Του Javier Blas

Οι πετρελαϊκές κρίσεις με έχουν απασχολήσει πολλάκις κατά τη διάρκεια της καριέρας μου ως αναλυτής εμπορευμάτων. Ωστόσο, σήμερα, θα ασχοληθώ με την κρίση ενός άλλου τύπου “ελαίου”, που πλήττει σχεδόν όλα τα νοικοκυριά στη Νότια Ευρώπη: του ελαιολάδου.

Αρχικά, να σημειώσω ότι η τιμή του ελαιολάδου έχει εκτιναχθεί σε ιστορικό υψηλό, έχοντας διπλασιαστεί σε σχέση με πέρυσι. Ένας μετρικός τόνος κοστίζει σήμερα 10 και πλέον φορές περισσότερο από ό,τι ένας μετρικός τόνος αργού. Το 2019, πριν από την πανδημία του κορονοϊού, η αναλογία δεν ξεπερνούσε τις 5 φορές.

Για μένα, αυτή η τιμή σοκ έχει και προσωπική διάσταση. Γεννηθείς και ανδρωθείς στην Ισπανία, αγαπώ το ελαιόλαδο· καταναλώνω αρκετά λίτρα κάθε χρόνο. Επιστρέφοντας στην πατρίδα για τις καλοκαιρινές διακοπές, διαπίστωσα ότι το αστρονομικό πλέον κόστος του “υγρού χρυσού” αποτελεί μόνιμο θέμα συζήτησης κατά τη διάρκεια του δείπνου, με τη μητέρα μου να συνοψίζει με τον πλέον κατάλληλο τρόπο την όλη κατάσταση: “Είναι εκτός ελέγχου”. Με μένα και την αδελφή μου να έχουμε επιστρέψει στην πατρική εστία λόγω διακοπών, φοβάμαι ότι ο πατέρας μου να κλειδαμπαρώσει το λάδι.

Θα αναρωτηθεί κανείς, πόσο άσχημη είναι η κατάσταση. Την προηγούμενη εβδομάδα, η τιμή χονδρικής για το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο σκαρφάλωσε στο ιστορικό υψηλό των 8.500 δολαρίων ανά μετρικό τόνο, περίπου 125% υψηλότερα από τη μέση τιμή κατά το χρονικό διάστημα 2000-2020. Το προηγούμενο ρεκόρ είχε καταγραφεί το 1996, όταν η τιμή είχε ξεπεράσει ελαφρώς τα 6.200 δολάρια ανά μετρικό τόνο.

Οι τιμές του ελαιολάδου εκτοξεύονται, σπρώχνοντας την Ευρώπη σε ένα ολισθηρό μονοπάτι

Στην περιοχή της Νότιας Ευρώπης και του Λεβάντε, το ελαιόλαδο αποτελεί βασικό συστατικό της διατροφής αλλά και της κουλτούρας των λαών, έναν τρόπο ζωής που χαρακτηρίζεται από κοινά έθιμα που απαντώνται στις ακτές της Μεσογείου. Για πολλές οικογένειες στην περιοχή, η τιμή του έχει φτάσει να συμβολίζει τη “μάχη” ενάντια στον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό.

Δυστυχώς για μένα, είμαι ο ειδήμων της οικογένειας, που πρέπει -και αυτή είναι η σωστή διατύπωση- να προβλέψω εν μέσω του γεύματος την εξέλιξη της προσφοράς, της ζήτησης αλλά και της τιμής του ελαιολάδου. Το δε διακύβευμα υψηλό, καθώς ο πατέρας μου θα σπεύσει στο σούπερ μάρκετ να στοκάρει με βάση τη σύστασή μου. Μια κακή πρόβλεψη, σίγουρα θα είχε αντίκτυπο στο επόμενο χριστουγεννιάτικο δώρο μου. Επί του παρόντος, ευτυχώς, το κύρος μου δεν κινδυνεύει: προ ολίγων μηνών, προέβλεψα ότι η τιμή θα πάρει την ανιούσα, όπως και εγένετο. Αλλά αυτό που πραγματικά με ανησυχεί είναι το τι έπεται.

Οι εκτιμήσεις για την εξέλιξη της προσφοράς ελαιολάδου μιλούν για “κρίσιμη κατάσταση”, σύμφωνα με το Oil World, την “Βίβλο” του κλάδου που παρακολουθεί τα σκαμπανεβάσματα της αγοράς τα τελευταία 65 χρόνια. “Ο περιορισμός της ζήτησης είναι αναπόφευκτος”.

Στο τοπικό σούπερ μάρκετ, στην πατρίδα, ο ταμίας κουνάει δύσπιστος το κεφάλι του. “Πρέπει να αλλάζουμε τις τιμές κάθε εβδομάδα”, λέει – “και συνεχώς ανεβαίνουν”. Η πιο δημοφιλής μάρκα στην Ισπανία πωλείται αυτήν τη στιγμή προς 9,99 ευρώ (11 δολάρια), τιμή υπερδιπλάσια σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν και περίπου τριπλάσια αυτής που οι περισσότεροι θεωρούν φυσιολογική. Το επίπεδο των 10 ευρώ ανά λίτρο  θεωρείται “ψυχολογικό όριο” για τους συμπατριώτες μου, όπως είναι για τους Αμερικανούς τα 5 δολάρια το γαλόνι που έφτασε πέρυσι η βενζίνη.

Για τους Ισπανούς, πρόκειται για πραγματική κρίση. Καθώς χρησιμοποιούμε αφειδώς ελαιόλαδο στο φαγητό μας. Και το εννοώ όταν λέω αφειδώς, οποιοσδήποτε εδώ θα γούρλωνε τα μάτια του βλέποντας τα αμερικανικού τύπου μπουκάλια ψεκασμού. Ο μέσος Ισπανός καταναλώνει περίπου 8 λίτρα ελαιόλαδο ετησίως. Οι Ιταλοί, οι Έλληνες και οι Πορτογάλοι επίσης, αν όχι περισσότερο. Αν πολλαπλασιάσει κανείς αυτήν την ποσότητα επί τέσσερα, για μια τετραμελή οικογένεια, ένα νοικοκυριό στην Ισπανία ξοδεύει περισσότερα από 300 ευρώ ετησίως, με βάση τις τρέχουσες τιμές.

oliveoil 2

Για τον υπόλοιπο κόσμο, ωστόσο, το σοκ είναι πολύ μικρότερο. Παρότι ιδιαίτερα δημοφιλές στη Νότια Ευρώπη, το ελαιόλαδο αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό κλάσμα της ποσότητας βρώσιμων ελαίων που καταναλώνεται παγκοσμίως. Το 2020, αντιστοιχούσε σε λιγότερο από το 2% της παγκόσμιας αγοράς, ποσοστό ανάλογου αυτών του βαμβακέλαιου και του λαδιού από καρύδα. Το φοινικέλαιο και το σογιέλαιο αντιπροσωπεύουν συνολικά το 65% της αγοράς, ενώ το ηλιέλαιο και το κραμβέλαιο ποσοστό 24%.

Η νότια περιοχή της Ανδαλουσίας στην Ισπανία, που θεωρείται η “Σαουδική Αραβία του ελαιολάδου” καθώς αντιπροσωπεύει περίπου το 1/3 της παγκόσμιας προσφοράς, αποτελεί το επίκεντρο της κρίσης. Οι Φοίνικες έφεραν την ελιά στην περιοχή πριν από χιλιετίες και στη συνέχεια οι Ρωμαίοι την μετέτρεψαν σε έναν απέραντο ελαιώνα. Σήμερα, στην Ισπανία οι καλλιέργειες ελαιοδένδρων καλύπτουν μια έκταση ανάλογη της Μασαχουσέτης, όπου παράγεται περίπου το ήμισυ της παγκόσμιας παραγωγής ελαιολάδου.

Η Ισπανία -ιδίως η Ανδαλουσία- αντιμετωπίζει προβλήματα με την ξηρασία τα τελευταία δύο χρόνια, που ενδεχομένως έχει επιδεινωθεί από την κλιματική αλλαγή. Το τρέχον καλλιεργητικό έτος 2022-2023, η παραγωγή μειώθηκε περίπου στους 663.000 μετρικούς τόνους, κατά 56% χαμηλότερα από το επίπεδο του 2021-2022. Η κατάρρευση αυτή, σε συνδυασμό με τη χαμηλή παραγωγή στην Ιταλία, όπου ένας παθογόνος οργανισμός σκοτώνει τα ελαιόδενδρα, συρρίκνωση την παγκόσμια παραγωγή στους 2,62 εκατομμύρια τόνους, ποσότητα μειωμένη κατά 1/4 σχεδόν σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Καθώς δε η ζήτηση έχει αυξηθεί, τα παγκόσμια αποθέματα έχουν μειωθεί, με την αναλογία αποθεμάτων προς κατανάλωση να έχει υποχωρήσει στο 12,1%, που είναι το δεύτερο χαμηλότερο επίπεδο τα τελευταία 50 και πλέον χρόνια.

oliveoil 3

Με την Ισπανία και την Ιταλία να αντιμετωπίζουν προβλήματα στην παραγωγή τους, η πίεση μεταφέρεται σε άλλους παραγωγούς. Η Τουρκία, μία από τις λίγες χώρες που είχε καλή σοδειά το 2022-2023, έχει απαγορεύσει τις εξαγωγές ελαιολάδου, σε μια προσπάθεια να μειώσει τις τιμές στο εσωτερικό της.

Η μείωση των αποθεμάτων, πάντως, δεν θα ήταν τεράστιο πρόβλημα, εάν η συγκομιδή την περίοδο 2023-2024 αναμενόταν καλή. Ωστόσο, η παραγωγή στην Ισπανία εκτιμάται ότι μπορεί να αγγίξει τους 737.000 τόνους το 2023-2024, σημειώνοντας μικρή ανάκαμψη σε σύγκριση με την προηγούμενη καλλιεργητική περίοδο και περίπου στο ήμισυ της συνήθους παραγωγής, σύμφωνα με τον μεγαλύτερο αγροτικό συνεταιρισμό της χώρας. Ούτε όμως οι παραγωγοί στην Ιταλία και την Ελλάδα περιμένουν σημαντική βελτίωση.

Βασικό πρόβλημα παραμένει ο καιρός.

Οι παραγωγοί στην Ισπανία αντιμετώπισαν φέτος μια ασυνήθιστα ζεστή άνοιξη, ακριβώς δηλαδή την περίοδο που οι ελιές ανθίζουν και διαμορφώνεται ο καρπός τους. Στη Χαέν, που θεωρείται η πρωτεύουσα του κλάδου στην Ανδραλουσία, η θερμοκρασία τον Απρίλιο ήταν κατά 4 βαθμούς Κελσίου υψηλότερο από τη φυσιολογική. Στη γειτονικό Κόρδοβα, έναν άλλο αναπτυσσόμενο πόλο για τον κλάδο, η θερμοκρασία άγγιζε του 30 βαθμούς Κελσίου επί δύο εβδομάδες τον Απρίλιο – το πιο πρώιμο κύμα καύσωνα που έχει καταγραφεί ποτέ. Από τότε, ο καιρός δεν έχει ευνοϊσει καθόλου τις καλλιέργειες. Η νότια Ισπανία υποφέρει από την ξηρασία και τη ζέστη εδώ και μήνες, συνθήκες που μπορούν να συγκριθούν μόνο με την ξηρασία που σημειώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν η παραγωγή ελαιολάδου επίσης συρρικνώθηκε σημαντικά.

Αλλά το πρόβλημα σήμερα είναι πολύ χειρότερο από ό,τι πριν από 40 χρόνια, διότι από τότε η ζήτηση παγκοσμίως έχει σχεδόν διπλασιαστεί. Με τη μεσογειακή διατροφή να γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλής σε όλο τον κόσμο, η κατανάλωση ελαιολάδου έχει αυξηθεί κατά μέσο όρο σχεδόν στα 3 εκατομμύρια μετρικούς τόνους την τελευταία πενταετία, από 1,64 εκατομμύρια τόνους που ήταν κατά μέσο όρο από το 1980 έως το 1985.

Με τα αποθέματα να βρίσκονται ήδη σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, μια νέα κακή καλλιεργητική περίοδος στην Ισπανία, ποσό μάλλον και σε Ιταλία και Ελλάδα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί θα απαιτούσε μια άνευ προηγουμένου κατάρρευση της ζήτησης. Αυτό σημαίνει σημαντική αύξηση των τιμών. Στην αγορά, συζητιέται εάν είναι πιθανό η τιμή χονδρικής να εκτιναχθεί ως τα 10.000 δολάρια ανά τόνο, επίπεδο που κανείς δεν θεωρούσε πιθανό μόλις πριν από μερικούς μήνες. Το στοκάρισμα ελαιολάδου, όπως έκανε προ ολίγον μηνών η οικογένειά μου, θα επιδεινώσει απλώς την κατάσταση. Αλλά οι εναλλακτικές φαντάζουν ζοφερές: ίσως πρέπει να αρχίσω να αγοράζω ελληνική ή πορτογαλικό ελαιόλαδο, ακόμη κι αν αυτό με κάνει να αισθάνομαι ότι προδίδω την πατρίδα μου. Ή ίσως ηλιέλαιο ή κραμβέλαιο σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Η μόνη μου ελπίδα είναι ότι τα πράγματα δεν θα εξελιχθούν τόσο άσχημα ώστε να χρειαστεί να σκεφτώ την επιλογή του βουτύρου.

Πηγή:capital.gr

Post Visitors:67

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings