Του Ηλία Γιαννακόπουλου – Φιλόλογου

*Οι αρρυθμίες και η κανονικότητα του κόσμου μας στο “αιτιοκρατικό χάος” της εποχής μας  

    «Ταράττει τους ανθρώπους ου τα πράγματα, αλλά τα περί των πραγμάτων δόγματα»* (Επίκτητος)­

Η εικόνα του σύγχρονου κόσμου ( Πόλεμοι,επιδημική κρίση, οικονομικές αρρυθμίες, κλιματική αλλαγή, τεχνητή νοημοσύνη…) εγείρει αντιτιθέμενες αναλύσεις, ερμηνείες και σχολιασμούς. Ένας κόσμος Χαοτικός, Αβέβαιος, Πολύπλοκος, Μεταβλητός και Αστάθμητος. Πολλοί είναι αυτοί που αδυνατούν να βρουν τους ερμηνευτικούς κωδικούς που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν τις υπόγειες διαδρομές των σύγχρονων εξελίξεων αλλά και των μελλοντικών αλλαγών. Θεωρούν πως ο πλανήτης εδώ και καιρό έχει εισέλθει σε αχαρτογράφητα νερά που θολώνουν την κρίση όλων εκείνων που είναι υποχρεωμένοι να οδηγήσουν το πλοίο σε ασφαλή και απάνεμα λιμάνια.

Βέβαια τα πρόδρομα φαινόμενα ήταν αρκετά, αλλά κανείς δεν τα υπολόγισε ως σοβαρές ενδείξεις για μια πορεία τυφλή και εκτός ελέγχου. Πάντοτε οι ειδικοί πιστεύουν πως όλα αυτά είναι παροδικά και πως ο κόσμος σύντομα θα ισορροπήσει. Όσο, όμως, οι κωδικοί ερμηνείας και πρόβλεψης παραμένουν άγνωστοι, τόσο θα εντείνονται η αγωνία και ο φόβος μπροστά σε απρόσμενες και ανεξέλεγκτες εξελίξεις.

Ζούμε, λοιπόν, σε καιρούς ρήξεωνκρίσεων, αλλαγών, μετα-σχηματισμών και ανακατατάξεων. Ένας κόσμος ολόκληρος μετασχηματίζεται μπροστά στα μάτια μιας κοινωνίας που αιφνιδιασμένη από τις ραγδαίες αλλαγές αδυνατεί να συνειδητοποιήσει το ρόλο της και να αντιδράσει. Η χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, η κατάκτηση του διαστήματος και οι επιστημονικές ανακαλύψεις (βαρυτικά κύματα, σωματίδιο του Θεού…) και τα άλματα της Τεχνητής Νοημοσύνη δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εργαλεία πλοήγησης.

Τουναντίον βαθαίνουν το χάσμα και αφήνουν χώρο στις δυνάμεις του χάους. Οι συντελούμενες εκπλήξεις σε όλα τα επίπεδα τρομοκρατούν όλους εκείνους που επιμένουν να έχουν ως μοναδικό οπλισμό τον ορθολογισμό, τη στιγμή που ο ανορθολογισμός σαρώνει τις παραδοσιακές βεβαιότητες. Αυτό το ανορθολογικό παραλήρημα τροφοδοτεί τις ανασφάλειες και τις υπαρξιακές αμφιβολίες για την ίδια τη φύση του ανθρώπου και του πολιτισμού. Η διαφυγή από την υφέρπουσα μη κανονικότητα είναι δύσκολη, αν όχι ανέφικτη.

Όλα αυτά, λοιπόν, αναδεικνύουν ως αναγκαιότητα τη συνειδητοποίηση κάποιων «αληθειών» που πολλές φορές συγγενεύουν ή αντιτίθενται σε κάποιες άλλες «πλάνες» που κατατρώγουν όλα τα ερμηνευτικά οχήματα των ιστορικών, των κοινωνιολόγων, των ψυχολόγων και των πολιτικών αναλυτών. Ειδικότερα οι αλήθειες και οι πλάνες που κυριαρχούν είναι:

Αλήθειες και πλάνες

     «Οι αλήθειες δεν είναι σχετικές. Αυτό που είναι σχετικό είναι οι απόψεις για την αλήθεια» (Nicolas Gomez Davila)

 1.     Είναι αλήθεια ότι τα Μ.Μ.Ε. διαμορφώνουν συνειδήσεις και ότι το «να κυβερνάς σημαίνει να διαμορφώνεις πεποιθήσεις». Είναι, όμως, πλάνη να πιστεύουμε ότι οι πολίτες άκριτα υιοθετούν τα μηνύματα των Μ.Μ.Ε. Συνήθως οι πολίτες τείνουν να ενσωματώνουν στο νοητικό και αξιακό τους σύστημα μόνον όσα επικυρώνουν και ενισχύουν τις προσχηματισμένες απόψεις τους.

2.     Είναι αλήθεια ότι τα Μ.Μ.Ε. απευθύνονται στη λογική των ψηφοφόρων και πολιορκούν τα συναισθήματά τους. Είναι, ωστόσο, πλάνη να αγνοούμε το γεγονός πως «οι άνθρωποι σκέπτονται περισσότερο με τους φόβους, τις ελπίδες και τις επιθυμίες τους και λιγότερο με το μυαλό» (Ντουράντ).

3.     Είναι αλήθεια ότι τα Μ.Μ.Ε. και οι πολιτικοί επενδύουν στους φόβους της κοινής γνώμης για να υφαρπάζουν τη συγκατάθεση και την ψήφο τους. Είναι πλάνη, όμως, να αποδεχτούμε ότι τα «φοβικά σύνδρομα» ενός λαού – εκλογικού σώματος ποδηγετούνται εύκολα και μετασχηματίζονται σε συναίνεση και άκριτη υποταγή.

4.     Είναι αλήθεια ότι ο λαϊκισμός θωπεύει τις αδυναμίες ενός λαού και μεγαλοποιεί τα ασήμαντα θετικά του. Είναι, ωστόσο, πλάνη να ισχυριζόμαστε ότι οι τεχνικές κολακείας μπορούν να διαβρώσουν απόλυτα την αυτογνωσία των πολιτών και να απενεργοποιήσουν τους μηχανισμούς του ορθολογισμού.

5.     Είναι αλήθεια ότι ο λαϊκισμός καταφεύγει σε χρήση λέξεων – ογκόλιθων, όπως: «Έθνος»«λαός»«πατρίδα»«οικογένεια» που δύσκολα κάποιος θα μπορούσε να εναντιωθεί σε αυτές. Αλλά είναι πλάνη να ισχυριζόμαστε ότι ο λαϊκισμός μπορεί να διαβρώσει ολοκληρωτικά τον υγιή πατριωτισμό και τα βάθρα των αυθεντικών ιδεολογιών.

6.     Είναι αλήθεια ότι η ιδεολογική καθαρότητα και συνέπεια συνέχουν το κοινωνικό σύνολο και δίνουν όραμα και προοπτική στις συλλογικές αναζητήσεις. Είναι, όμως, πλάνη να εθελοτυφλούμε μπροστά στη δυνατότητα του λαϊκισμού να επωάζει ιδεοληπτικές αντιλήψεις για φυλετική και εθνική καθαρότητα – ανωτερότητα.

7.     Είναι αλήθεια ότι η παγκοσμιοποίηση ευνοεί την ελευθερία σε όλα τα επίπεδα και θερμαίνει τις προσδοκίες για ατομική και συλλογική πρόοδο. Ωστόσο συνιστά πλάνη να μη διακρίνουμε πως η ίδια η παγκοσμιοποίηση πυροδοτεί το αίσθημα της ανασφάλειας λόγω των κατακλυσμιαίων αλλαγών που με τη σειρά τους τροφοδοτούν το αίσθημα της αυτοσυντήρησης μέσα από έναν επικίνδυνο ατομοκεντρισμό και εθνικό αυτισμό.

8.     Είναι αλήθεια πως η «παγκοσμιοποίηση υπάρχει, όπως υπάρχουν και οι ωκεανοί. Μπορεί να φοβόμαστε τους ωκεανούς, αλλά δεν παύουν να είναι μια πραγματικότητα». Αλλά είναι πλάνη να υποστηρίζουμε πως αυτή η πραγματικότητα είναι η μόνη δυνατή και πως κάποιοι ως άτομα ή κοινωνία δεν θα διεκδικήσουν το δικαίωμα να αυτοπροσδιορίζονται ενάντια στα κύματα του παγκοσμιοποιημένου ωκεανού των γεγονότων.

9.     Είναι αλήθεια ότι στο σύμπαν αλλά και στα κοινωνικά φαινόμενα όπως και στις πολιτικές εξελίξεις κυριαρχεί μία αιτιώδης σχέση, ένας αδυσώπητος ντετερμινισμός – αιτιοκρατία. Θα αποτελούσε, όμως, ασυγχώρητη πλάνη να μην αντιλαμβανόμαστε μια μη κανονικότητα στην πολιτική συμπεριφορά των πολιτών που δικαιώνει τη θεωρία της «αρχής της αβεβαιότητας» του Χάιζενμπεργκ. Αυτό το «ντετερμινιστικό χάος» φαίνεται να προβληματίζει και να ανησυχεί όσους νοιάζονται για μια πιο προβλεπόμενη – κανονική πορεία της κοινωνίας και του κόσμου.

10.  Είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος διαμορφώνεται από εξωγενείς παράγοντες και εύκολα ποδηγετείται ως πολιτικό ον μέσα από αφανείς μηχανισμούς εξουσίας και πλύσης εγκεφάλου. Ωστόσο φανερώνει επικίνδυνη άγνοια και πλάνη η μη συνειδητοποίηση του ρυθμιστικού ρόλου στην ανθρώπινη του Φροϋδικού «id» (Εκείνο) – ασυνειδήτου. Γιατί σε αυτό φωλιάζουν όλα τα ανορθολογικά στοιχεία που είναι ικανά να καταστήσουν απρόβλεπτη και δυσερμήνευτη την εκδήλωση του εσωτερικού κόσμου του ανθρώπου.

11.  Είναι αλήθεια ότι η δημοκρατία ως πολίτευμα σήμερα τυγχάνει της παγκόσμιας αποδοχής, αφού η λειτουργία της εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις για την ατομική ανέλιξη αλλά και για την κοινωνική πρόοδο. Αλλά δεν μπορούμε να εθελοτυφλούμε μπροστά στη μορφή της σύγχρονης δημοκρατίας, της μετα-δημοκρατίας, αφού οι ουσιαστικές αποφάσεις δεν λαμβάνονται πλέον από το «δήμο», το λαό και τους πολιτικούς ηγέτες, αλλά από τα εξωθεσμικά οικονομικά κέντρα. Οι νόμοι της αγοράς κυριαρχούν πάνω στην πολιτική βούληση του λαού.

12.  Είναι αλήθεια ότι τις τεκτονικές πλάκες της διεθνούς πολιτικής κινούν οι οικονομικά και στρατιωτικά ισχυρότερες χώρες με στόχο την παγκόσμια κυριαρχία στις επόμενες δεκαετίες (Κίνα, Η.Π.Α., Ινδία…). Θα ήταν, όμως, ολέθρια πλάνη να αποδεχτούμε μοιρολατρικά πως οι μικρότερες – γεωγραφικά, οικονομικά και πληθυσμιακά – αδυνατούν να επηρεάσουν τις εξελίξεις ή να αντιδράσουν στα σχέδια των ισχυρών της Γης.

13. Είναι αλήθεια ότι την ανθρώπινη Ιστορία κατά κανόνα την γράφουν οι Ισχυροί και οι αδύναμοι απλά την προσυπογράφουν μέχρι που να γίνουν ή να νιώσουν κι αυτοί δυνατοί για να την ξαναγράψουν με τους δικούς τους όρους. Ωστόσο η Ιστορία διατηρεί στη μνήμη της στους Τριακόσιους Σπαρτιάτες και στο Λεωνίδα  και όχι στους Πέρσες και στον βασιλιά τους. Οι λαοί έχουν ως πρότυπο ηθικό τον Δαβίδ και όχι τον Γολιάθ. Μπορεί η Ηθική και το Δίκαιο της Δύναμης” να καθόρισαν απόλυτα την πρακτική των κρατών, ωστόσο ο Πολιτισμός και ο εξανθρωπισμός του ανθρώπου είναι προϊόντα της “Δύναμης της Ηθικής” .Μπορεί ο Θουκυδίδης και ο Νίτσε να κατέγραψαν και να προπαγάνδισαν την “Ηθική της Δύναμης” ως “Φυσικό Νόμο”, ωστόσο η ανθρώπινη ιστορία τείνει να ακυρώσει αυτόν το νόμοκαι να προφυλάξει τον άνθρωπο και τους λαούς από την αποκτήνωση.

Επιμύθιον

Όλες οι παραπάνω παραδοχές (αλήθειες και πλάνες) που αγγίζουν τα όρια των «αφορισμών» συνυφαίνουν τους βασικούς ερμηνευτικούς κώδικες του σύγχρονου κόσμου που εξωτερικά φαίνεται να διαμορφώνεται από τις πολιτικές επιλογές των πολιτών στο βάθος, όμως, είναι άμεσα εξαρτημένος από τους νόμους της αγοράς. Οι πολλές περισσότερο «αντιδρούν» και λιγότερο «δρουν». Η ανασφάλεια, ο φόβος και η αγωνία για το μέλλον οδηγούν σε δυο δρόμους. Ο ένας είναι η παραίτηση, η προσαρμογή και η αποδοχή της υπάρχουσας κατάστασης με το λιγότερο δυνατό προσωπικό κόστος. Ο άλλος είναι η οργισμένη αντίδραση – απόρριψη του παλιού και η καθολική άρνηση κάθε συστημικού στοιχείου ή αξίας.

Ο πρώτος δρόμος είναι ο δοκιμασμένος και είναι αδιέξοδος. Οι κοινωνίες δεν ισορροπούν και δεν ευδαιμονούν με πολίτες – υπηκόους. Ο δεύτερος που φαίνεται να δεσπόζει ως επιλογή είναι πηγή εκπλήξεων που λειαίνουν το έδαφος για ηγέτες που απευθύνονται στην οργή των πολιτών και θωπεύουν τις φοβίες τους.

        Γι’ αυτά τα γνήσια κινήματα αμφισβήτησης και ανατροπής ξεθωριάζουν και υποχωρούν αυξάνοντας ταυτόχρονα τα φαινόμενα εντροπίας. Σε ένα τέτοιο παγκόσμιο κλίμα αναζητούνται με αγωνία εκείνες οι δυνάμεις που θα συνθέσουν το νεοπρωτογονισμό με το μετανεωτερικό.

         Θα βρεθούν;

«Αυτό που η κάμπια ονομάζει τέλος του κόσμου, η ζωή το λέει πεταλούδα» (Λάο Τσε)

­            *  Δεν φοβίζουν τους ανθρώπους τα πράγματα, αλλά η γνώμη που έχουν γι’ αυτά.

­             **  Εντροπία

Στη θερμοδυναμική, εντροπία είναι η έννοια μέσω της οποίας μετράται η αταξία, της οποίας η μέγιστη τιμή αντικατοπτρίζει την πλήρη αποδιοργάνωση (ομογενοποίηση των πάντων) και ισοδυναμεί με την παύση της ζωής ή αλλιώς της εξέλιξης. Σε μια τέτοια κατάσταση δεν υπάρχει καμία διαδικασία και δε βρίσκεται «σε λήθαργο» (κρυμμένη) κανενός είδους πληροφορία που να επιτρέπει την εξέλιξη (ή τη ζωή) αν με κάποιο τρόπο γίνει εκ νέου παροχή μόνο ενέργειας.

Post Visitors:98

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings