Του Ηλία Γιαννακόπουλου – Φιλόλογου

« Ο αχώρητος παντί, πώς εχωρήθη εν γαστρί;»

         Ο υμνολογικός θησαυρός της εκκλησίας μας, οι φωταγωγημένοι δρόμοι των πόλεων, οι διαφημίσεις και ο έντονος ανταγωνισμός για το ψηλότερο και καλύτερα στολισμένο δέντρο συνθέτουν το σκηνικό του οδοιπορικού μας προς τα Χριστούγεννα. Ο καθένας μας προετοιμάζεται να βιώσει με τον δικό του τρόπο το “παράδοξο” γεγονός της ενανθρώπισης του Θεού.

Ο συμβολισμός των Χριστουγέννων είναι πολυεπίπεδος και έντονα χαραγμένος στην μνήμη μας. Η γέννηση του Θεανθρώπου δεν συνιστά απλά ένα θρησκευτικό γεγονός ή ένα φαινόμενο επιστημονικής και κοινωνιολογικής μελέτης, αλλά έχει διαποτίσει και την παράδοσή μας που διαμορφώνει τόσο το ατομικό μας “είναι” όσο και το συλλογικό μας ασυνείδητο.

          Για τους περισσότερους το “πνεύμα” των Χριστουγέννων είναι ταυτισμένο με υλικά αντικείμενα-αγαθά που τείνουν να αλλοιώσουν το βαθύτερο νόημα της ενσάρκωσης του Θείου Λόγου. Στο οξύμωρο αυτό σχήμα-πλαίσιο όλοι προσπαθούν να «χωρέσουν» την ανάγκη για συντροφιά, αγάπη, ταπεινότητα, μετάνοια και ελπίδα με τα δώρα, τα γλυκίσματα, την γαλοπούλα, το δέντρο και οτιδήποτε άλλο που επιβεβαιώνει την ύπαρξή του.

        Ο Εδουάρδο Γκαλεάνο το είπε καθαρά: “ Ζούμε για να κατέχουμε, όχι για να είμαστε”.

        Ωστόσο, υπάρχoυν και ελάχιστοι που αντιμετωπίζουν με αδιαφορία το όλο σκηνικό των Χριστουγέννων θεωρώντας πως όλα τα παραπάνω ενέχουν μία υποκρισία ή συνιστούν τεκμήρια μιας ασύγγνωστης άγνοιας και πλάνης. Άγνοια και πλάνη που σχετίζονται με το γεγονός πως τα Χριστούγεννα ως γιορτή δεν είναι τίποτα άλλο παρά μία αντιγραφή– με τις αναγκαίες προσαρμογές- των τελετών προς τιμήν του θεού Σατούρνους (Κρόνος), τα γνωστά Σατουρνάλια. Τα Σατουρνάλια ήταν μία ειδωλολατρική γιορτή των Ρωμαίων και πραγματοποιούνταν κάθε χρόνο μεταξύ 17-23 Δεκεμβρίου(χειμερινό ηλιοστάσιο). Ο ορισμός του θρησκευτικού συγκρητισμού.

     Οι ομοιότητες σε ορισμένες εκδηλώσεις και ο χρόνος εορτασμού αποκαλύπτουν και την έντονη επίδραση των Σατουρναλίων στην εορτή των Χριστουγέννων. Ανάλογες ομοιότητες ανιχνεύονται και στα Κρόνια (προς τιμήν του Κρόνου) των Ελλήνων.

        Ένας από τους εκπροσώπους όλων εκείνων που αδιαφορούν ή δυσπιστούν με το πνεύμα και το τελετουργικό των Χριστουγέννων μπορεί να θεωρείται και ο Μπουκόφσκι που παλιότερα απαντώντας στο ερώτημα “γιατί βρισκόμαστε εδώ;” (1980) είχε πει:

     “Για όσους πιστεύουν στον Θεό, τα περισσότερα από τα ερωτήματα έχουν απαντηθεί. Για εκείνους από εμάς, όμως, που δεν μπορούν να αποδεχτούν πρόθυμα την φόρμουλα του Θεού, οι μεγάλες απαντήσεις δεν είναι χαραγμένες σε πέτρα. Προσαρμοζόμαστε στις νέες αποκαλύψεις και συνθήκες. Είμαστε εύκαμπτοι. Δεν είναι ανάγκη η αγάπη να είναι εντολή, ούτε ρητό η πίστη. Είμαι ο δικός μου Θεός”.

                                            Η πίστη στο παράλογο

         Παρά τον σκεπτικισμό πολλών και τον ψυχρό ορθολογισμό –τεχνοκρατικό πνεύμα της εποχής μας και του Homo digitalis είναι δύσκολο για κάποιον να μην υποταγεί στην τέχνη των υμνωδών και υμνογράφων των Χριστουγέννων. Περισσότερο ενδιαφέρον, όμως, παρουσιάζουν εκείνα τα λόγια των Ευαγγελιστών και των υμνογράφων που αποδίδουν-ερμηνεύουν με τον δικό τους τρόπο το γεγονός της γέννησης του Χριστού.

         Όλοι , δηλαδή, συγκλίνουν στο ασυνήθιστο και μυστηριώδες γεγονός της γέννησης θέτοντας έτσι σε δοκιμασία την ανθρώπινη λογική και τα παραδοσιακά σχήματα σκέψης. Ταυτόχρονα τονίζεται εμφαντικά ο ρόλος της πίστης στην κατανόηση και αποδοχή του ακατάληπτου γεγονότος της γέννησης του Χριστού.

    Credo quia absurdum” (Τερτυλιανός, Το πιστεύω, επειδή είναι παράλογο).

      Η πίστη στο παράλογο και η αποδοχή του συνιστά την αναγκαία προϋπόθεση για να κατανοήσουμε το μυστήριο της γέννησης και να βιώσουμε το κρυμμένο νόημα της ενσάρκωσης του Θείου Λόγου. Οδηγός μας στην προσπάθεια αυτή θα είναι κάποια αποσπάσματα από την εκκλησιαστική υμνογραφία.    

                                                 Η έκπληξη-απορία

      “Τι θαυμάζεις Μαριάμ; Τι εκθαμβείσαι το εν σοι; Ότι άχρονον Υιόν, χρόνω εγέννησα, του τικτομένου μη διδαχθείσα” (Γιατί απορείς ,Μαριάμ; Γιατί μένεις έκπληκτη με αυτό που συμβαίνει σε σένα; Επειδή τον άχρονο υιό στο χρόνο γέννησα  ).(Υμνολογικά του Όρθρου της εορτής της Γέννησης ,Απολυτίκιον .Ήχος δ).

         Ο Υμνογράφος δια στόματος Παναγίας εκφράζει και εξωτερικεύει την απορία πολλών ανθρώπων για την μοναδικότητα της γέννησης του Χριστού αλλά και την έκπληξή τους μπροστά στο “ακατανόητο” και μυστηριώδες αυτό γεγονός. Κύριο στοιχείο της έκπληξης το “άχρονον” του Χριστού που “υποτάχτηκε” στον συμβατικό χρόνο της γέννησης ”χρόνω  εγέννησα”.

         Τα ακατανόητο της γέννησης του Χριστού από την Παρθένο Παναγία ο υμνογράφος το αποδίδει με την ίδια την απορία της Θεομήτορος.

       “ Άνανδρος ειμί, και πώς τέξω Υιόν; άσπορον τις εώρακεν; όπου Θεός δε βούλεται, ηττάται φύσεως τάξις, ως γέγραπται”.(Άνδρα δεν γνωρίζω ,και πώς θα γεννήσω υιό; Γέννηση χωρίς σπορά ποιος έχει δει ποτέ; Αλλά όπου βούλεται ο Θεός, νικιέται της φύσεως η τάξη, όπως έχει γραφεί).

       Ωστόσο, δηλώνεται πως η θέληση του Πατέρα-Θεού είναι η κοσμοποιός δύναμη στην οποία υποτάσσεται και η “τάξη” του σύμπαντος.

                                   Η Σάρκωση του Θείου Λόγου

      Την σάρκωση του Θείου Λόγου  την ανιχνεύουμε ως επισήμανση σε πολλούς υμνογράφους που τονίζουν έμμεσα την διπλή φύση του Χριστού, την Θεϊκή και την ανθρώπινη. Τα παραδείγματα που ακολουθούν επικυρώνουν αλλά και αναδεικνύουν όχι μόνον τον διττό χαρακτήρα της φύσης του Θεανθρώπου, αλλά και την απόφασή του να συμπάσχει με τους ανθρώπους ως άνθρωπος για την σωτηρία τους.

   “Άσαρκος γαρ ων, ενσαρκώθη εκών” // “Ήλθες σαρκωθείς εξ απειράνδρου” // “Άυλος ων το πρόσθεν, αλλ επ εσχάτων Λόγος παχυνθείς, σαρκί τον πεπτωκότα”(κι ενώ πριν ήταν άυλος και άσαρκος, στους έσχατους χρόνους έλαβε σάρκα και ντύθηκε τον πεσμένο άνθρωπο).

         Συχνή, επίσης, είναι η αναφορά στην έννοια του “Λόγου” που με την γέννηση του Χριστού έλαβε υλική υπόσταση. Η πολυσημία του όρου “Λόγος” (όπως αυτός παραδόθηκε κι από τον Ηράκλειτο) μας εμποδίζει να τον μεταφράσουμε γιατί έτσι θα στενέψουμε το περιεχόμενό του. Το εμβληματικό “Εν αρχή ην ο Λόγος” καλύπτει κάθε ερμηνευτική προσπάθεια και δοκιμασία. Τα παραδείγματα που ακολουθούν είναι πάμπολλα και ανευρίσκονται τόσο στις ευαγγελικές περικοπές όσο και στην εκκλησιαστική υμνογραφία:

     “Τεκούσα τον προ αιώνων Λόγον” // “Θεόν Λόγον σαρκωθέντα” // “ Σήμερον ο άναρχος άρχεται και ο Λόγος σαρκούται”.

        Στις παραπάνω απορίες για τον σαρκωθέντα Λόγο ο Ρωμανός ο Μελωδός δίνει την δική του απάντηση “Τι μείζον άλλο καινόν είδεν η Κτίσις;” (Τι άλλο μεγαλύτερο καινούργιο είδε η πλάση;).

         Μπροστά στο αδιανόητο για την ανθρώπινη λογική το φυσιολογικό θα ήταν να μείνουμε άναυδοι και δύσπιστοι .Κι αυτό γιατί ο  άχωρος, ο αχώρητος, ο άχρονος, ο αιώνιος, ο αδιάστατος  και άπειρος γεννιέται από μία γυναίκα που δεν γνώρισε άνδρα.

       “Πώς εξείπω το μέγα μυστήριον; Ο άσαρκος σαρκούται ,ο Λόγος παχύνεται, αόρατος οράται και αναφής ψηλαφάται”. (Πώς να ερμηνεύσω ,ότι ο άσαρκος σαρκούται, ότι ο Λόγος λαμβάνει υλική υπόσταση, πώς ο αόρατος βλέπεται, ό αναφής (αυτός που δεν ψηλαφείται) ψηλαφείται;). (Γρηγόριος Θεολόγος).

        Ο θαυμασμός, η απορία, η έκπληξη και το δέος των υμνογράφων αποτυπώνουν περίτρανα και τα ανάλογα συναισθήματα των κοινών ανθρώπων που αδυνατούν να ερμηνεύσουν την Γέννηση του Χριστού με τα παραδοσιακά και ανθρώπινα λογικά σχήματα.

    “Ο αχώρητος παντί, πώς εχωρήθη εν γαστρί;”(Εσύ που δεν χωράς πουθενά, πώς χώρεσες στην κοιλιά;)

       Ο Θεϊκός Λόγος γίνεται εκείνο που δεν ήταν, δηλαδή, άνθρωπος. Εξακολουθεί ,όμως, και μένει αυτό που ήταν, δηλαδή Θεός.. Μπορεί όλα αυτά να είναι ακατάληπτα και να δίνουν τροφή στους σκεπτικιστές και στους αρνητές κάθε θρησκείας και μεταφυσικής.

                                                  To  ανερμήνευτον

        Για τον υμνογράφο, όμως, η απάντηση σε όλα αυτά τα ακατάληπτα και λογικά ασύλληπτα είναι μία : Η πίστη και η άκριτη αποδοχή της Γέννησης ως μυστηρίου. Επιχειρήματα (με την αριστοτελική έννοια του όρου) δεν υπάρχουν για την λογική  θεμελίωση  του μυστηρίου της Γέννησης του Χριστού.

   “ Oυ φέρει το μυστήριον έρευναν. Πίστει μόνη τούτο πάντες δοξάζομεν, κράζοντες μετά σού και λέγοντες. Ανερμήνευτε Κύριε, δόξα σοι”.

        Εν τω μεταξύ το “Δόξα εν υψίστοις Θεώ, και επί γης ειρήνη, εν  ανθρώποις ευδοκία” για μία ακόμη φορά διαψεύδεται και μένει ατελέσφορο ως ευχή, αφού ο φαίνεται πως η μόνη σκληρή  πραγματικότητα της ανθρώπινης πορείας είναι ο πόλεμος.

       Κουράστηκαν κι απογοητεύτηκαν και ο οι Θεοί με τους ανθρώπους και μάς εγκατέλειψαν ή ο ανεπανάληπτος και αρχετυπικός Θουκυδίδης το πρόβλεψε πιο καθαρά και διαχρονικά, όταν έλεγε (εννοώντας τον πόλεμο και την ανειρήνευτη συμπαρουσία ανθρώπων και λαών) πως:

   “Γιγνόμενα μεν και αιεί εσόμενα, έως αν η αυτή φύσις ανθρώπων η…”(τα πράγματα αυτά γίνονται, και θα γίνονται πάντοτε, εφόσον η φύση των ανθρώπων παραμένει ίδια) .

Post Visitors:89

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings