνης πήρε για λίγο τη θέση του Ήλιου, ο Ουρανός σκοτείνιασε και οι θεατές αναζητούσαν το στέμμα του Ήλιου και απολάμβαναν ένα σπάνιο φαινόμενο, τον “διαμαντένιο δακτύλιο”. 

        Ίσως κάποιο άλλοι εκστασιασμένοι από το θέαμα ή και φοβισμένοι λίγο αναζητούσαν τον Φαέθοντα μήπως αυτός πάλι προκάλεσε με την αποκοτιά του την εξαφάνιση του Ήλιου και την ολιγόλεπτη ανατροπή των συμπαντικών νόμων και της Πλανητικής Ισορροπίας.

Η ολική έκλειψη, όμως, του Ήλιου εκτός από μία τουριστική ατραξιόν έχει και μία επιστημονική εξήγηση. Σχετικά η επιστημονική δημοσιογράφος του National  Public Radio  Nell Greenfieldboyce δήλωσε τα παρακάτω, που περιγράφουν με ευκρίνεια το φυσικό φαινόμενο:
    “Κατά τη διάρκεια μιας ολικής έλλειψης, ο Ουρανός σκοτεινιάζει ξαφνικά και δραματικά. Η θερμοκρασία πέφτει. Τα Αστέρια βγαίνουν προς τα έξω. Όμορφα χρώματα εμφανίζονται γύρω από τον ορίζοντα. Και ο κάποτε οικείος Ήλιος γίνεται ένα μαύρο κενό στον ουρανό που περιβάλλεται από το λαμπερό στέμμα-αυτό είναι το φαντασμαγορικό λευκό δαχτυλίδι που είναι η ατμόσφαιρα του Ήλιου”.

Στο φαινόμενο της “Ολικής Έκλειψης” συμμετέχουν με διαφορετικούς ρόλους τόσο η Σελήνη και ο Ήλιος όσο και τα Αστέρια. Αιώνες τώρα γείτονες και σύμμαχοι αλλά και κρυφά ανταγωνιστές στο οικόπεδο του Ουρανού. 

         Ο Ουρανός και περισσότερο οι «αντιπρόσωποί» του, δηλαδή, ο Ήλιος, το Φεγγάρι και τα Αστέρια δεν αποτέλεσαν μόνο πηγή έμπνευσης για τους στιχουργούς τραγουδιών, (δημοτικών, λαϊκών…) αλλά και σημείο τριβής και διαφωνιών για τους ρομαντικούς. Ποιο, δηλαδή, από τα ουράνια αυτά σώματα κυριαρχεί σε ομορφιά και ποιο δημιουργεί μια υποβλητική ατμόσφαιρα ικανή να προκαλέσει τους αναγκαίους συναισθηματικούς κραδασμούς στον άνθρωπο.

Οι διαφωνίες, βέβαια, δεν αφορμώνται μόνον από αισθητικά κριτήρια, αλλά και από μία ιδιότυπη αξιολόγηση για το ρόλο και την «προσφορά» των τριών αυτών ουράνιων σωμάτων στον άνθρωπο. Μπορεί ο Ήλιος να κυριαρχεί – ως πηγή φωτός, ενέργειας και ζωής – αλλά και το Φεγγάρι όπως και τα Αστέρια δεν υπολείπονται, όσο κι αν η «προσφορά» τους είναι αφανής ή υποδεέστερη. Διεξάγεται, λοιπόν, «ποιητική αδεία» – ένας άτυπος αγώνας μεταξύ τους για την κυριαρχία τους πάνω στη σκέψη και τα συναισθήματα του ανθρώπου.

Μία καταγραφή των ιδιαίτερων στοιχείων αλλά και του ιδιαίτερου κλίματος που δημιουργούν και υποβάλλουν θα μάς βοηθούσε να αξιολογήσουμε πληρέστερα την θέση τους στη ζωή του ανθρώπου.

Ο Ήλιος δυνάστης

Ο Ήλιος δεν φωτίζει τη μέρα. Δεν είναι απλά ένα κομμάτι αυτής. Ο Ήλιος είναι η ίδια η μέρα. Η απουσία του είναι η νύχτα. Ο Ήλιος είναι η ζωή, η δύναμη που θέτει σε λειτουργία την καθημερινότητα. Ο Ήλιος είναι αυτός που αποκαλύπτει τα πάντα, ξεσκεπάζει κάθε γωνιά και μυστικό. Ο Ήλιος είναι η πραγματικότητα, επιδεικνύει τη ρεαλιστική πλευρά των πραγμάτων, σηματοδοτώντας το πρίσμα για την ορθολογική τους υπόσταση.

Η ορθολογικοποιητική, όμως, αυτή  ικανότητα του ήλιου σκοτώνει τη φαντασία, διαλύει τη μαγεία. Την μέρα δεν υπάρχουν περιθώρια για όνειρα. Ο δυνάστης ήλιος παραμονεύει να τα σβήσει. Η αψεγάδιαστη αυτή «ειλικρίνεια» του ήλιου, αποκαλύπτει έναν κόσμο που αντιλαμβανόμαστε εύκολα, συνηθίζουμε και επαναπαυόμαστε, παύουμε να εκτιμούμε και στο τέλος ξεχνάμε την αξία του. Η ισοπεδωτική του δικαιοσύνη δεν επιτρέπει την διαφορετικότητα, ούτε ενθαρρύνει την εξερεύνηση. Τα προσφέρει όλα έτοιμα και απογυμνωμένα.

Οι όρκοι στο Φεγγάρι

Πρέπει να έρθει το σκοτάδι για να αρχίσουν και πάλι τα αντικείμενα να ζωντανεύουν, να «χορεύουν», να αποκτούν ζωή. Συνοδός τους το Φεγγάρι. Αποτελεί το σημείο αναφοράς της νύχτας. Είναι η υπενθύμιση ότι το φως είναι η ζωή, αλλά η νύχτα είναι ο εκπρόσωπος της φαντασίας, του ονείρου. Χωρίς το φεγγάρι η νύχτα θα ήταν φόβος. Το διακριτικό φως του φεγγαριού διώχνει αυτήν την αγωνία, χωρίς όμως να τυφλώνει. Δεν είναι η έτοιμη απάντηση στα ερωτήματα (όπως ο ήλιος), ούτε καθιστά αδύνατη την επίλυσή τους (όπως το σκοτάδι). Αντίθετα είναι μια προτροπή για τον άνθρωπο να αναζητήσει, να σκεφτεί, να προβληματιστεί, να εκτιμήσει, να προνοήσει, να ενεργήσει.

Μπορεί η λάμψη του να είναι μικρότερη αλλά είναι πολύτιμη. Το σκοτάδι είναι μια δύσκολη στιγμή. Είναι η στιγμή που όλα φαίνονται να έχουν χαθεί, είναι η στιγμή που όλα σβήνουν. Τότε είναι που εμφανίζεται η ελπίδα – το Φεγγάρι. Γι’ αυτό και το θαμπό του φως είναι τόσο πολύτιμο. Γιατί έρχεται όταν πραγματικά το χρειάζεσαι. Εμφανίζεται μονάχα όταν το έχεις ανάγκη.

Τα αστέρια… οι κομπάρσοι

      «Σα ναμ’ ο Ερωτόκριτος θα καρτερώ για σένα/ και στα ουράνιαθα κρατώ τ’ αστέρια/ αναμμένα» («Τς’ αγάπης και του Έρωτα», Μιχ. Κουνάλη – Εμμανουήλ Χιωτάκη)

Η δύναμη του φεγγαριού, όμως, και πάλι δεν είναι αρκετή. Δεν φτάνει για να λησμονήσουμε την παντοδυναμία του ήλιου. Γι’ αυτό και εμφανίζεται πάντα με τα Αστέρια. Μικρά ασήμαντα γεγονότα της νύχτας. Μιας νύχτας, όμως, που χωρίς αυτά, θα ήταν μια απέραντη σκοτεινή μονοτονία, που απλά θα εναλλασσόταν άσκοπα με την μονότονη κυριαρχία του ήλιου. Μικρή διάσπαρτοι κομπάρσοι που χωριστά φαίνονται ανίκανοι να αλλάξουν τα δεδομένα. Μικρές λεπτομέρειες, που καθορίζουν, όμως, ανάλογα με το πλήθος και τη λάμψη τους, το αν η νύχτα αποτελεί απλά το ρέκβιεμ της μέρας που έφυγε, ή το προοίμιο μιας νέας ημέρας που έρχεται.

Η αρμονική συνύπαρξη

Εξάλλου, δεν είναι τυχαίο που η καλύτερη στιγμή της ημέρας είναι το σούρουπο – στο μεταίχμιο μέρας και νύχτας. Εκεί όπου ο Ήλιος – το Φεγγάρι και τ’ Αστέρια συνυπάρχουν αρμονικά. Όπως, βέβαια, και η αυγή η αρχαιοελληνική θεότητα Ηώς που την εξύμνησαν πολλοί ποιητές με επίθετα που αναδεικνύουν τη μοναδική ομορφιά της.

          ■ Το άρθρο είναι διασκευή σχετικού άρθρου του γιου μου Ορέστη Γιαννακόπουλου (Οκτώβριος 2004).

         ☆ Μπορεί η παραπάνω περιγραφή και προβολή της ατμόσφαιρας που υποβάλλουν ο Ήλιος, το Φεγγάρι και τα Αστέρια να μην βοηθά στην αντικειμενική αξιολόγηση και στην τελική επιλογή, αλλά καταδεικνύει περίτρανα πως η ομορφιά του σύμπαντος βρίσκεται στην αρμονική συνύπαρξη των ουράνιων σωμάτων, αυτόφωτων και ετερόφωτων.

Post Visitors:91

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings