Συγγραφέας: Ζαχαρούλα Μεγαγιάννη
Μπορεί το ελαιόλαδο να συμβάλει στην προστασία της γνωστικής λειτουργίας καθώς μεγαλώνουμε; Το ερώτημα απασχολεί όλο και περισσότερο την επιστημονική κοινότητα, καθώς ερευνητικά δεδομένα συνδέουν τη μεσογειακή διατροφή με καλύτερους δείκτες καρδιαγγειακής και εγκεφαλικής υγείας.
Τον Απρίλιο του 2026, οι Aitor González-Cidad, Juan Carlos García-Moncó και Gustavo C. Román δημοσίευσαν στο περιοδικό Medicina μια αφηγηματική ανασκόπηση, συγκεντρώνοντας ευρήματα για τη σχέση του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου και της μεσογειακής διατροφής με τη νόσο Alzheimer και την αγγειακή άνοια. Οι συγγραφείς εξετάζουν πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς, επισημαίνοντας παράλληλα ότι απαιτούνται περισσότερες κλινικές μελέτες για να επιβεβαιωθεί ο βαθμός στον οποίο τα ευρήματα μεταφράζονται σε συγκεκριμένο όφελος για τον άνθρωπο.
Πώς συνδέεται η μεσογειακή διατροφή με τη λειτουργία του εγκεφάλου;
Μία από τις βασικές εξηγήσεις αφορά την αγγειακή υγεία. Η αυξημένη αρτηριακή πίεση, οι διαταραχές των λιπιδίων του αίματος και η χρόνια φλεγμονή συνδέονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και μπορούν να επηρεάσουν την αιμάτωση του εγκεφάλου. Η αγγειακή άνοια σχετίζεται με βλάβες στα εγκεφαλικά αγγεία, οι οποίες μπορεί να προκύψουν, μεταξύ άλλων, από εγκεφαλικά επεισόδια και νόσο των μικρών αγγείων.
Η μεσογειακή διατροφή, με το ελαιόλαδο ως βασική πηγή λίπους, έχει συσχετιστεί με ευνοϊκότερες καρδιαγγειακές παραμέτρους. Ένα μέρος του πιθανού οφέλους για τη γνωστική λειτουργία μπορεί επομένως να συνδέεται με την καλύτερη ρύθμιση παραγόντων που επηρεάζουν την κυκλοφορία του αίματος.
Στη μελέτη PREDIMED-NAVARRA, 522 άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, με αυξημένο αγγειακό κίνδυνο, αξιολογήθηκαν έπειτα από περίπου 6,5 χρόνια διατροφικής παρέμβασης. Οι συμμετέχοντες που ακολουθούσαν μεσογειακή διατροφή εμπλουτισμένη με εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο παρουσίασαν καλύτερες μέσες επιδόσεις σε δύο δοκιμασίες γνωστικής λειτουργίας σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου που ακολουθούσε διατροφή χαμηλή σε λιπαρά.
Ο ρόλος των πολυφαινολών
Το δεύτερο πεδίο έρευνας αφορά τις φαινολικές ενώσεις του ελαιολάδου, όπως η υδροξυτυροσόλη, η ελαιοκανθάλη και οι ενώσεις που σχετίζονται με την ελαιοευρωπαΐνη. Πειραματικές μελέτες έχουν εξετάσει την αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση τους, καθώς και την πιθανή επίδρασή τους σε διεργασίες που σχετίζονται με τη συσσώρευση του β-αμυλοειδούς και την παθολογία της πρωτεΐνης tau στη νόσο Alzheimer.
Τα ευρήματα αυτά αφορούν σε σημαντικό βαθμό εργαστηριακά μοντέλα και πειραματόζωα. Δεν σημαίνουν ότι η κατανάλωση ελαιολάδου αποτρέπει αποδεδειγμένα τη δημιουργία των συγκεκριμένων πρωτεϊνικών συσσωματωμάτων στον ανθρώπινο εγκέφαλο ή ότι αποτελεί θεραπεία για τη νόσο Alzheimer.
Τι επιτρέπεται να αναγράφεται στην ετικέτα;
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιτρέπει συγκεκριμένο ισχυρισμό υγείας για τις πολυφαινόλες του ελαιολάδου: «Οι πολυφαινόλες του ελαιολάδου συμβάλλουν στην προστασία των λιπιδίων του αίματος από το οξειδωτικό στρες».
Ο ισχυρισμός μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο εφόσον το ελαιόλαδο περιέχει τουλάχιστον 5 mg υδροξυτυροσόλης και των παραγώγων της ανά 20 g ελαιολάδου. Επιπλέον, πρέπει να ενημερώνεται ο καταναλωτής ότι το ευεργετικό αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με ημερήσια πρόσληψη 20 g ελαιολάδου.
Ο ισχυρισμός αφορά την προστασία των λιπιδίων του αίματος και δεν αποτελεί άδεια να παρουσιάζεται το προϊόν ως μέσο πρόληψης ή θεραπείας της άνοιας.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον ελαιοπαραγωγό;
Η περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες επηρεάζεται από την ποικιλία, τον βαθμό ωρίμανσης, τις καλλιεργητικές συνθήκες και τη διαδικασία έκθλιψης. Σύμφωνα με την επιστημονική έρευνα αναδεικνύεται ο πιθανός ρόλος της μεσογειακής διατροφής και του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου στη διατήρηση της γνωστικής υγείας, χωρίς να τεκμηριώνεται ακόμη ότι το ελαιόλαδο προλαμβάνει ή θεραπεύει τη νόσο Alzheimer. Για τον παραγωγό, είναι σημαντική η διατήρηση των πολυφαινολών, ενός ποιοτικού χαρακτηριστικού, που απαιτεί κατάλληλη επιλογή χρόνου συγκομιδής και προσεκτική διαχείριση κατά την έκθλιψη.
Πηγή: olivenews.gr/