Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας
ΓΙΩΤΑ ΣΤΕΦΑΝΙΔΟΥ 8/3/2026
Στις 8 Μαΐου 1980, στο προαύλιο μιας φυλακής στην Τεχεράνη, μια γυναίκα που είχε γράψει ιστορία για τα δικαιώματα των γυναικών στο Ιράν στάθηκε μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Η Φαρουκρού Πάρσα, γιατρός, εκπαιδευτικός και η πρώτη γυναίκα υπουργός στην ιστορία της χώρας, εκτελέστηκε από το νεοσύστατο καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η ιστορία της παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο δραματικά σύμβολα της σύγκρουσης ανάμεσα στα δικαιώματα των γυναικών και τον θρησκευτικό φονταμενταλισμό στο Ιράν.
Η Φαρουκρού Πάρσα γεννήθηκε το 1922 στην πόλη Κομ και μεγάλωσε σε μια οικογένεια που πίστευε βαθιά στην εκπαίδευση και την ισότητα των φύλων. Η μητέρα της ήταν ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών και είχε εξοριστεί για άρθρα που υποστήριζαν την ισότιμη εκπαίδευση κοριτσιών και αγοριών. Η ίδια σπούδασε ιατρική και αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής της στην εκπαίδευση. Το 1963 εξελέγη στο ιρανικό κοινοβούλιο και λίγα χρόνια αργότερα έγινε υφυπουργός Παιδείας. Το 1968 έγραψε ιστορία: διορίστηκε υπουργός Παιδείας, η πρώτη γυναίκα που κατείχε υπουργική θέση στο Ιράν. Κατά τη διάρκεια της θητείας της προώθησε την εκπαίδευση των κοριτσιών, αύξησε τον αριθμό των σχολείων και άνοιξε τον δρόμο για περισσότερες γυναίκες σε δημόσιες θέσεις. Για πολλούς Ιρανούς της εποχής, συμβόλιζε την πρόοδο και τον εκσυγχρονισμό της χώρας.
Η επανάσταση που άλλαξε τα πάντα
Το 1979 η Ιρανική Επανάσταση ανέτρεψε το καθεστώς του Σάχη και έφερε στην εξουσία το θεοκρατικό καθεστώς του Αγιατολάχ Χομεϊνί. Μόλις επικράτησε εφάρμοσε τη σαρία, δηλαδή τον ισλαμικό νόμο. Η χιτζάμπ, το κάλυμμα κεφαλής που φορούν οι μουσουλμάνες, έγινε υποχρεωτική σε δημόσιους χώρους, οι διαζευγμένοι πατέρες έπαιρναν αυτόματα την επιμέλεια του πρωτότοκου παιδιού και οι γυναίκες έχασαν θεμελιώδη δικαιώματα.
Η Φαρουκρού ήταν μία από εκείνες που πάλεψαν ενάντια στις αλλαγές αυτές. «Η συνωμοσία της σιωπής πρέπει να τελειώσει εδώ. Με τη σιωπή και την απάθειά μας, παραμένουμε αδύναμοι και ηττημένοι. Πώς θα συγχωρέσουμε και θα ξεχάσουμε αυτούς που δε σταματούν να σκοτώνουν;» έλεγε.
Η στάση της είχε ως αποτέλεσμα να συλληφθεί από το Επαναστατικό Δικαστήριο με επικεφαλής τον Αγιατολάχ Χαλκαλί, κατηγορούμενη για διαφθορά και διάδοση πορνείας. Η Πάρσα είχε υποστηρίξει ότι οι μαθήτριες δεν θα πρέπει να υποχρεώνονται να φορούν χιτζάμπ και μπορούσαν να φορούν σορτς κατά τη διάρκεια των αγώνων. Υποστήριζε επίσης τη χρήση μη σεξιστικού διδακτικού υλικού και τη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική. Όλα αυτά για τον Χαλκαλί ήταν ισοδύναμα με την «πορνεία» και η Πάρσα δικάστηκε και καταδικάστηκε.
Η Φαρουκρού Πάρσα στην «επαναστατική αυλή», το 1979
Η Πάρσα συνελήφθη τον Φεβρουάριο του 1980 και οδηγήθηκε σε επαναστατικό δικαστήριο χωρίς ουσιαστική υπεράσπιση. Οι κατηγορίες εναντίον της περιλάμβαναν «διαφθορά», «διασπορά ανηθικότητας» και «πόλεμο κατά του Θεού». Στην πραγματικότητα, πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι στο στόχαστρο βρέθηκαν κυρίως οι ιδέες της για τα δικαιώματα των γυναικών και τον κοσμικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης.
«Προτιμώ τον θάνατο»
Στην τελευταία της επιστολή από τη φυλακή, η Φαρουκρού Πάρσα έγραψε στα παιδιά της: «Είμαι γιατρός, επομένως δεν φοβάμαι τον θάνατο. Ο θάνατος είναι μόνο μια στιγμή και τίποτα περισσότερο. Είμαι έτοιμη να υποδεχτώ τον θάνατο με ανοιχτές αγκάλες αντί να ζω με ντροπή αναγκάζοντάς με να φοράω μαντήλι. Δεν πρόκειται να υποκλιθώ σε εκείνους που περιμένουν να εκφράσω τη λύπη μου για πενήντα χρόνια προσπαθειών μου για ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Δεν είμαι έτοιμη να φορέσω το τσαντόρ και να κάνω ένα βήμα πίσω στην ιστορία».
Η Πάρσα εκτελέστηκε σε ηλικία 58 ετών διά τουφεκισμού στις 8 Μαΐου 1980, στην Τεχεράνη, και έγινε έτσι μία από τις πιο γνωστές γυναίκες που εκτελέστηκαν μετά την Ιρανική Επανάσταση.
Σήμερα το όνομά της έχει συνδεθεί με τον αγώνα των Ιρανών γυναικών για ελευθερία και ισότητα. Για πολλούς αποτελεί σύμβολο μιας εποχής όπου η πρόοδος συγκρούστηκε βίαια με τον φονταμενταλισμό και μιας γυναίκας που αρνήθηκε να κάνει πίσω ακόμη και μπροστά στον θάνατο.
Πηγή: iefimerida.g