Του Ηλία Γιαννακόπουλου – Φιλόλογου

           “Από την αρχαία ελληνική αγορά ως τα πανεπιστήμια και τις πλατείες, η δημοκρατία ευδοκιμεί στους ανοιχτούς χώρους. Σε χώρους όπου οι άνθρωποι μπορούν να συζητήσουν, να διαφωνήσουν, να έρθουν σε αντιπαράθεση και σε συμβιβασμό. Αυτό ίσχυε ανέκαθεν και ισχύει και σήμερα. Μόνο οι χώροι έχουν αλλάξει. Εκεί που παλιότερα συναντιόμασταν ανάμεσα σε τοίχους, σήμερα έχουμε μεταφερθεί πίσω από τις οθόνες μας” (Μαργκρέιτε Βέστεϊγιερ, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής).

            Η ανακοίνωση από τον Πρωθυπουργό για τη θεσμοθέτηση της Επιστολικής Ψήφου στις Ευρωεκλογές σε άλλους προκάλεσε φρενίτιδα ενθουσιασμού και σε άλλους – στους συνήθως καχύποπτους – πυροδότησε πλήθος προβληματισμών που φθάνουν μέχρι τον σκεπτικισμό για τη χρησιμότητά της.

           Άλλοι μιλούν για μία κατάκτηση και για ένα βάθεμα της Δημοκρατίας μας και κάποιοι άλλοι μιλούν για μία “δημοκρατία του πληκτρολογίου”, των ψηφιακών κουμπιών, των hitec χειριστών και των αλγόριθμων. Οι γκρίνιες και οι προβληματισμοί για την Επιστολική Ψήφο δεν εστιάζονται τόσο στην χρησιμότητά της (αυτή θεωρείται αυτονόητη) όσο στην πρακτική της διάσταση.

           Το σχετικά περίπλοκο της Επιστολικής Ψήφου συνοδεύεται και από τους φόβους για τη μυστικότητά της. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που διατείνονται ότι σε ένα βαθμό παραβιάζεται τόσο η μυστικότητα της ψήφου όσο και η αυτοπρόσωπη άσκηση του εκλογικού δικαιώματος.

           Κάποιοι άλλοι φθάνουν πιο μακριά τονίζοντας πως με την Επιστολική ψήφο μεταβαίνουμε από την Αντιπροσωπευτική δημοκρατία στην Ηλεκτρονική και στην Ψηφιακή Δημοκρατία. Από την Δημοκρατία των δημόσιων συναθροίσεων και συζητήσεων (Πλατείες, Καφενεία…) στη δημοκρατία των Media και των Η/Υ.

           Οι υπέρμαχοι της Επιστολικής Ψήφου διατείνονται πως αυτή είναι το απόλυτο μέτρο για την καταπολέμηση της αποχής που κατατρώγει-όπως φάνηκε και στις τελευταίες εκλογές-τα βάθρα της Δημοκρατίας μας. Με την επιστολική ψήφο στη μαζική δημοκρατία μας αίρονται όλα τα εμπόδια για τη συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία και ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους, τα άτομα με αναπηρία, για  τους ασθενείς ή ακόμη και για τους εποχικά εργαζόμενους που βρίσκονται μακριά από τον τόπο άσκησης του εκλογικού του δικαιώματος.   

      Ωστόσο οι δύσπιστοι ή και αρνητές της Επιστολικής Ψήφου προβάλλουν τον κίνδυνο μιας Δημοκρατίας της Ηλεκτρονικής Αγέλης και ενός νέου τύπου πολίτη   που θα αρέσκεται στη θαλπωρή του καναπέ και του πληκτρολογίου. Αυτός ο νέος τύπος πολίτη θα απαξιώνει τον πολιτικό συγχρωτισμό σε δημόσιους χώρους, και θα εγκλωβίζεται στην ηλεκτρονική μοναξιά και στην αυταρέσκειά του

        Ο Πασκάλ Μπρυκνέρ περιγράφοντας την εικόνα του κοπαδιού των ψηφοφόρων γράφει στο βιβλίο του «Μελαγχολική Δημοκρατία»:

         “Η μία καταγγέλλει τη λαϊκή κυριαρχία σαν τον θρίαμβο του κοπαδιού, τη «βαρβαρότητα των αριθμών» (αδελφοί Γκονκούρ), τα «προστιθέμενα μηδενικά» (Νίτσε), που καταλήγει στο τέλος να μεταμορφώνει ένα έθνος σε συλλογή ατόμων εξορισμένων μέσα στην ίδια την καρδιά του πλήθους τους”

          Σε ένα άλλο επίπεδο η πολιτική συμμετοχή και δράση θα αλλάξουν περιεχόμενο και στόχευση και ίσως-ίσως η ίδια η πολιτική, ως έννοια και τεχνική διαχείρισης των κοινών, θα υποστεί μία μετάλλαξη που το μέγεθος και τη μορφή της κανείς δεν γνωρίζει.

        Πολλοί μιλούν για την «Μετα-Πολιτική» και για την «Μετα-Δημοκρατία». Μπορεί το Ιδεολόγημα για το «Τέλος της Πολιτικής» να μην επαληθεύτηκε προς το παρόν, ωστόσο η αγωνία για μία άλλου περιεχομένου Πολιτική και Δημοκρατία είναι διάχυτη σε όλους.

           Ας ετοιμαζόμαστε, λοιπόν, για μία άλλη δημοκρατία με τα πολλά ονόματα, όπως:  Ψηφιακή, Ηλεκτρονική, Κυβερνο-δημοκρατία ή Τηλε-δημοκρατία. Μία Δημοκρατία πολύ διαφορετική από την δημοκρατία της αρχαίας αγοράς και της Πνύκας. Η προσαρμογή ή η αντίσταση στα νέα δεδομένα θεωρείται ως πολιτική νομοτέλεια.

           Πριν, όμως, ετοιμαστούμε για το νέο πολιτικό σύμπαν στο οποίο θα ζήσουμε στις επόμενες δεκαετίες, καλό θα είναι να εστιάσουμε στο πολιτικό παρόν που η ερμηνεία του μπορεί να μάς φανεί χρήσιμη για τα πολιτικά μελλούμενα.     

                Σε κάθε εκλογική αναμέτρηση έρχονται σε αντιπαράθεση η αλήθεια με το ψεύδος, το επιχείρημα με το σύνθημα, ο λαϊκισμός με τη λαϊκότητα, η δημαγωγία με την πειθώ, ο άνθρωπος – πολίτης με τον άνθρωπο – ιδιώτη, ο Λόγος με την Εικόνα και τέλος ο ρεαλισμός με την ουτοπία. Τα ζεύγη αυτά των αντιθέσεων αισθητοποιούν το επίπεδο – υγεία της δημοκρατίας, αλλά δοκιμάζουν και τις αντοχές της.

Η Δημοκρατία της Κρίσης

           Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος στη «δημοκρατία της κρίσης» να επιπλέουν και να κυριαρχούν οι δημοκόποι, οι κόλακες, οι καιροσκόποι και οι έμποροι ονείρων. Οι άλλοι, οι απέναντι, οι θεματοφύλακες της «δημοκρατικής ηθικής» είτε σωπαίνουν είτε θεωρούνται ως γραφικοί και αθεράπευτα ιδεαλιστές.

        Βέβαια κάποιοι θα μπορούσαν να αντιτείνουν με πάθος πως η δημοκρατία ως πολίτευματρόπος ζωής και φιλοσοφικής θεώρησης χαρακτηρίζεται από την εξουσία του Λόγου, με όλες τις σημασιολογικές του αποχρώσεις. Όσο η δημοκρατία λειτουργεί σωστά ο λόγος στοχεύει στην ανάδειξη και προβολή της πραγματικής εικόνας του κόσμου και των προβλημάτων της κοινωνίας. Χρησιμοποιεί ως μέσο τα επιχειρήματα και την πειθώ για την προαγωγή του κοινού συμφέροντος.

           Αντίθετα, η κρίση της δημοκρατίας ακυρώνει τον ορθολογισμό και δίνει το «δικαίωμα» στους δημαγωγούς να «φλυαρούν» εκμεταλλευόμενοι την άγνοια, τα προβλήματα και την ανασφάλεια του κοινωνικού σώματος. Οι δημοκόποι χρησιμοποιούν το λόγο για να παραπλανήσουν το λαό με στόχο την εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων (πολιτικών και οικονομικών). Προσεγγίζουν επιφανειακά και με απλό τρόπο την πραγματικότητα και με μέσα από τον ωκεανό «κενών» λέξεων χειραγωγούν την πολιτική βούληση του εκλογικού σώματος.

         Εμφανίζονται ως υπερασπιστές των λαϊκών συμφερόντων, ενώ στην ουσία είναι κατά βάθος «λαϊκιστές». Θωπεύουν τα κατ΄ επίφαση χάρισματά του και πάνω σε αυτά αναγορεύονται ως γνήσιοι λαϊκοί ηγέτες. Αποκρύπτουν την αλήθεια και στοχεύουν να είναι περισσότερο αρεστοί και λιγότερο ωφέλιμοι στο κοινωνικό σύνολο.

Η Ψηφιακή Δημοκρατία

        Πολλοί είναι εκείνοι που ως ανάχωμα στα φαινόμενα εκφυλισμού της δημοκρατίας αντιπροτείνουν τη «δημοκρατία του Η/Υ» ή την «ψηφιακή δημοκρατία». Στα θετικά αυτού του είδους της δημοκρατίας προσμετρώνται η ελεύθερη διακίνηση της πληροφορίας, ο ελεύθερος διάλογος, η διευκόλυνση κάποιων ομάδων ανθρώπων (άτομα με ειδικές ανάγκες, αγοραφοβικοί) και τέλος η κατάργηση των φυσικών εμποδίων που θέτουν ο χρόνος και ο χώρος.

         Ωστόσο υπάρχουν και οι αρνητές αυτής της δημοκρατίας που δημιουργεί την «ηλεκτρονική αγέλη» (Φρίντμαν) που εύκολα τη διαμορφώνουν «οι κοινωνικοί ναρκωτές» (ΜΜΕ) Σε αυτή τη δημοκρατία η προπαγάνδα ενσπείρει το φόβο της σκέψης και της αντίστασης ιδιαίτερα στους φτωχούς και ψυχολογικά ανασφαλείς. Έτσι η αγέλη των ψηφοφόρων είναι εύκολα διαχειρίσιμη, όσο κι αν χαρακτηρίζεται από τις παράλογες συναισθηματικές αντιδράσεις και από έναν ανερμήνευτο παρορμητισμό.

          «Η πρώτη προϋπόθεση της κοινωνικής ειρήνης, είναι το να έχουν οι φτωχοί το συναίσθημα της αδυναμίας τους να αντιδράσουν». (M. Barres.)

     Στην αληθινή δημοκρατία οι άνθρωποι υπάρχουν ως συνειδητοποιημένες, αυτόνομες και ενέργειες πολιτικές οντότητες, που με τη δράση τους παράγουν πολιτική και καθορίζουν τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις. Αντίθετα στην «ψηφιακή» δημοκρατία η δράση υποκαθίσταται από το πληκτρολόγιο και οι κοινωνικές συλλογικότητες από την ηλεκτρονική αγέλη. Σε αυτήν κυριαρχούν το αγελαίο πνεύμα και η ετερονομία. Η αποπροσωποποίηση αντικαθιστά την «ταυτότητα» και οι αποφάσεις πηγάζουν από ένα πλήθος που έντεχνα καθοδηγείται από τους αόρατους μηχανισμούς παραπληροφόρησης – ποδηγέτησης. Σε αυτήν την περίπτωση η διασπορά των ψευδών ειδήσεων (Fake news) καθίσταται ευκολότερη και η εξουσία τους είναι αποτελεσματικότερη.

            Η δημοκρατία, όμως, προϋποθέτει το πρόσωπο γιατί αυτό έχει ευθύνη και βούληση και όχι το «πληκτρολόγιο» που κρύβει το πρόσωπο και απoενοχοποιεί το χειριστή. Στην πολιτική δημοκρατία, στη δημοκρατία της «αγοράς» (με την αρχαιοελληνική σημασία του όρου) πρωταγωνιστεί ως υποκείμενο ο πολίτης μέσα στα όρια που καθορίζει η «πόλη».

         Η «ψηφιακή» δημοκρατία ως πολίτευμα, παρά τις δυνατότητες συμμετοχής που τυπικά προσφέρει, απέχει από την αυθεντική δημοκρατία και δεν είναι τίποτα άλλο παρά μία αλλοιωμένη εκδοχή της.

         Μπορεί η «ψηφιακή» δημοκρατία να εμποδίζει την εκμαυλιστική σχέση – επαφή πολιτικού – ψηφοφόρου, αλλά επωάζει άλλες πολιτικές εκφυλιστικές τερατογενέσεις (πολιτική ανευθυνότητα, αγελαίο πνεύμα, αριθμοποίηση του πολίτη…).

«Του Πρώτου Ανδρός Αρχή….»

         Γιατί η δημοκρατία σε όλες τις εκδοχές της έχει ανάγκη από εκείνον τον πολίτη που γνωρίζει και μπορεί να κρίνει, να αμφιβάλει και να αντιμάχεται τη λογική – πρακτική της εξουσίας αλλά και να συναινεί και να αντιπροτείνει όπου και όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο. Η δημοκρατία ορφανεύει όταν στους κόλπους της ζουν άτομα πολιτικά και βιολογικά «άνευρα».

         Η δημοκρατία χρειάζεται το «δήμο», αλλά και τον «έναν», όπως τον περιέγραψε ο Θουκυδίδης «Λόγω μεν δημοκρατία, έργον δε υπό του πρώτου ανδρός αρχή». Και για την αποφυγή ερμηνευτικών παρανοήσεων (μεταφραστικό λάθος) ο Θουκυδίδης δεν υμνολογεί την Ολιγαρχία, αλλά την αξιοκρατία στην επιλογή των αρχόντων (δεν μιλά για την υπό του «ενός» αρχή αλλά του «πρώτου»).

                               Η Δημοκρατία ως διαρκές ζητούμενο

             Σε μια εποχή, λοιπόν, που ο πολίτης “γίνεται ένας δυνητικός λιποτάκτης των δημοσίων πραγμάτων, ένας εσωτερικός εξόριστος”, όπως επισημαίνει ο Πασκάλ Μπρυκνέρ είναι αναγκαίο να προκαλέσουμε το ενδιαφέρον του πολίτη για τα κοινά. Το πρότυπο της αρχαίας αθηναϊκής δημοκρατίας εξακολουθεί να είναι ένα διαρκές ζητούμενο και για τη σύγχρονη δημοκρατία σε συνδυασμό με το κριτικό πνεύμα.

          “Τι πρέπει να κρατήσουμε από τους Αρχαίους Έλληνες; Την ιδέα μιας συλλογικής συμμετοχής στα κοινά. Και από το Διαφωτισμό; Το κριτικό πνεύμα συν τον ενθουσιασμό για το μέλλον” (“Η Μελαγχολική Δημοκρατία).

            Τα λόγια του Ελευθερίου Βενιζέλου παραμένουν επίκαιρα και λειτουργούν ως παρακαταθήκη για την υγιή λειτουργία της δημοκρατίας.

            «Οι πολιτισμένοι λαοί κερδίζουν την εξουσία με την ψήφο των πολλών, κυβερνώνται με την ικανότητα των ολίγων και μεγαλουργούν με την πνοή του ενός».

          Ωστόσο ως πολίτες και κοινωνία δεν πρέπει να πνιγούμε στο άγχος και στην αγωνία αλλά και στην επιθυμία μιας τέλειας-ιδανικής κοινωνίας και δημοκρατίας. Κι αυτό γιατί, όπως γράφει και ο Μπρυκνέρ έχει πολλά αρνητικά ως στόχος.

         “Μία επιθυμία εκπληρωμένη είναι μία επιθυμία νεκρή και δεν υπάρχει τίποτε πιο αγωνιώδες από την έλλειψη που λείπει. Η γοητεία ενός ιδανικού οφείλεται στο γεγονός ότι είναι άπιαστο. Ας ευχηθούμε ότι δεν θα δούμε ποτέ να πραγματώνεται οριστικά η δημοκρατία: κάτι τέτοιο να ήταν εφιάλτης” («Η Μελαγχολική Δημοκρατία»).

Post Visitors:70

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings