Του Ηλία Γιαννακόπουλου – Φιλόλογου

*Από το αθώο ψεματάκι έως τα μεγάλα ιστορικά Ψεύδη

    “Τόση δύναμη έχει η αλήθεια / που μπορεί τελείως να νικάει / ακόμα και το πιο καλοστημένο ψέμα. / Τόση δύναμη έχει το ψέμα / που μπορεί να επανέρχεται και να πείθει / παριστάνοντας μια νέα αλήθεια” (Τίτος Πατρίκιος, «Αντίπαλες Δυνάμεις»).

Μπορεί ο Τρωικός Πόλεμος να άρχισε με ένα Ψέμα του Αγαμέμνονα προς την Ιφιγένεια (της έταξε γάμο με τον Αχιλλέα, ”πειθώ γαρ είχον τήνδε προς δάμαρτ΄εμήν / ψευδή συνάψας αντί παρθένου γάμον”, έτσι να πείσω μπορώ τη γιναίακα μου / τάζοντας ψεύτικο γάμο της κόρης μου), μπορεί ο Οδυσσέας να σώθηκε και να έσωσε τη ζωή των συντρόφων από τον Πολύφημο δίνοντάς του ένα ψεύτικο όνομα («Ούτις»), ωστόσο το Ψέμα συνιστά ποινικό αδίκημα σύμφωνα  με τον ποινικό κώδικα αλλά και μία ηθικά  διαβλητή πράξη σύμφωνα με τις 10 εντολές της Θρησκείας μας («Ου ψευδομαρτυρήσεις κατά του πλησίον σου μαρτυρίαν ψευδή»).

         Ποιος δεν είδε και δεν άκουσε τη Ρένα Βλαχοπούλου να λέει το θρυλικό «Σούζυ και ψεύδεσαι και τρώς» ή δεν απήλαυσε τα ψέματα του Ηλιόπολου-ΨευτοΘόδωρου στην ταινία «Ζητείται Ψεύτης»;

Ποιος δεν άκουσε το ρεφρέν “Όλα είναι ένα Ψέμα” από την “Μαντουπάλα” του Καζαντζίδη και δεν μελαγχόλησε;

     “Όλα είναι ένα ψέμα / μια ανάσα μια πνοή / σαν λουλούδι κάποιο χέρι / θα μας κόψει μιαν αυγή”

       Πολλοί είναι αυτοί που λένε πως αν δεν υπήρχαν οι Ψαράδες οι Κυνηγοί θα ήταν οι μεγαλύτεροι Ψεύτες! Κατά μία άλλη εκδοχή, ελληνική αυτή, τους παραδοσιακούς ψεύτες τους συναγωνίζονται οι Πολιτικοί μας, ιδιαίτερα κατά την προεκλογική περίοδο.

 Κάποιοι συμπληρώνουν πως πριν τις εκλογές και κατά τη διάρκεια του Πολέμου λέγονται τα μεγαλύτερα ψέματα.

      Το έθιμο του πρωταπριλιάτικου ψέματος έλκει την καταγωγή του από τους Κέλτες και στις μέρες μας γιγαντώθηκε με την διακονία του ίντερνετ.

     Βέβαια ο πρώτος που ανέδειξε τη θέση και τις συνέπειες του ψέματος ήταν ο ημέτερος παραμυθάς ο Αίσωπος με το μύθο του «Ο Ψεύτης Βοσκός».  

      Ποιος δεν άκουσε ή δεν διάβασε τον γνωστό μύθος του Αισώπου για τον ψεύτη βοσκό που φώναζε συνεχώς στους συγχωριανούς του «λύκος στα πρόβατα!» κι όταν έφταναν στο χώρο βοσκής, τους έλεγε πως «ήθελε να δει αν θα έτρεχαν αμέσως να σώσουν τα πρόβατά τους»! Ώσπου, ήρθε στ’ αλήθεια ο λύκος, φώναξε ο βοσκός με όλη του τη δύναμη ξανά «λύκος στα πρόβατα», αλλά κανείς δεν τον πίστεψε κι έμεινε ο λύκος να τρώει τα πρόβατα ανενόχλητος!

       Εν τω μεταξύ σχετικά με τη θέση, την αξία και την απαξία του ψέματος  γράφτηκαν και ειπώθηκαν πολλά, αφού το ψέμα αποτελεί κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Ψυχολόγοι και κοινωνιολόγοι ερίζουν για τα βαθύτερα αίτια αυτής της συνήθειας των ανθρώπων όχι μόνον να καταφεύγουν στη χρήση του ψέματος (πομποί) αλλά και να αρέσκονται στο ψέμα ως δέκτες.

         Αν και όλοι γνωρίζουμε και συχνά το επαναλαμβάνουμε προς σωφρονισμό των άλλων πως «Οι Κλέφτες και Ψεύτες τον πρώτο χρόνο χαίρονται», εντούτοις δεν παύουμε σε καθημερινό επίπεδο να καταφεύγουμε στη χρήση κάποιων αθώων ψεμάτωντα γνωστά ψεματάκια ή τα «κατά συνθήκη ψεύδη», ή και σε ψέματα πολλών μεγατόνων. Δυστυχώς δεν βρέθηκε ακόμα το Ψευτόμετρο  κατ΄ αναλογία προς το test αληθείας.

         Κάποιοι ισχυρίζονται πως το ψέμα είναι το καταφύγιο των ανασφαλειών μας. Είναι μία άμυνα στο βάρος της αλήθειας που δεν μπορούμε να σηκώσουμε. Το ψέμα είναι ο τροφοδότης των ψευδαισθήσεών μας πως μπορεί ο κόσμος και η κατάστασή μας να είναι ή να γίνει καλύτερη χωρίς τη δική μας προσπάθεια. Είναι μία αντίδραση στις ενοχές που νιώθουμε πως δεν πράξαμε και πολλά για να αλλάξουμε της «Τύχης την καταφορά».

      “Το να λέμε ψέματα στον εαυτό μας  είναι περισσότερο βαθιά ριζωμένο μέσα μας από το να λέμε ψέματα στους άλλους”.

    Πόση αλήθεια μπορεί να κρύβει αυτή η θέση του Ντοστογιέφσκι; Πόσος φόβος μπορεί να κρύβεται μέσα μας για να επιλέγουμε το ψέμα ακόμα και για τον εαυτό μας; Πόση ανασφάλεια και αποστροφή νιώθουμε απέναντι στην αλήθεια: Πόση ευχαρίστηση  νιώθουμε και γιατί, όταν λέμε κάποιο ψέμα στους άλλους, αλλά και όταν ακούμε κάποιο ψεματάκι από τους άλλους που δεν ταράσσει τις βεβαιότητές μας; Πόσες φορές το Ψέμα που φορεί το ρούχο της Αλήθειας (σύμφωνα νε τη γνωστή ιστοριούλα) δεν μάς ξεγελά ή μάλλον καταντάει και μία ευχάριστη συνήθειά μας;

                                         Η Ιστοριούλα

        ” Μια φορά και έναν καιρό ήταν δύο μυθικά πλάσματα, η Αλήθεια και το Ψέμα. Η ομορφιά της Αλήθειας ήταν λαμπερή, όλος ο κόσμος την αγαπούσε και την έβαζε στο σπίτι του. Από την άλλη το Ψέμα ήταν ένα κακάσχημο τέρας. Και μόνο στην όψη του τρόμαζε τους ανθρώπους. Αναγκαζόταν να ζει κρυμμένο στις σπηλιές γιατί πάντα έβρισκε τις πόρτες του κόσμου κλειστές.

      Έτσι λοιπόν το Ψέμα αποφάσισε να κηρύξει τον πόλεμο κατά της Αλήθειας… Τη συνάντησε σε ένα ξέφωτο και ξεκίνησε μια λυσσαλέα μάχη.Δέκα μέρες και δέκα νύχτες πάλευαν ασταμάτητα, τα σπαθιά τους έβγαζαν φλόγες, τίποτα δεν σταμάταγε το Ψέμα μέχρι να τη νικήσει.

          Η Αλήθεια πάλευε με όλη της την δύναμη.Η κούραση ήταν χαραγμένη στα πρόσωπα και των δύο, αλλά κανείς νικητής κανείς ηττημένος ακόμα.

        Για μια στιγμή βρήκαν το κουράγιο να σηκώσουν και οι δυο τα σπαθιά τους, η ένταση ήταν στο ζενίθ, ο στόχος ήταν το κεφάλι του αλλουνού. Τι τραγική σύμπτωση όμως, η Αλήθεια κατάφερε να κόψει το κεφάλι του Ψέματος και το Ψέμα να κόψει το κεφάλι της Αλήθειας…

       Για μια στιγμή επικράτησε αμηχανία, άρχισαν να ψάχνουν στα τυφλά τα κεφάλια τους. Δυστυχώς όμως η Αλήθεια πήρε το κεφάλι του Ψέματος και το Ψέμα το κεφάλι της Αλήθειας.

         Και έκτοτε ο κόσμος δυσκολεύεται να τα αναγνωρίσει.

           Το Ψέμα γίνεται Αλήθεια και η Αλήθεια Ψέμα!” ( Η ιστοριούλα απαντάται και με άλλες παραλλαγές).

        “Όλοι αγαπούν τα ψέματα να λεν, να μας γελούσι / και την αλήθεια άνθρωπος δε θε να την ακούσει”.

        Σε πολιτικό αλλά και σε ψυχολογικό επίπεδο ενδιαφέρουσες είναι οι απόψεις των Χίτλερ και Λε Μπον για το ρόλο του ψέματος στην καθοδήγηση των Μαζών. Συγκεκριμένα πρώτος ο Λε Μπον τόνισε την αποστροφή των Μαζών στην αλήθεια και στην ευκολία με την οποία οι μάζες δέχονται κάτι που τρέφει τις ψευδαισθήσεις τους (λαϊκισμός;).

    “Οι Μάζες δεν διψούν για αλήθεια. Όποιος μπορεί να τις προμηθεύσει με ψέματα-ψευδαισθήσεις γίνεται εύκολα ο κυρίαρχός τους. όποιος προσπαθήσει να διαλύσει τις ψευδαισθήσεις  γίνεται εύκολα θύμα τους”.

       Αργότερα ο Χίτλερ πιο ωμά διακήρυξε αυτό που εφάρμοσε ως τεχνική προπαγάνδας με μεγάλη επιτυχία:

       “Αν θέλετε την εύνοια των μαζών, πρέπει να λέτε τα πιο ηλίθια και τα πιο χοντρά ψέματα”.

       Ίσως, όμως, περισσότερη αλήθεια κρύβουν οι παρακάτω στίχοι του τραγουδιού που λειτουργούν και ως μία υπενθύμιση-προειδοποίηση για όλους μας και ιδιαίτερα για τον εύπιστο Λαό.

        “Σου είπαν ψέματα πολλά,  ψέματα σήμερα σου λένε ξανά / κι αύριο ψέματα ξανά θα σου πουν, / ψέματα σου λένε οι εχθροί σου / μα κι οι φίλοι σου, σου κρύβουν την αλήθεια./ Ψεύτικη δόξα σου τάζουν οι ψεύτες / μα κι οι φίλοι σου με ψεύτικες αλήθειες σε / κοιμίζουν,πού πας με ψεύτικα όνειρα; / πού πας με ψεύτικα όνειρα; / Καιρός να σταματήσεις, / καιρός να τραγουδήσεις, / καιρός να κλάψεις και να πονέσεις, / καιρός να δεις”.

        Την πάλη της Αλήθειας με το Ψέμα την αποδίδει με το δικό του γλαφυρό, αλλά και τόσο αληθινό τρόπο, το παρακάτω ποίημα συμπληρώνοντας τη λιτότητα της έκφρασης του εισαγωγικού  ποιήματος του Τίτου Πατρίκιου.

       «Αλήθεια, α στερητ.+ λήθη προσδιορίζει γεγονότα ή πράγματα / που δεν είναι δυνατόν να λησμονηθούν ή να αποκρυβούν» / Αλήθεια / Σκληρή λέξη / Τιμωρός / σου στερεί τη διαδικασία της λήθης / και σε καταδικάζει σε μια συνεχή και δια βίου επώδυνη /  υπόμνηση / Επιστρέφει την φθαρμένη πραγματικότητα μιας /εποχής περασμένης / Απουσιολόγος αριστούχος του χρόνου / δεν σου χαρίζει ούτε μια απουσία λησμονιάς / Ω! ψέμα εφήμερο, επινόηση, και κρύπτη της /  φαντασίας. /

          Υ.Γ. Η μυστική συνάντηση με το γοητευτικό ψέμαείναι η ανομολόγητη αμαρτία της αλήθειας.

      ***

Η αλήθεια έχει πολλές εκδοχές / Διαλέγουμε όποια μας συμφέρει / Το ψέμα όμως έχει μια και μόνη συναρπαστική εκδοχή / Ένα περίτεχνο ψέμα διαθέτει θεατρικότητα / Μια φτωχή εκδοχή της αλήθειας, θεατρινισμό / Το ψέμα προσφέρει θαλπωρή / Η αλήθεια παγετώνα / Το ψέμα κοχλάζει στην κόλαση της φαντασίας /  λεπτοτέχνημα απάτης / Μεταίχμιο ονειρικού με το γήινο / Μπισκότο τραγανό / με παχιά στρώση σοκολάτας / ψημένο στο φούρνο της επινόησης /

Επιμύθιο ανομολόγητου φόβου .

        Υ.Γ. Μήπως και το όνειρο ψέμα της αλήθειας μας δεν είναι; (Γιάννης Τόλιας «Ψέμα»).

        Αν όλα τα παραπάνω κρύβουν ή κραυγάζουν μία Αληθινή «Αλήθεια», τότε πρέπει ως άτομα και κοινωνία να επανεξετάσουμε τις σχέσεις μας με το Ψέμα και την Αλήθεια, όπως επισημαίνει και ο Νόαμ Τσόμσκι:

        “Το να λέει κανείς την Ψέματα δεν είναι τόσο κακό, όσο το να παραχωρεί σε άλλους το δικαίωμα να του κρύβουν την Aλήθεια! Και γίνεται επικίνδυνο, όταν ταυτόχρονα αισθάνεται ικανοποιημένος,  γιατί παύει πλέον να αναζητά την αλήθεια, επιλέγοντας να τρέφεται από ψέματα και να ζει «στα Ψέματα»”  

Post Visitors:83

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings