Του Ηλία Γιαννακόπουλου – φιλόλογου

*Μία περιδιάβαση στο ποίημα του Γ. Αλεξανδρή «Στη σωστή και στη δική μας ώρα». 

       “…ήρθαμε και ζούμε στη σωστή και στη δική μας ώρα”           

  Το βέλος του Χρόνου μπορεί να μην έχει ορατή κατεύθυνση για να προφυλαχτούμε από την ταχύτητά του, αλλά λίγο – πολύ όλοι νιώθουμε το θόρυβο που προκαλεί περνώντας δίπλα μας. Άλλοι μελαγχολούν για τα χρόνια που φεύγουν κι άλλοι πανηγυρίζουν για το νέο χρόνο προσδοκώντας να ζήσουν όσα δεν μπόρεσαν ή δεν πρόλαβαν τον προηγούμενο   χρόνο. 

Αποτελεί παραδοξότητα να αντιμετωπίζουμε το «δρομολόγιο» του χρόνου άλλοτε με αναθεματισμούς (παρελθόν) κι άλλοτε με δοξαστικούς ύμνους (μέλλον). Κι αυτό γιατί ο δρόμος, η οδός του Χρόνου είναι πάντοτε η ίδια”, χωρίς ανηφόρες και κατηφόρες, χωρίς στροφές ή άλλα φυσικά εμπόδια. Ίσως ο Ηράκλειτος να είχε δίκαιο όταν έλεγε πως:

                                “Οδός άνω και  κάτω μία και ωητή”

     Ωστόσο από τον κατάλογο των ανθρώπινων αντιδράσεων δεν λείπουν κι εκείνοι οι προβληματισμοί για τον τρόπο που αντιμετωπίσαμε τον χρόνο σε διάφορα στάδια της ζωής μας. Άλλοι αφεθήκαμε χωρίς δυνάμεις και θέληση στην καταιγίδα του χρόνου, άλλοι αγωνιστήκαμε και αντισταθήκαμε στις επιταγές του κι άλλοι συμβιβαστήκαμε με τη λογική πως είμαστε τυχεροί που ακόμη ή και σήμερα ζούμε.

   Τις παραπάνω στάσεις-αντιδράσεις απέναντι στο χρόνο κωδικοποιεί με τον δικό του τρόπο και τα πολλά σημαινόμενα ο ποιητής Γ. Αλεξανδρής στο ποίημά του «Στη σωστή και στη δική μας ώρα»*. Αν και το ποίημα είναι παλιό (2012)  δεν παύει να αποτυπώνει με περισσή ενάργεια τη διαχρονικότητα της ανθρώπινης στάσης και συμπεριφοράς απέναντι στο χρόνο.

    Ο τίτλος του ποιήματος από μόνος του σε προκαλεί να διαβάσεις με προσοχή το ποίημα και να αναζητήσεις ποια είναι η “σωστή και η δική μας ώρα”. Ίσως σε αυτήν την αναζήτηση με την συνακόλουθη περιέργεια να μάς οδήγησε και η γνωστή θέση – παραδοχή πως ως χώρα και ως λαός «είμαστε στη σωστή πλευρά της ιστορίας».

 Μία περιδιάβαση στις τέσσερις στροφές του ποιήματος θα μάς βοηθούσε πέραν όλων των άλλων να ακτινογραφήσουμε και τη δική μας εσώτερη στάση προς το χρόνο.       «Τότε που οι καιροί περνούσαν / βιαστικοί /  κι εμείς βγαίναμε να λογαριαστούμε / μαζί τους / με ανόθευτα όνειρα και αξόδευτες / προσδοκίες, / ξέραμε πως ανηφορίζουμε και δεν / προλαβαίναμε / ούτε να τους διαβούμε με τα πρώιμά μας  / χρόνια / ούτε  και να τους σημαδέψουμε στις /  ζεστές πολιτείες / που ριζώναμε στις μεγάλες του κόσμου /  απλωσιές».

    Ως αρχική διαπίστωση  του ποιητή καταγράφεται η  “βιασύνη” του χρόνου και η αδυναμία του νέου ανθρώπου «ανόθευτα όνειρα, πρώιμα χρόνια» να τον ακολουθήσει στη φρενήρη πορεία του. Η αθωότητα της νιότης, η απειρία της ηλικίας και οι μεγάλες προσδοκίες εμποδίζουν τον άνθρωπο να διαμορφώσει μία ορθολογική στάση απέναντι στην ταχύτητα του χρόνου. Πολύ περισσότερο, όμως, ο νέος στους «βιαστικούς χρόνους» αδυνατεί να δώσει το δικό του στίγμα («σημαδέψουμε») στο χρόνο, αφού η τάση για το ιδανικό και το ονειρικό-ίδιον της νιότης- εξαϋλώνει τον ορθολογισμό και της σωστή γνώση της σκληρής πραγματικότητας.  

«Επιμέναμε όμως, μαζί με τόσους, να / πιστεύουμε / πως θα καταφέρουμε να τους /  κρατήσουμε / ως ιερή σύνοψη και ιστορίας επιταγή / και να αντιστεκόμαστε στην ύποπτη /  ανακούφιση / που μας οδηγούσε η καλόβολη /  παραδοχή /,πως είναι προτιμότερη η δική μας / προσαρμογή απ’ της ανάγκης των καιρών την /  αλλαγή».

Ωστόσο και παρά τις αποτυχίες και τις απογοητεύσεις της νιότης πολλοί είναι αυτοί που δεν χάνουν την πίστη στις δυνάμεις τους και αντιστέκονται “αντιστεκόμαστε”. Κατεξοχήν, όμως, η “αντίσταση” εστιαζόταν στην άρνηση της εύκολης “προσαρμογής” που με τους μηχανισμούς και τις σειρήνες του προπαγανδίζει το σύστημα. Σε όλες τις εποχές το δέλεαρ της παραίτησης και της “προσαρμογής” είναι πιο έντονο και πιο πλούσιο από την “αναγκαιότητα της αλλαγής”. Στο πέρασμα του χρόνου άνθρωποι, κοινωνίες και λαοί βρίσκονται πάντα μπροστά στο δίλημμα της επιλογής: Ανέξοδη και εύκολη προσαρμογή ή αγώνας και επιμονή για αλλαγή;

     Ίσως εδώ ο ποιητής συναντά τη θέση του Ν. Καζαντζάκη “Να’ σαι ανήσυχος, αφχαρίστητος, απροσάρμοστος πάντα. Όταν μία συνήθεια γίνεται βολική, να τη συντρίβεις” («Ασκητική»). Μία θέση που αποκαλύπτει το διαβρωτικό ρόλο της προσαρμογής και του βολικής συνήθειας στην αρτίωση του ανθρώπου.

«Ακόμη και τώρα που οι καιροί /  φεύγουν αθόρυβοι / ,κι εμάς μας βαραίνει της εμπειρίας /  η γνώση / απ’ τις μικρές και μεγάλες αποτυχίες και /  διαψεύσεις, / συνεχίζουμε να διεκδικούμε και να /  δημιουργούμε / το δικαίωμα στο όνειρο και την ουτοπία, / εναρμονίζοντας της ζωής το σκοπό / με της ψυχής την ελευθερία και το χρέος».

 Σε μία πιο ώριμη ηλικία που η εμπειρία και η γνώση πλεονάζουν ως απότοκες των αποτυχιών και των διαψεύσεων οι άνθρωποι συνεχίζουν να διεκδικούν και να ονειρεύονται. Η ουτοπία θερμαίνει την ψυχή του ανθρώπου για δημιουργία και νέες κατακτήσεις. Με το πέρασμα του χρόνου ορίζονται ή επαναπροσδιορίζονται οι σκοποί της ζωής και εναρμονίζονται ή συμπλέκονται με το ιδανικό της “ελευθερίας” και το “Χρέος”. Η συνείδηση του χρέους και ο έρωτας της ελευθερίας είναι οι ατμομηχανές που κινούν το άρμα της ιστορίας ενάντια στη φθορά του χρόνου, του “ολετήρα”  χρόνου.

   «Με την κάθε γενιά ν’ αρέσκεται σε / επινοήσεις, / ν’ ανακαλύπτει πως γεννιέται και /  φεύγει νωρίς, / να υποκύπτει σε μεμψιμοιρίες γι’ αυτούς /  που έφυγαν / και να υπαινίσσεται γι’ αυτούς που θα /  έρθουν, / ας συνεχίσουμε γενναιόψυχα, απλά και /  χωρίς υπερβάσεις, να βλέπουμε στη γενναιοδωρία /  της φύσης   και της ζωής / πως ήρθαμε και ζούμε στη σωστή και /  στη δική μας ώρα».

Στην πάλη του με το χρόνο ο άνθρωπος καταφεύγει σε επινοήσεις αλλά και σε μία ανακάλυψη για την παροδικότητα και την περατότητα της ύπαρξής του “γεννιέται και φεύγει νωρίς”. Η συνειδητοποίηση του εφήμερου χαρακτήρα  της ανθρώπινης ύπαρξης ωθεί κάθε γενιά σε μία “μεμψίμοιρη”  στάση απέναντι σε αυτούς που χάθηκαν από τον τροχό του χρόνου και σε ένα “υπαινικτικό” λόγο γι αυτούς που θα ακολουθήσουν . Είναι η διαχρονική πάλη των γενεών που άλλοτε λειτουργεί ως γονιμοποιός δύναμη για πρόοδο και υπερβάσεις κι άλλοτε ως εστία άγονων ρήξεων και συγκρούσεων.

Δεν λείπουν, ωστόσο, και  κάποιοι άνθρωποι που βιώνουν τον παρόντα χρόνο με απλότητα και γενναιοψυχία χωρίς τις υπερβολές και τις φοβίες ή αγωνίες των υπόλοιπων ανθρώπων. Χωρίς  μεμψιμοιρίες και μελαγχολία, χωρίς το αίσθημα του ανικανοποίητου και του φόβου για το αναπότρεπτο τέλος τους. Ζουν τον παρόντα χρόνο, απολαμβάνουν το δώρο της φύσης (ζωή) και θεωρούν πως “ήρθαν και ζουν στη σωστή και δική τους ώρα”.

  Αλήθεια πόσοι μπορούμε να νιώσουμε ότι “ζούμε στην πιο σωστή και στην πιο κατάλληλη για εμάς μέρα και ώρα”; Πόσο εύκολο και εφικτό είναι να ορίσουμε την έννοια της «σωστής» και της «δικής» μας ώρας; Πόση αισιοδοξία ή αφέλεια χρειάζεται για να συνταχθούμε με τη θέση-ακροτελεύτια άποψη-του ποιητή «Πώς ήρθαμε και ζούμε στη σωστή και στη δική μας ώρα»;

        *Η παρούσα ανάλυση συνιστά μία απόπειρα ερμηνείας των  σκέψεων του ποιητή και μία “αυθαίρετη” σύνδεσή τους με την αγωνία και τον αγώνα του θνητού ανθρώπου με τον πανδαμάτορα χρόνο

 **Ο Ποιητής Γ. Αλεξανδρής ζει και “ποιεί” στα Τρίκαλα

Post Visitors:89

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings