Μετά την εκπαίδευση και τις επαγγελματικές δεξιότητες, η ενασχόληση με την ελιά αποδεικνύεται πολύτιμο εργαλείο ψυχικής ενδυνάμωσης και αυτοεκτίμησης.
Συγγραφέας:Κατερίνα-Γλαύκη Αποστολοπούλου
Στα δύο προηγούμενα μέρη του αφιερώματός μας γνωρίσαμε τους ελαιώνες των Αγροτικών Σωφρονιστικών Δομών της Ελλάδας και το πρόγραμμα Social Farming 360°, μέσα από το οποίο η ελαιοκαλλιέργεια αξιοποιείται ως εργαλείο εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης.
Ωστόσο, η αξία της ενασχόλησης με την ελιά δεν περιορίζεται μόνο στην απόκτηση γεωργικών γνώσεων. Σύμφωνα με τους γεωπόνους που εργάζονται καθημερινά στα Αγροτικά Σωφρονιστικά Καταστήματα, η επαφή με τη φύση και η συμμετοχή στην καλλιέργεια λειτουργούν ταυτόχρονα ως ένας ισχυρός μηχανισμός ψυχικής ενδυνάμωσης, βοηθώντας τους κρατουμένους να ανακτήσουν την αυτοπεποίθηση, την υπευθυνότητα και την αίσθηση σκοπού.
Η εργασία στον ελαιώνα αποκτά διαφορετική σημασία
Η καλλιέργεια της ελιάς απαιτεί υπομονή, συνέπεια και φροντίδα. Από το κλάδεμα και τη λίπανση μέχρι τη συγκομιδή, κάθε στάδιο της παραγωγής δημιουργεί μια σχέση ευθύνης ανάμεσα στον άνθρωπο και το δέντρο.
Για τους κρατουμένους, αυτή η καθημερινή επαφή με έναν ζωντανό οργανισμό μεταφράζεται σε κάτι πολύ βαθύτερο από μια απλή εργασία. Η δυνατότητα να παρακολουθούν την εξέλιξη της καλλιέργειας και να βλέπουν τον καρπό των προσπαθειών τους ενισχύει το αίσθημα δημιουργίας και προσωπικής αξίας.
Η επαφή με τη φύση ως μορφή ψυχικής αποφόρτισης
Η προϊσταμένη του Γεωργικού Τεχνικού Τμήματος του Αγροτικού Σωφρονιστικού Καταστήματος Αγιάς, γεωπόνος MSc Αργυρώ Μπιτσάκη, επισημαίνει ότι όλες οι αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες συμβάλλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της ψυχικής κατάστασης των κρατουμένων.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, οι άνθρωποι που συμμετέχουν στις εργασίες αισθάνονται παραγωγικοί, υπεύθυνοι και χρήσιμοι, ενώ συνεργάζονται καθημερινά για έναν κοινό στόχο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ίδια η επαφή με το φυσικό περιβάλλον.
Όπως σημειώνει, η επαφή με τη φύση λειτουργεί ψυχοθεραπευτικά, ιδιαίτερα για ανθρώπους που προέρχονται από κλειστά σωφρονιστικά καταστήματα, όπου η πρόσβαση σε εξωτερικούς χώρους είναι εξαιρετικά περιορισμένη.
Η αυτοεκτίμηση καλλιεργείται μαζί με τον ελαιώνα
Η φροντίδα ενός ελαιώνα προσφέρει στους συμμετέχοντες ένα απτό αποτέλεσμα.
Οι κρατούμενοι βλέπουν την πρόοδο της καλλιέργειας, συμμετέχουν στη συγκομιδή και γνωρίζουν ότι το ελαιόλαδο που παράγεται αξιοποιείται για τις ανάγκες των ίδιων των σωφρονιστικών καταστημάτων.
Αυτό δημιουργεί ένα αίσθημα υπερηφάνειας, καθώς αντιλαμβάνονται ότι η εργασία τους έχει πραγματική χρησιμότητα και συμβάλλει στην καθημερινή λειτουργία του ιδρύματος.
Σύμφωνα με τον προϊστάμενο της Γεωργικής και Τεχνικής Υπηρεσίας του Αγροτικού Σωφρονιστικού Καταστήματος Κασσαβέτειας, γεωπόνο MSc Δημήτρη Χριστάλη, το σημαντικότερο όφελος της ενασχόλησης με την ελαιοκομία είναι η ψυχολογική ενθάρρυνση και η ψυχική ισορροπία που δημιουργούνται μέσα από τη δημιουργική εργασία.
Η συνεργασία χτίζει κοινωνικές δεξιότητες
Η εργασία στον ελαιώνα δεν πραγματοποιείται ατομικά.
Η συγκομιδή, η φροντίδα των δέντρων, η μεταφορά του καρπού και πολλές ακόμη εργασίες απαιτούν συνεργασία, συντονισμό και αμοιβαία εμπιστοσύνη.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία καλλιεργούνται δεξιότητες όπως:
- η ομαδικότητα,
- η υπευθυνότητα,
- η συνέπεια,
- η επικοινωνία,
- η ανάληψη πρωτοβουλιών.
Πρόκειται για δεξιότητες που θεωρούνται εξίσου σημαντικές με τις τεχνικές γνώσεις κατά την επαγγελματική και κοινωνική επανένταξη μετά την αποφυλάκιση.
Όταν η παραγωγή γίνεται πηγή υπερηφάνειας
Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύουν οι γεωπόνοι των Αγροτικών Σωφρονιστικών Δομών είναι η αναγνώριση που λαμβάνουν οι κρατούμενοι για τη δουλειά τους.
Η γνώση ότι το ποιοτικό ελαιόλαδο που παράγεται χρησιμοποιείται στα μαγειρεία των καταστημάτων κράτησης ή ότι η παραγωγή συμβάλλει στη λειτουργία τους ενισχύει την αίσθηση ότι η προσπάθειά τους έχει πραγματικό αντίκτυπο.
Αυτή η εμπειρία λειτουργεί ως σημαντικό αντίβαρο στα συναισθήματα απαξίωσης και κοινωνικού αποκλεισμού που συχνά συνοδεύουν τον εγκλεισμό.
Η αλλαγή απαιτεί χρόνο
Οι άνθρωποι που εργάζονται καθημερινά στις Αγροτικές Σωφρονιστικές Δομές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δεν εμφανίζονται από τη μία ημέρα στην άλλη.
Η σχέση με τη φύση, η ανάληψη ευθύνης και η απόκτηση νέων συνηθειών αποτελούν μια σταδιακή διαδικασία, που απαιτεί χρόνο, συνέπεια και υποστήριξη.
Όμως, όπως επισημαίνει ο Δημήτρης Χριστάλης, τα ψυχολογικά και κοινωνικά οφέλη που προκύπτουν από αυτή τη διαδικασία είναι ιδιαίτερα σημαντικά και μπορούν να αποτελέσουν ουσιαστικό εφόδιο για μια νέα αρχή.
Η ελιά ως σύμβολο μιας δεύτερης ευκαιρίας
Η ελαιοκαλλιέργεια στις Αγροτικές Σωφρονιστικές Δομές αποδεικνύει ότι η γεωργία μπορεί να ξεπεράσει τα όρια της παραγωγής τροφίμων.
Η καθημερινή φροντίδα των δέντρων, η συμμετοχή σε μια δημιουργική διαδικασία και η επαφή με τη φύση λειτουργούν ταυτόχρονα ως μέσο εκπαίδευσης, ψυχικής ενδυνάμωσης και κοινωνικής προετοιμασίας.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη αξία αυτών των ελαιώνων να μην βρίσκεται μόνο στο ελαιόλαδο που παράγουν, αλλά στις νέες προοπτικές που καλλιεργούν για τους ανθρώπους που εργάζονται κάτω από τα κλαδιά τους.
Το άρθρο αποτελεί μέρος αφιερώματος για τις Αγροτικές Σωφρονιστικές Δομές της Ελλάδας. Βασίζεται σε πρωτογενή έρευνα και υλικό της συγγραφέως που δημοσιεύθηκε αρχικά στο τεύχος 114 του περιοδικού «Ελιά & Ελαιόλαδο».