Του Ηλία Γιαννακόπουλου

1.   «Τις πόθεν εις ανδρών; Πόθι τοι πόλις ηδέ τοκήες;»

(Οδύσσεια, α 170, Ποιος είσαι κι από πού; Ποια η πατρίδα σου και ποιοι οι γονείς σου;)

2.   «Ποίοισι μείνον, τις δε μ’ εκφύει βροτών;»

(Οιδίπους Τύραννος, 437, Ποιών γονιών, περίμενε. Ποιος από τους θνητούς με γέννησε;)

☆ Με αφορμή την παρουσίαση ενός βιβλίου*

               Η Ταυτότητα

Το βιβλίο “Φιλυριωτών Γενεαλογία”* δεν παρέχει μόνον χρήσιμες πληροφορίες για το γενεαλογικό δέντρο των κατοίκων της Φιλύρας Τρικάλων (και πολλών άλλων), αλλά αναδεικνύει με έμφαση ένα πανανθρώπινο, διαχρονικό όσο και επίκαιρο θέμα: Το θέμα της Ταυτότητας του ανθρώπου και της αέναης αναζήτησης μιας απάντησης στο υπαρξιακό ερώτημα: «Ποιος Είμαι».

Είναι ένα θέμα, ένα ερώτημα που απασχολεί αιώνες τώρα τόσο τους Ψυχολόγους και τους Κοινωνιολόγους όσο και τους Φιλοσόφους. Οι απαντήσεις είναι λίγες και ήκιστα πειστικές. Γι αυτό και ο σύγχρονος άνθρωπος συχνά αναγκάζεται να απαντά στο ερώτημα “Ποιος είσαι και από πού κατάγεσαi;”. Αυτή η περιπλάνηση στις δαιδαλώδεις ατραπούς του ερωτήματος μάς θυμίζει τις απαντήσεις που έδινε κάθε φορά ο Οδυσσέας στους τόπους που τον έριχνε η οργή του Ποσειδώνα.

Από την άλλη πλευρά κουβαλάμε ακόμη, από την εποχή του τραγικού Οιδίποδα, την αγωνία της απάντησης στο ερώτημα “Ποιος από τους θνητούς με γέννησε;”

Το θέμα της ταυτότητας του ανθρώπου αποτελεί διαχρονικά ένα προσφιλές θέμα για τους επιστήμονες και κατεξοχήν για τους Ψυχολόγους και τους Κοινωνιολόγους. Ωστόσο στην αναζήτηση και προσδιορισμό εκείνων των παραγόντων που διαμορφώνουν την ανθρώπινη ταυτότητα ορθώνονται πολλά προβλήματα και ερωτήματα. Άλλοι μιλούν για το δικαίωμα στον «αυτοπροσδιορισμό» και στην ελευθερία δόμησης της προσωπικής μας ταυτότητας με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μας. Στην αντίπερα όχθη οι θεωρητικοί του «ετεροπροσδιορισμού» διατείνονται πως ο άνθρωπος είναι το απόλυτο προϊόν τόσο των κληρονομικών – βιολογικών του καταβολών όσο και των επιρροών του άμεσου ή έμμεσου περιβάλλοντός του (φυσικού, κοινωνικού, πολιτιστικού).

Οι υπέρμαχοι του αυτοπροσδιορισμού κινούνται μάλλον στο επίπεδο του ευκταίου και του ιδεατού αφού ο άνθρωπος είναι «αιχμάλωτος» τόσο του γενετικού του υλικού (κληρονομικότητα – γονείς) όσο και του περιβάλλοντός του. Ο ετεροπροσδιορισμός της ανθρώπινης ταυτότητας συνιστά μία αμείλικτη πραγματικότητα την οποία πρέπει να αποδεχτούμε αν θέλουμε να απαντήσουμε στο υπαρξιακό και διαχρονικό ερώτημα «Ποιος είμαι».

Η απάντηση στο διαχρονικό αυτό ερώτημα προϋποθέτει τη βαθιά γνώση και παραδοχή των βιολογικών καταβολών που συνθέτουν και τα επί μέρους στοιχεία – επίπεδα του γενεαλογικού μας δέντρου. Αυτό το γενεαλογικό μας δέντρο πολλοί το αγνοούμε και κάποια επίπεδά του αποτελούν τα σκοτεινά σημεία του Εγώ μας. Τα σημεία αυτά λειτουργούν ως οι κρίκοι μιας αλυσίδας. Αυτή η αλυσίδα μάς ακολουθεί παντού και άλλοτε μάς βοηθά να πραγματώσουμε τους στόχους μας κι άλλοτε στενεύει τους ορίζοντές μας. Αυτά τα σκοτεινά σημεία, αυτοί οι άγνωστοι κρίκοι της αλυσίδας του γενεαλογικού μας δέντρου αποτελούν και τη «σκιά» μας δικαιώνοντας τη θέση του Γιουνγκ:

«Αυτός που δεν γνωρίζει τη σκιά του συναντά τη μοίρα του»

                 Το  ” Όνομα”

Όλοι, λοιπόν, από την πρωτόγονη εποχή μέχρι και σήμερα κουβαλάμε το βαρύ φορτίο ενός ονόματος, άλλοτε θετικού κι άλλοτε αρνητικού. Δεν υπάρχει άνθρωπος χωρίς όνομα με ό,τι αυτό εμπεριέχει και συνεπάγεται για τη ζωή μας και την εξέλιξή μας ως βιολογικών, πνευματικών και κοινωνικών όντων. Σχετικά ο Όμηρος δια στόματος Αλκίνοου τονίζει:

«Ου μεν γαρ τις πάμπαν ανώνυμος εστ’ ανθρώπων, / ου κακός ουδέ εσθλός, επήν τα πρώτα γένηται, / αλλ’ επί πάσιν τίθενται»

(Ομήρου Οδύσσεια, θ 552-554, Γιατί κανένας άνθρωπος δεν υπάρχει χωρίς όνομα, ούτε καλός ούτε κακός, από την ώρα που γεννιέται)

Το όνομα, προσδιοριστικό στοιχείο της ταυτότητάς μας, είναι το πρώτο στοιχείο που μάς ζητείται από κάποιον άγνωστο ταυτόχρονα με τον τόπο καταγωγής μας. Κι αυτό γιατί το όνομα βοηθά όχι μόνον στην επικοινωνία με τους συνανθρώπους μας αλλά και παρέχει στοιχεία στον συνομιλητή – συνάνθρωπό μας για να μάς γνωρίσει καλύτερα. Το όνομα και το επώνυμο εμπεριέχουν σε μεγάλο βαθμό χρήσιμα στοιχεία για το παρελθόν μας. Στοιχεία που αντλούνται εύκολα από το γενεαλογικό μας δέντρο. Σε πολλά ονόματα των ομηρικών ηρώων ανευρίσκεται και το όνομα του πατέρα τους,όπως:Κρονίδης(Δίας), Ατρείδης(Αγαμέμνων), Πηλείδης(Αχιλλέας), Νηρηίδες(Νηρέας).

Ο Οδυσσέας στην δεκαετή περιπλάνησή του σε διάφορους τόπους ήταν υποχρεωμένος να απαντά κάθε φορά στο ερώτημα:

«Τις πόθεν εις ανδρών; Πόθι τοι πόλις ηδέ τοκήες;»

Το πρόβλημα του ονόματος και του γενεαλογικού δέντρου τίθεται με έμφαση και στην τραγωδία «Οιδίπους Τύραννος», όταν ο Οιδίποδας μετά τα όσα δεινά πλήττουν τη Θήβα αναγκάζεται να αναζητήσει το όνομα των γονέων του. Γι’ αυτό και η τραγωδία ονομάστηκε και ως μία τραγωδία «Ταυτότητας». Σχετικά ο Οιδίποδας διακηρύσσει σε μια στιγμή δραματική για τον ίδιο και την πόλη του.

«Τουμόν δ’ έγνω,/ κει σμικρόν έστι, σπέρμα ιδείν βουλήσομαι»

(Οιδίπους Τύραννος, 1077/ όμως εγώ θα θελήσω να εξακριβώσω την καταγωγή μου, έστω κι αν είναι ταπεινή)

Οικογενειακό όνομα:Ευκαιρία ή τροχοπέδη;

Πολλές φορές σε στιγμές περισυλλογής και αυτογνωσίας αναρωτιόμαστε αν αυτό που είμαστε τώρα και ό,τι πετύχαμε είναι προϊόν των ικανοτήτων μας, των συνθηκών και του περιβάλλοντός μας, των ευκαιριών που μάς δόθηκαν, των ανθρώπων που βρέθηκαν δίπλα μας ή των βιολογικών μας καταβολών – κληρονομικότητα; Σε τι ποσοστό, δηλαδή, οι βιολογικοί μας γονείς ή παππούδες – γιαγιάδες μάς διαμόρφωσαν; Η σωστή γνώση του γενεαλογικού μας δέντρου μάς παρέχει πληθώρα στοιχείων για την κατάκτηση της αυτογνωσίας.

Η γονεϊκή απόρριψη είναι βαρύ πλήγμα για τον καθένα μας. Του ίδιου μεγέθους, όμως, πλήγμα είναι και η απόρριψη των γονέων μας και των βιολογικών μας προγόνων, γενικότερα.

Για άλλους το οικογενειακό όνομα είναι προνόμιο και ανοίγει «πόρτες» και για άλλους αποτελεί βάρος. Για τους πρώτους το όνομα – καταγωγή δίνει ευκαιρίες και αποτελεί στοιχείο αναγνωρισιμότητας  με ό,τι  αυτό συνεπάγεται στη σημερινή μας εποχή. Για τους δεύτερους αποτελεί τροχοπέδη γιατί οι συγκρίσεις με τον γονέα του ίδιου επώνυμου είναι αναπόδραστες και μερικές φορές συντριπτικές. Ο χώρος της πολιτικής με τις γνωστές οικογένειες πολιτικών έχει να μάς διδάξει πολλά για το βάρος του ονόματος – επωνύμου των γονέων μας ή κάποιου μακρινού προγόνου μας.

        ” Ξέρεις ποιος είμαι εγώ;”

Σε στιγμές που λείπουν τα επιχειρήματά μας σε έναν διάλογο για την αξία και την ανωτερότητά μας έναντι του συνομιλητή μας επικαλούμαστε την καταγωγή μας με την εμβληματική φράση «Ξέρεις ποιος είμαι Εγώ;». Ενίοτε η φράση αυτή λειτουργεί όχι μόνον ως επιβεβαίωση και τεκμήριο της αξίας μας αλλά και ως απειλή αν χρειαστεί ή προειδοποίηση

       “Από ρόδι βγαίνει αγκάθι…”

Στις καθημερινές μας κοινωνικές και διαπροσωπικές σχέσεις προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε την επιτυχία ή την προκοπή κάποιου με τη βοήθεια της γνώσης του γενεαλογικού δέντρου. Όταν, όμως, τα επιτεύγματα κάποιου δεν είναι συμβατά με την καταγωγή του και το ριζικό του σύστημα (γενεαλογικό δέντρο) τότε επικαλούμαστε τη σοφία της παροιμίας:

«Από ρόδι βγαίνει αγκάθι κι από αγκάθι βγαίνει ρόδι»

           Για άλλους αυτή η παροιμία είναι ένας έπαινος και για άλλους μία μομφή. Είναι μία άλλη επιβεβαίωση πως οι βιολογικοί μας γονείς και πρόγονοι διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό την ταυτότητά μας και τη ζωή μας γενικότερα. Ίσως ο Watson και ο Crick να μην είχαν άδικο όταν έλεγαν πως «Η μοίρα μας είναι τα γονίδιά μας», έστω κι αν πολλοί σύγχρονοι γενετιστές και κοινωνιολόγοι διαφωνούν με τη θέση αυτή.

Το όνομα, λοιπόν,ως στοιχείο της ταυτότητάς μας και γενικότερα το γενεαλογικό μας δέντρο συνιστά το κατεξοχήν προσδιοριστικό στοιχείο της ιδιαιτερότητας, της μοναδικότητας του ατόμου και καθορίζει καταλυτικά την προσωπικότητά του και γενικότερα την ταυτότητά του. Αποτελεί στοιχείο διαφοροποίησης από τους άλλους αλλά και σημείο αναγνώρισης. Είναι αυτό που μάς ανασύρει από την ανωνυμία, το πλήθος, την αγέλη, την μάζα. Μάς διασώζει από την απροσωποποίηση και την ανυπαρξία. Γινόμαστε ύπαρξη μέσα από το όνομα αφού οι άλλοι μόνο μέσα από το όνομα μάς γνωρίζουν. Ο ανώνυμος, ο «Ούτις» – Κανένας είναι σαν να μην υπάρχει.

Στη ζωή όλοι έχουμε ένα όνομα κι αυτό οφείλουμε να το υπερασπιστούμε, να το βελτιώσουμε κα να το κληροδοτήσουμε στην επόμενη γενιά. Ο “Ούτις-ο Κανένας” δεν υπάρχει στην κοινωνία μας πουθενά στον κόσμο. Αυτό ήταν ένα λεκτικό επινόημα του Οδυσσέα για να σωθεί ο ίδιος από την αγριότητα του Κύκλωπα Πολύφημου. Όταν το πέτυχε έδωσε, έστω κι από μακριά, τα ακριβή στοιχεία του γενεαλογικού του δέντρου στον Κύκλωπα.

Αποτελεί ασυγχώρητο στρουθοκαμηλισμό το να αγνοούμε πως στο μωσαικό της ταυτότητάς μας υπάρχουν οι ψηφίδες των γονέων μας και των κοντινών ή μακρινών προγόνων μας. 

 “Οι πρόγονοί μας βρίσκονται μέσα μας “

“Κι όμως, οι πρόγονοί μας βρίσκονται μέσα μας, σαν συνιστώσες σε ένα μεγάλο μωσαικό που είναι ο εαυτός μας, τα αμέτρητα αυτά χαρακτηριστικά και οι συμπεριφορές που δεν εξηγούνται, όμως μας έρχονται κατευθείαν από τους προηγούμενούς μας. Δεν είναι μόνο τα μάτια, το ύψος, οι προδιαθέσεις που έχουμε. Είναι ακόμα και οι πόθοι, τα ένστικτα, οι ανασφάλειες και οι φοβίες που μας κληροδοτούν οι πρόγονοί μας με την μορφή γενετικής πληροφορίας, αυτό που κάποιοι επιστήμονες καλούν ψυχικό DNA, και που αναλόγως θα μεγαλώσουμε, θα παλέψουμε, ή και θα εξαλείψουμε, αφού μεταλλασσόμαστε οι ίδιοι μέρα με τη μέρα αλλά και γενιά με την γενιά. Η ζωή είναι εξέλιξη, και η βάση βρίσκεται στους προγόνους μας που κατάφεραν να επιβιώσουν πρώτα, να αναπαραχθούν έπειτα και να παράξουν τον πολιτισμό που βρήκαμε εμείς έτοιμο, πολλές φορές όχι και τόσο ευγνώμονες προς αυτό. Κανείς μας δεν είναι αυτοδημιούργητος, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως δεν είμαστε υπεύθυνοι για την πορεία που χαράζουμε, κάθε άλλο”.(Φιλυριωτών Γενεαολογία, Θανάσης Μπρέντας).

   Αιχμάλωτοι της καταγωγής μας;

Πολλοί συνάνθρωποί μας κουβαλούν σε όλη τους τη ζωή το φορτίο των λαθών των γονέων και των βιολογικών τους προγόνων αλλά και το παράπονο της Αντιγόνης, από την ομώνυμη τραγωδία, αν δηλαδή υπάρχει κάποιο κακό από την βαριά κληρονομιά του Οιδίποδα που να μην το έχει στείλει ο Δίας στις δύο αδελφές (Αντιγόνη και Ισμήνη). «’Αρ’ οίσθα ό,τι Ζευς των απ’ Οιδίπου κακών οποίον ουχί νων έτι ζώσαιν τελεί;»

Το παρελθόν μας και το γενεαλογικό μας δέντρο δεν μπορούμε να το αλλάξουμε. Το μόνο που μπορούμε είναι να το γνωρίσουμε κι ανάλογα να πράττουμε. Το παρελθόν και το γενεαλογικό μας δέντρο είναι ένα επαχθές φορτίο και θέλω να ελπίζω (για πολλούς) όχι και απεχθές.

Είμαστε, επομένως, δέσμιοι – με τα θετικά και αρνητικά – της καταγωγής μας, του γενεαλογικού μας δέντρου, του ονόματός μας και της παράδοσης μας γενικότερα. Γι’ αυτό οφείλουμε να γνωρίζουμε και να αποδεχτούμε αυτήν την πραγματικότητα – παράδοση για να μπορέσουμε να κάνουμε το μεγάλο άλμα για την υπέρβαση. Η θέση του Μαρξ εξακολουθεί να είναι πάντα επίκαιρη και διδακτική. Η ερμηνεία και ο βαθμός αποδοχής της προσδιορίζει και την ταχύτητα αλλά και το περιεχόμενο των βηματισμών και των στόχων μας:

«Η παράδοση όλων των νεκρών γενεών βαραίνει σαν εφιάλτης στη συνείδηση των ζώντων ανθρώπων»

Post Visitors:82

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings