Του Ηλία Γιαννακόπουλου – Φιλόλογου

 Όταν οι πολιτικοί θέλουν να αιτιολογήσουν ή δικαιολογήσουν την άρνησή τους για κάποιες αλλαγές αναγκαίες για την λειτουργία της κοινωνίας καταφεύγουν στο γνωστό motto «Δεν είναι ακόμη ώριμη η κοινωνία για να δεχτεί μία τέτοια ρύθμιση ή αλλαγή». Έτσι μεταφέρουν τις πολιτικές τους ευθύνες ή την αβελτηρία τους ή την έλλειψη οράματος και εναλλακτικών λύσεων στην «ανωριμότητα της κοινωνίας». Έτσι γενικά και αόριστα.

           Η συζήτηση για τη νομοθέτηση του γάμου των ομοφύλων έφερε στην επικαιρότητα το παραπάνω motto είτε στη θετική του εκδοχή «η κοινωνία είναι ώριμη για μία τέτοια ρύθμιση» είτε στην αρνητική του εκδοχή «η κοινωνία δεν είναι ακόμη ώριμη για μία τέτοια ρύθμιση». Το περίεργο και συνάμα ανησυχητικό είναι πως για κάποια κόμματα, πολιτικούς ή φορείς-θεσμούς αποτελεί το μοναδικό και κυρίαρχο επιχείρημά τους.

            Τα παραδείγματα της επίκλησης της «ωριμότητας ή μη της κοινωνίας» είναι πάμπολλα στο βάθος του χρόνου και για μία μεγάλη ποικιλία θεμάτων (κοινωνικά, οικονομικά, εθνικά, θρησκευτικά…). Πολλές φορές το motto αυτό συνιστά και στοιχείο αυτοπροσδιορισμού ή ετεροπροσδιορισμού κάποιου προσώπου, κόμματος ή  φορέα.

        Οι κοινωνικά συντηρητικοί και αντιδραστικοί συχνά επικαλούνται την «ανωριμότητα της κοινωνίας» σε αντίθεση με τους προοδευτικούς που εύκολα καταφεύγουν στην «ωριμότητα της κοινωνίας» για να δικαιολογήσουν τις ρυθμίσεις και τις αλλαγές που προτείνουν και θεσμοθετούν. Έτσι και οι μεν και οι δε βρίσκουν ένα ισχυρό άλλοθι για την απραξία τους ή για τις τολμηρές τους προτάσεις για κοινωνικές αλλαγές.

        Εν τω μεταξύ χρόνια τώρα κανείς δεν αποπειράθηκε να βρει και να περιγράψει το σχετικό «ανωριμόμετρο ή ωριμόμετρο» για την μέτρηση  του βαθμού ωριμότητας ή ανωριμότητας του κοινωνικού σώματος. Αυτό θα βοηθούσε πολύ και στην μέτρηση ή και στο χαρακτηρισμό μιας κοινωνίας ως συντηρητικής ή προοδευτικής. Αλήθεια ποιος θα τολμήσει να περιγράψει και να προτείνει κάποια
«ποιοτικά κριτήρια» για την μέτρηση της ωριμότητας ή μη μιας κοινωνίας;

       Αν κάτι τέτοιο συμβεί και εφαρμοστεί θα γινόμασταν μάρτυρες επικίνδυνων, γελοίων και τραγελαφικών αποτελεσμάτων και ευρημάτων. Ίσως κατά καιρούς οι επιστήμονες προσπαθούν να θεσπίσουν κάποια standards για την μέτρηση της ωριμότητας του ανθρώπου (ηλικία…) 

       Αλλά ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση οι δυσκολίες είναι πολλές για τον καθορισμό των ποιοτικών ή ποσοτικών  κριτηρίων, αφού εκτός από την βιολογική-σωματική ωρίμαση οι άλλες πτυχές της ανθρώπινης  ωρίμασης  είναι αδύνατο να χωρέσουν σε ένα «ανωριμόμετρο ή ωριμόμετρο».

         Αν εξαιρέσουμε τη γνωστική ωριμότητα που μπορούμε κάπως εύκολα να την ορίσουμε-αν μπορούμε κι αυτή βέβαια-η μέτρηση των άλλων πτυχών-υποστάσεων της ανθρώπινης ύπαρξης είναι δύσκολη ή και ανέφικτη. Κι αυτό γιατί η ωρίμαση κάποιας πτυχής-υπόστασης του ανθρώπου προϋποθέτει και στοιχεία ωρίμασης των άλλων πτυχών-υποστάσεων. Η κοινωνική ωρίμαση για παράδειγμα προϋποθέτει την γνωστική, ηθική και ψυχολογική και συναισθηματική ωρίμαση.

          Γνωστή, επίσης, είναι και η φράση «κατόπιν ωρίμου σκέψεως» που υποδηλώνει πως το υποκείμενο έδρασε μετά από ενδελεχή εξέταση των συνθηκών-δεδομένων και με βάση τους κανόνες της λογικής και όχι μόνον.

          Ας μην ξεχνάμε, όμως, και την ετυμολογία και το ριζικό σύστημα της λέξης Ωριμότητα. Ο όρος πηγάζει τη λέξη *Ώρα. Ό,τι ,δηλαδή, είναι στην ώρα του είναι και Ώριμο και γι αυτό είναι και Ωραίο. Γι αυτό μιλάμε για την Ωραιότητα κάποιου  ανθρώπου ή μιας κατάστασης και την προσπάθεια εξωραϊσμού της πραγματικότητας που πολλές φορές επιχειρεί η κυβέρνηση για πολιτικά και κομματικά οφέλη.

         Αν επιχειρήσουμε μία ιστορική αναδρομή για την επισήμανση εκείνων των στοιχείων (αλλαγών, μεταρρυθμίσεων, επαναστάσεων…) που συντελέστηκαν ή αναβλήθηκαν για ευθετότερο χρόνο, ίσως θα εκπλαγούμε πως τα αυτονόητα του σήμερα τότε θεωρήθηκαν ακατανόητα με την αιτιολογία ή δικαιολογία την ανωριμότητα της κοινωνίας.

         Αν και τα στοιχεία για τους προϊστορικούς χρόνους είναι ελάχιστα μπορούμε ωστόσο να πιθανολογήσουμε τις αντιδράσεις κάποιου τμήματος των πρωτόγονων κοινωνιών τόσο για την χρήση της φωτιάς όσο και για την εφεύρεση του τροχού. Κι αυτό γιατί πάντοτε ένα μεγάλο τμήμα του κοινωνικού σώματος αντιμετωπίζει με φόβο και έντονο σκεπτικισμό το καινούριο.

       Ό,τι αλλάζει τις συνήθειές μας και τα γνωστά, τα δεδομένα επωάζει την ανασφάλεια και την δυσπιστία μας. Ο άνθρωπος δύσκολα προσαρμόζεται στο άγνωστο και το καινούριο.

           Σε πολιτικό επίπεδο όσο κι αν η Δημοκρατία σήμερα ως πολίτευμα τυγχάνει της παγκόσμιας αποδοχής, η καθιέρωσή της πέρασε από χίλια κύματα. Κι αυτό γιατί οι αρνητές της δυσπιστούσαν για την ωριμότητα και την ικανότητα του δήμου-λαού να σκέπτεται και να αποφασίζει.

         Την πρώτη αποδοκιμασία κάποιων δημοκρατικών στοιχείων – στο όνομα της ανωριμότητας και ανικανότητας του πλήθους – την εντοπίζουμε στο πάθημα και τον εξευτελισμό του Θερσίτη που τόλμησε να κρίνει το βασιλιά Αγαμέμνονα. Ένας παρακατιανός δεν δικαιούται να κρίνει τον ηγέτη του.

      “Θερσίτης δ’ έτι μούνος αμετροεπής εκολώα, / Ος ρ’  έπεα φρεσίν ήσιν άκοσμά τε πολλά τε ήδη, / μαψ, ατάρ ου κατά κόσμον, εριζέμεναι βασιλεύσιν”. (Ιλιάδα, Β 212)

      Την απρεπή στάση και το υβρεολόγιο του Θερσίτη το τιμώρησε σκληρά ο Οδυσσέας που εκτός των άλλων απέρριψε κάθε ιδέα για συλλογική-δημοκρατική εξουσία.

     “Ου μεν πάντες βασιλεύσομεν ενθάδε  Αχαιοί. / Ουκ αγαθόν πολυκοιρανίη. Εις κοίρανος έστω, / εις βασιλεύς”. (Ιλιάδα, Β 204)

         Ρητά, δηλαδή, ο Οδυσσέας, το τσιράκι του Αγαμέμνονα, δηλώνει πως το πολυβασιλίκι είναι κακό πράγμα κι ένας ας είναι ο αφέντης-βασιλιάς.

         Βέβαια οι απόψεις για την ανωριμότητα και την ανικανότητα του λαού για τη δημοκρατία εξακολουθούσαν να κυριαρχούν και στην Αθήνα πριν την οριστική καθιέρωσή της και μετά τα γενναία βήματα του Κλεισθένη και του Εφιάλτη. Ο ίδιος ο Ηρόδοτος μάς  παραδίδει τις αναχρονιστικές αυτές αντιλήψεις σε έναν υποθετικό διάλογο μεταξύ τριών Περσών (Οτάνη, Μεγάβυξου και Δαρείου). Απόψεις φυσικά που απηχούν τον σκεπτικισμό των Ελλήνων απέναντι στην προοπτική ανάληψης της εξουσίας από το λαό.

       Μία γρήγορη περιήγηση στη ιστορία του Ηροδότου θα μάς έκανε σοφότερους για το θέμα αυτό. Ο υπέρμαχος της δημοκρατίας Οτάνης δηλώνει πως στη δημοκρατία η διακυβέρνηση στηρίζεται στην ισονομία και οι άρχοντες λογοδοτούν.

         “Εν γαρ τω πολλώ ένι τα πάντα” (από τους πολλούς απορρέουν τα πάντα)

       Ο Μεγάβυξος αντιτείνει πως στο άχρηστο πλήθος υπάρχει πολλή ανοησία, αυθάδεια, ακρισία και απαιδευσία. Τον λαό κυβερνούν τυφλές παρορμήσεις και εκδηλώνεται χωρίς λογική-ωριμότητα.

         Ανάλογες είναι και οι θέσεις-εκτιμήσεις του Δαρείου για την ωριμότητα και την ποιότητα του λαού. Θεωρεί, δηλαδή, στη δημοκρατία φύονται διχόνοιες και επαναστάσεις καθώς οι πολλοί συγκρούονται διεκδικώντας μεγαλύτερη εξουσία.

         Στους κατοπινούς και νεότερους χρόνους ανάλογη ήταν η δυσπιστία προς την ωριμότητα και την ικανότητα της κοινωνίας και του πλήθους να δεχτούν τα νέα επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματα. Χαρακτηριστική περίπτωση η θέση του Γαλιλαίου για την κίνηση της Γης που εξόργισε την Παπική Εκκλησία με αποκορύφωμα τον αφορισμό και την απειλή θανάτωσής του. Η αιτία, φυσικά, πάντα η ίδια. Η αδυναμία και η ανωριμότητα του λαού και της κοινωνίας να ασπαστεί τις νέες θεωρίες της Επιστήμης.

              Η ανωριμότητα της κοινωνίας – πάντα κατά τους υπέρμαχους του κοινωνικού συντηρητισμού – διαφάνηκε και προβλήθηκε ως γεγονός και με την εμφάνιση των πρώτων αυτοκινήτων στους δρόμους. Η ταχύτητα των 30-40 χιλιομέτρων  την ώρα των τότε αυτοκινήτων φόβισε τα πλήθη και τα τρόμαξε.

            Ανάλογες ήταν και οι αντιδράσεις των Ελλήνων στη θέα του πρώτου τρένου επί Τρικούπη, αφού θεώρησαν πως ο ήχος και η ταχύτητά του θα δημιουργούσε πρόβλημα ακόμη και στα παρακείμενα στον κάμπο ζώα.

           Η ανάλογη ανωριμότητα της κοινωνίας διαπιστώθηκε και σε πολλά κοινωνικά θέματα, όπως η ψήφος των γυναικών.  Οι εφημερίδες της εποχής σχολιάζουν με ειρωνεία κάθε σκέψη για θέσπιση του δικαιώματος ψήφου στις γυναίκες. Μία καταστροφολογία συνόδευε τις εκτιμήσεις της εποχής για ένα αυτονόητο και δημοκρατικό δικαίωμα.

          Η αιτιολογία και η δικαιολογία, όπως πάντα η ανωριμότητα της κοινωνίας για τέτοια δικαιώματα.

          Στα νεότερα χρόνια η επίκληση της ανωριμότητας της κοινωνίας εστιάζεται στην αποποινικοποίηση της μοιχείας, στο δικαίωμα των γυναικών να διατηρούν το επώνυμό τους, στη θέσπιση του πολιτικού γάμου και του συμφώνου συμβίωσης.

        Άξιο μνείας είναι και η αφαίρεση του Χ.Ο (Χριστιανός Ορθόδοξος) που κινητοποίησε την Εκκλησία και το συντηρητικό τμήμα της παραδοσιακής δεξιάς. Το επιχείρημα της τότε κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ πως αυτή η ρύθμιση ισχύει σε όλη την  Ευρώπη βρήκε ως αντίλογο πως η ελληνική κοινωνία είναι «ανώριμη» για τέτοιες ρυθμίσεις, αφού οι δεσμοί του Έλληνα με την Εκκλησία είναι στενοί.

        Φυσικά δεν λείπουν και οι περιπτώσεις που η επίκληση της ανωριμότητας της κοινωνίας εμπόδισε την αληθινή ανάγνωση και ερμηνεία κάποιων ιστορικών γεγονότων ή και περιόδων (κρυφό σχολείο, η πατρότητα του ΟΧΙ, η ημερομηνία έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης…).

         Ας είμαστε, λοιπόν, επιφυλακτικοί απέναντι στη θέση περί «ωριμότητας ή και ανωριμότητας της κοινωνίας» και σε κάθε προσπάθεια όλων εκείνων που την επικαλούνται και την χρησιμοποιούν ως άλλοθι για την πολιτική τους δειλία, αβελτηρία και ιδεολογική κενότητα.

      Ο κοινωνικός συντηρητισμός βαδίζει πάντοτε παράλληλα με τον πολιτικό συντηρητισμό, αλληλοτροφοδοτούνται και αλληλοκαλύπτονται.  

Post Visitors:65

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings