*Είναι ο Πόλεμος μία Βιολογική Αναγκαιότητα ή μία ανθρώπινη Εφεύρεση;

Του Ηλία Γιαννακόπουλου – Φιλόλογου

“Βία είναι η φτωχή λύση για κάθε /  πρόβλημα, / που χρησιμοποιείται μόνο από μικρά / παιδιά / και από μεγάλα έθνη” (David Friedman).

         Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από τον κόσμο αυτήν την εποχή, την εποχή των δύο συνεχιζόμενων πολέμων (Ουκρανικός Πόλεμος /   Πόλεμος Ισραήλ και Χαμάς), το φάντασμα ενός τρίτου πολέμου (όχι του Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου) σε άλλη Ήπειρο. Κι αυτό γιατί η Ευρώπη και η Μέση Ανατολή είναι πλέον κορεσμένες μετά και την ενεργοποποίηση των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα. 

           Βέβαια διάφορες εστίες υπάρχουν σε όλες τις Ηπείρους και ευχόμαστε αυτές οι εστίες να μην μετατραπούν σε φλόγα και πυρκαγιά Πολέμου.  

         Ηθλιβερή και άκρως ανησυχητική πραγματικότητα των δύο εν “εξελίξει” πολέμων και ο φόβος ενός τρίτου (απευκταίος) επαναφέρει με έναν δραματικό τρόπο το διαχρονικό και αναπάντητο ερώτημα «Γιατί πολεμά ο άνθρωπος;».

           Στο ερώτημα αυτό δόθηκαν κατά καιρούς πολλές απαντήσεις – ήκιστα πειστικές – για το βασικό γενεσιουργό αίτιο του πολέμου που επιβιώνει εδώ και εκατομμύρια χρόνια χωρίς το αντίδοτό του. 

                           Το Επιθετικό Ένστικτο (Fighting instinct)

      Ωστόσο τόσο η Γενετική όσο και η Ανθρωπολογία, η Ζωολογία, η Κοινωνιολογία, η Θρησκεία και φυσικά η Ψυχολογία δεν μπόρεσαν μέχρι τώρα να ανιχνεύσουν εκείνο το στοιχείο της ανθρώπινης φύσης που ενεργοποιεί κάθε φορά την καταστροφική μανία του ανθρώπου και εθίζει τον άνθρωπο στις εικόνες μίσους και θανάτωσης των συνανθρώπων του.

         Η πιο συνηθισμένη ερμηνεία για τη γενεσιουργό αιτία του Πολέμου από τον Θουκυδίδη μέχρι και σήμερα (Ομπάμα) είναι η αποδοχή της άποψης περί ύπαρξης ενός ενστίκτου επιθετικότητας. Ένα ένστικτο που συσσωρεύεται και κατά καιρούς έχει την ανάγκη να εκτονωθεί με τη βοήθεια μιας επιθετικής και βίαιης συμπεριφοράς.

           Για τους ειδικούς αυτή η επιθετική συμπεριφορά του ανθρώπινου είδους, όπως εκδηλώνεται στο έγκλημα, στις προσωπικές καθημερινές διενέξεις και σε κάθε είδους καταστροφικές και βίαιες συμπεριφορές, πηγάζει  από ένα φυλογενετικά προγραμματισμένο έμφυτο ένστικτο που στοχεύει στην εκτόνωσή του. Μία εκτόνωση που όταν συμβεί συνοδεύεται από τις συνήθεις θηριωδίες και το ίδιο πάθος για το θάνατο.

         Στη βάση της εκτόνωσης αυτού του ενστίκτου οι ειδικοί διαβλέπουν μία μη ικανοποίηση των επιθυμιών του ανθρώπου με ό, τι αυτό συνεπάγεται για την ψυχική ισορροπία του ανθρώπου. Την  θεωρία αυτή της αποστέρησης- επιθετικότητας την ονόμασαν μεταφορικά «Υδραυλική» (“Υδραυλική Θεωρία της Επιθετικότητας”, Konrad Lorenz) εξαιτίας της ομοιότητάς της με τα μηχανικά συστήματα.

         Τελικά η φυσική κατάσταση της ανθρωπότητας είναι ο πόλεμος; Ο πόλεμος είναι η κανονικότητά  μας:

    Στην απαισιόδοξη αυτή θέση κάποιοι αντιδρούν και ισχυρίζονται πως δεν χρειαζόμαστε τις θεωρίες περί ανθρώπινης φύσης και ενστίκτου επιθετικότητας για να ερμηνεύσουμε τη διαχρονικότητα του πολέμου. Αυτή είναι μία εύκολη λύση αλλά ήκιστα αποτελεσματική. Κι αυτό γιατί σύμφωνα πάντα με τους αρνητές του επιθετικού ενστίκτου, αν αυτό το απολυτοποιήσουμε, τότε υποτιμούμε ή και αρνούμαστε το ρόλο των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτισμικών παραγόντων στην “προετοιμασία/επώαση” των πολέμων.

           Η βάση των επιχειρημάτων των αρνητών της απόλυτης ευθύνης της γονιδιακής επιθετικότητας εδράζονται στην πεποίθησή τους πως οι επιστήμονες δεν έχουν αποδείξεις περί ύπαρξης αυτού του ενστίκτου (επιθετικότητας / καταστροφικότητας). Αντ’ αυτών των αποδείξεων οι επιστήμονες καταφεύγουν στην ιστορία του ανθρώπου και των πολέμων με ειδική αναφορά και εστίαση στη συχνότητα των πολεμικών συρράξεων και στις διάφορες μορφές με τις οποίες εκδηλωνόταν κάθε φορά.

                                              Η επίκληση της Ιστορίας

      Την ιστορία επικαλέστηκε και ο  Φρόιντ, πέραν όλων των άλλων θεωριών του περί έμφυτης επιθετικότητας (Έρως = Ορμή ζωής και δημιουργίαςvs Θάνατος = καταστροφή…). Ειδικότερα επισημαίνει στο βιβλίο του «Ο Πολιτισμός πηγή Δυστυχίας».

         Το κομμάτι της πραγματικότητας που κρύβεται πίσω από όλα αυτά και το αρνούμαστε ευχαρίστως, είναι ότι ο άνθρωπος δεν είναι ένα πράο, αξιαγάπητο πλάσμα, που το πολύ-πολύ να αμυνθεί όταν του επιτεθούν, αλλά ότι στις ορμές του μπορεί να συγκαταλέγει και ένα σημαντικό μερίδιο επιθετικής τάσης…”Homo Homini Lupus” (ο άνθρωπος για τον άνθρωπο λύκος). Ποιος έχει το θάρρος μετά από όλες τις εμπειρίες της ζωής και της ιστορίας να αμφισβητήσει αυτή τη φράση;

              Η ιστορική αναφορά, όμως, περί έμφυτης επιθετικότητας που επωάζει τον Πόλεμο είναι επιστημονική απόδειξη; Κι άλλα φαινόμενα επαναλαμβάνονται στις ανθρώπινες κοινωνίες χωρίς να αναγκαζόμαστε ως επιστήμη να προσφύγουμε στα μυστηριώδη και σκοτεινά πολεμικά ένστικτα.

             Ωστόσο καμία μελέτη ή προσπάθεια ανίχνευσης   του ριζικού συστήματος του Πολέμου δεν μπορεί να ευδοκιμήσει χωρίς την αναφορά στο έργο των: Φρόιντ, Άντονυ Στορ, Λόρεντζ, Φρομ και Κλαούζεβιτς. Εννοείται πως ο Θουκυδίδης ήταν ο πρώτος που διακήρυξε με έμφαση πως η αιτία του πολέμου βρίσκεται στα άδυτα της ανθρώπινης φύσης. Γι αυτό προφήτεψε πως οι πόλεμοι δεν θα σταματήσουν ποτέ.

   “Γιγνόμενα μεν και αιεί εσόμενα, έως αν η αυτή φύσις άνθρώπων η…”.

           Φυσικά ούτε ο Θουκυδίδης, ούτε ο Πρόεδρος Ομπάμα  γνώριζαν την επιστήμη της νευροβιολογίας  για να μιλήσουν για την συνεχιζόμενη βεβαιότητα του πολέμου, αφού η φύση του ανθρώπου παραμένει ίδια “Πρέπει να παραδεχτούμε την πικρή αλήθεια: Δεν  θα καταφέρουμε να εξαφανίσουμε τις βίαιες συγκρούσεις όσο ζούμε”.

          Η αναφορά στις θεωρίες των υπολοίπων θα παραβίαζε θύρες ανοιχτές, αφού είναι γνωστές και σεβαστές, άσχετα αν κατόρθωσαν να σταματήσουν τον πόλεμο.

                                    Ο πόλεμος των Χιμπατζήδων

       Μόνη μας ελπίδα για την ανίχνευση της βασικής αιτίας της ανθρώπινης επιθετικότητας που γεννά τους πολέμους είναι η έρευνα της συμπεριφοράς κάποιου είδους πιθήκων-χιμπατζήδων που βρίσκονται κοντά στην ανθρώπινη φυσιολογία. Αλλά και εδώ πάλι  υπάρχει πρόβλημα αφού τα πορίσματα των επιστημόνων είναι διαφορετικά στο βαθμό που τα διάφορα είδη χιμπατζήδων συμπεριφέρονται-αντιδρούν διαφορετικά στο ίδιο ερέθισμα.

       Από τη δεκαετία του 1970 κάποιοι ερευνητές παρατήρησαν μία έντονη επιθετική συμπεριφορά σε μία ομάδα από χιμπατζήδες που φθάνουν μέχρι τη θανάτωση των μελών μιας άλλης ομάδας χιμπατζήδων. Ωστόσο αυτή η παρατήρηση που θα μιλούσε για τον έμφυτο χαρακτήρα της επιθετικότητας και στον άνθρωπο αγνοεί ή παραβλέπει μία άλλη κατηγορία χιμπατζήδων (Pan Paniscus) που αποφεύγουν τις πολεμικές επιδρομές.

         Τα φιλειρηνικά αισθήματα και συμπεριφορά την ανίχνευσαν κάποιοι επιστήμονες (δρ Φράνσις ντε Βάαλ) και σε ένα είδος χιμπατζή (μπονόμπος), όπως και στους μπαμποϊνους.

        Τα πειράματα στα ζώα έδωσαν πολλές απαντήσεις στα ερωτήματα των επιστημόνων για το γενεσιουργό αίτιο του πολέμου στην ανθρώπινη διαδρομή ανά τους αιώνες, αλλά όχι τέτοιες που να θεωρούνται επιστημονικά θέσφατα (Λόρεντζ, Στορ).

           Πρώτος ο Χομπς βρήκε αναλογίες ανάμεσα στην ανθρώπινη επιθετικότητα και στην επιθετικότητα των λύκων. Η αναλογία αυτή έγινε η σημαία πολλών επιστημόνων αλλά και των καθημερινών ανθρώπων όταν θέλουν να εκφράσουν την άποψή τους για την φύση του ανθρώπου και για την αιτιολόγηση τόσο της γενικευμένης βίας που μαστίζει τη σύγχρονη κοινωνία όσο και για τον πόλεμο που πλανάται ως απειλή-φάντασμα πάνω από τον κόσμο.

                                    “Ηοmo Homini Lupus” (Χομπς).

       Δικαίωσε, όμως, η ιστορία την εμβληματική αυτή φράση του Χομπς ή όπως φαίνεται κι από την παρακάτω διδακτική ιστορία μάλλον αδικούμε τους λύκους που ενδέχεται στο όνομα της Πολιτικής Ορθότητας να ζητήσουν την απαγόρευσή της. Μην μάς φανεί περίεργο αν αυτή η απαγόρευση δεν αποτελέσει το βασικό ζητούμενο της Woke Culture και του Cancel Culture  

                                    H ιστορία: “Κανένας νικητής δεν κερδίζει”

        ” Όταν ένας ΛΥΚΟΣ χάνει τον αγώνα εναντίον ενός άλλου λύκου και συνειδητοποιεί ότι δεν έχει καμία πιθανότητα να κερδίσει, ο λύκος που χάνει προσφέρει ειρηνικά στον αντίπαλό του τη σφαγίτιδά* του, σαν να λέει «έχασα, ας το τελειώσουμε».

         Ωστόσο, εκείνη τη στιγμή, συμβαίνει το απίστευτο: ο λύκος που κερδίζει, ανεξήγητα, παραλύει τον εαυτό του.

        Μια δύναμη της χιλιετίας τον εμποδίζει να σκοτώσει αυτόν που έχει την ταπεινότητα να αναγνωρίσει την ήττα.

         Ένας πρωταρχικός μηχανισμός, ενσωματωμένος στο DNA ή πέρα, πυροδοτείται στον λύκο που κερδίζει και του υπενθυμίζει ότι το είδος είναι πιο σημαντικό από την ευχαρίστηση της εξάλειψης του αντιπάλου του.

            Τι υπέροχο ενστικτώδες ρολόι!

       Κανείς δεν θα αποκαλούσε δειλό τον λύκο που παραδίδει, ούτε αυτόν που παραλύει από έλεος, το θαύμα απλά συμβαίνει.

                                        Κανένας νικητής δεν κερδίζει.

           Οι δύο λύκοι χωρίζουν και ο τροχός της ζωής συνεχίζεται.

       Μακάρι οι άνθρωποι να μάθαιναν από τους λύκους αντί να συνεχίσουν να αλληλοσκοτώνονται από υπερηφάνεια και δίψα για δύναμη!

         Βρίσκουμε όλες τις απαντήσεις παρατηρώντας τη γλώσσα της φύσης”.

      Αν είναι έτσι, όμως, μήπως πρέπει ως άτομα και πολιτισμός να επαναπροσδιορίσουμε τους στόχους μας και να μιμηθούμε την συμπεριφορά των λύκων;  Έτσι κι αλλιώς η επιστήμη δεν μας έκανε σοφότερους ούτε περισσότερο αποτελεσματικούς στην απαλλαγή  μας από τον Πόλεμο.

                                         Ας το δοκιμάσουμε!

       Τι χειρότερο από τον Πόλεμο θα μας  προκύψει; Ίσως-ίσως θα πρέπει να αλλάξουμε και τη θέση του Χομπς αλλάζοντας του όρους.

                                        Lupus lupο Homo est

Post Visitors:104

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings