Το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών απέκτησε πρόσφατα τα εργαλεία για να χαρτογραφεί ρήγματα σε τουλάχιστον δύο χιλιόμετρα κάτω από τον πυθμένα του Αιγαίου και του Ιονίου. Σήμερα, λιγότερο από το 30% της θαλάσσιας έκτασης έχει μελετηθεί συστηματικά


Γιάννης Ελαφρός

Είναι εξερευνητές υποθαλάσσιων ρηγμάτων, ακόμα και σε βάθη αβυσσαλέα με μόνο οδηγό μέσα στο σκοτάδι τα ηχητικά κύματα. Προσπαθούν δεκαετίες τώρα να αποτυπώσουν τις γεωλογικές χαρακιές στις «παλάμες» του βυθού και των υποθαλάσσιων δομών για να «διαβάσουν» οι σεισμολόγοι το μέλλον. Ο λόγος για τους γεωλόγους ερευνητές του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) και για το έργο χαρτογράφησης των υποθαλάσσιων ρηγμάτων στο Αιγαίο, στο Ιόνιο Πέλαγος και στην Ελληνική Τάφρο. Για πολλά χρόνια προσπαθούσαν με παλαιωμένα μέσα, ενώ πλέον διαθέτουν ένα πολύ πιο σύγχρονο και ισχυρό ερευνητικό σύστημα για την αποτύπωση και κατανόηση των υποθαλάσσιων γεωκινδύνων.

«Ενα όνειρο έγινε πραγματικότητα. Μέχρι τώρα εργαζόμασταν με ένα όργανο που είχε πολύ πιο περιορισμένες δυνατότητες. Το παλιό σύστημα έστελνε ένα μονοκαναλικό ηχητικό σήμα, το νέο είναι πολυκαναλικό με 24 κανάλια. Αναβαθμίζονται δραστικά οι ερευνητικές δυνατότητες, πρώτον γιατί αυξάνεται το βάθος διείσδυσης του ηχητικού σήματος σε τουλάχιστον δύο χιλιόμετρα κάτω από τον θαλάσσιο βυθό (ενώ πριν δεν ξεπερνούσε τα 1.000 μέτρα) και δεύτερον γιατί βελτιώνεται ιδιαίτερα η ποιότητα των σεισμικών δεδομένων», λέει στην «Κ» ο δρ Δημήτρης Σακελλαρίουγεωλόγος και διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ και επιστημονικά υπεύθυνος του προγράμματος «Αθηνά εναντίον Εγκέλαδου». Το νέο σύστημα πολυκαναλικών σεισμικών τομών ανάκλασης, το οποίο τοποθετήθηκε ήδη στο ωκεανογραφικό του ΕΛΚΕΘΕ «Αιγαίο», περιλαμβάνει δύο ηχητικές πηγές «airgun» μέγιστου συνολικού όγκου 5 λίτρων (300 κυβ. ίντσες έναντι 40 του προηγούμενου), βαρούλκο με υδρόφωνο 24 καναλιών και συνολικού μήκους 350 μέτρων, τη μονάδα ψηφιακής καταγραφής και τη μονάδα επεξεργασίας των σεισμικών τομών.

«Ακούν» τις πλάκες κάτω από τον βυθό της Ελλάδας-1

Η Ελλάδα είναι η πιο σεισμογενής χώρα της Ευρώπης και η 6η σε σεισμικότητα σε διεθνές επίπεδο. Είμαστε σε σταυροδρόμι ηπείρων, πολιτισμών, αλλά και τεκτονικών πλακών που κινούνται στο διάβα των αιώνων. Το μεγαλύτερο μέρος των σεισμών εκδηλώνεται κάτω από τη θάλασσα. Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της γνώσης της υποθαλάσσιας γεωλογικής δομής.

Οι ισχυρές σεισμικές δονήσεις που εκδηλώθηκαν την Παρασκευή κοντά στις νήσους Στροφάδες στο Ιόνιο Πέλαγος ήρθαν να επιβεβαιώσουν αυτή την ανάγκη. Ο σεισμός μεγέθους 5,7 Ρίχτερ (είχε προηγηθεί ισχυρός προσεισμός) έγινε σε βάθος 20 χιλιομέτρων, σε μία από τις πιο σεισμογενείς περιοχές του ελληνικού τόξου. Δεν προκάλεσε ζημιές, λόγω της θαλάσσιας «ασπίδας» και του αυστηρού αντισεισμικού κανονισμού.

«Ο ελληνικός θαλάσσιος χώρος είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερος από τη στεριά, με αποτέλεσμα τα γεωλογικά φαινόμενα, όπως σεισμοί ή κατολισθήσεις, να είναι κυρίως υποθαλάσσια. Παρότι έχουμε διαμορφώσει μια βάση δεδομένων με 100-150 υποθαλάσσια ρήγματα, σήμερα λιγότερο από το 30% της θαλάσσιας έκτασης έχει μελετηθεί συστηματικά. Μάλιστα σε αυτό δεν περιλαμβάνονται όλα τα πιο επικίνδυνα σημεία, όπως περιοχές κάτω από την Κρήτη, στο Ιόνιο, το ρήγμα της Κεφαλονιάς. Ενα εμπόδιο ήταν ο εξοπλισμός, που δεν μας επέτρεπε να “δούμε” πολύ βαθιά. Ο πιο βασικός λόγος όμως ήταν πως δεν υπήρχε η αναγκαία χρηματοδότηση. Και όσες έρευνες έγιναν χρηματοδοτήθηκαν από ευρωπαϊκά ή διεθνή προγράμματα, ελάχιστη ήταν η εθνική συμμετοχή», σημειώνει ο κ. Σακελλαρίου.

«Ακούν» τις πλάκες κάτω από τον βυθό της Ελλάδας-2
 [INFOGRAPHIC: ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ]

«Χρειαζόμαστε μια πιο ολοκληρωμένη έρευνα. Στην περιοχή μας υπάρχουν μεγάλα θαλάσσια βάθη, όπως στην περιοχή της Καρπάθου 2.500 μέτρα, δυτικά της Πελοποννήσου 3.000-4.000 μέτρα. Βάθη που με το προηγούμενο σύστημα δεν μπορούσαμε να εξερευνήσουμε ολοκληρωμένα. Οπως επίσης και στο ρήγμα της Κεφαλονιάς», συμπληρώνει ο ερευνητής του ΕΛΚΕΘΕ.

Η Ελλάδα είναι η πιο σεισμογενής χώρα της Ευρώπης και η 6η σε σεισμικότητα σε διεθνές επίπεδο. Είμαστε σε σταυροδρόμι ηπείρων, πολιτισμών, αλλά και τεκτονικών πλακών.

Ενώ στη στεριά τα περισσότερα ρήγματα είναι χαρτογραφημένα, στη θάλασσα δεν ισχύει το ίδιο. «Για να μπορούν να κάνουν μελέτες οι σεισμολόγοι και να εκτιμήσουν τι σεισμό μπορεί να δώσει ένα ρήγμα, πρέπει να έχουν στοιχεία από τη γεωλογική δομή, από το δίκτυο των ρηγμάτων, το πώς το ένα επηρεάζει το άλλο», σημειώνει ο κ. Σακελλαρίου.

Καλύτερα στη θάλασσα;

Συχνά λέμε πως ευτυχώς οι περισσότεροι σεισμοί εκδηλώνονται στη θάλασσα. Πώς το σχολιάζει; «Εχει μια βάση, αλλά είναι και μεγάλη παγίδα», απαντά. «Εάν μιλάμε για ένα σεισμό έντασης 5,5 Ρίχτερ που εκδηλώνεται 50 χιλιόμετρα μακριά από την ακτή, τότε θα έχει μικρές συνέπειες, σε αντίθεση με το εάν το επίκεντρό του ήταν στη στεριά και κοντά σε μια πόλη. Αλλά εάν έχουμε μεγάλους σεισμούς μέσα στη θάλασσα τότε οι ζημιές ή και οι καταστροφές μπορεί να είναι μεγάλες», επισημαίνει.

Οπως μας θυμίζει, μερικοί από τους μεγαλύτερους σεισμούς που έχουν γίνει στην ευρύτερη περιοχή μας ήταν υποθαλάσσιοι. «Τα υποθαλάσσια ρήγματα δεν είναι λιγότερο απειλητικά από τα χερσαία. Εάν συνυπολογίσουμε μάλιστα πως οι υποθαλάσσιοι σεισμοί μπορεί να προκαλέσουν τσουνάμι, μπορεί να είναι και περισσότερο καταστροφικοί από τους χερσαίους», υπογραμμίζει ο κ. Σακελλαρίου.

«Ακούν» τις πλάκες κάτω από τον βυθό της Ελλάδας-3
Ο Δημήτρης Σακελλαρίου (στο κέντρο) με την ερευνητική ομάδα του προγράμματος «Αθηνά εναντίον Εγκέλαδου», στο κατάστρωμα του ωκεανογραφικού «Αιγαίο», μετά την εγκατάσταση του νέου ηχογραφικού συστήματος.

Η εγκατάσταση του νέου συστήματος στο Ω/Κ «Αιγαίο» διήρκεσε δύο εβδομάδες στο λιμάνι του Πειραιά και ολοκληρώθηκε με τριήμερες δοκιμές εν πλω. «Η επιτυχής ολοκλήρωση της εγκατάστασης του σύνθετου νέου συστήματος όχι μόνο δεν ήταν δεδομένη, αλλά πολλές φορές φάνταζε ανέφικτη. Πρώτον, γιατί ήταν ένα όνειρο πολλών χρόνων, το οποίο δεν μπορούσε να υλοποιηθεί λόγω της έλλειψης χρηματοδότησης. Δεύτερον, γιατί προϋπέθετε σημαντικές παρεμβάσεις στο ωκεανογραφικό», τονίζει ο κ. Σακελλαρίου, σημειώνοντας πως έγινε πραγματικότητα χάρη στη συμβολή των εξειδικευμένων τεχνικών, του προσωπικού του Τομέα Θαλάσσιας Γεωλογίας-Γεωφυσικής του ΕΛΚΕΘΕ και του πληρώματος του Ω/Κ «Αιγαίο».

Σηκώνουν άγκυρες

Η πρώτη ερευνητική αποστολή με το νέο πολυκαναλικό σύστημα ανάκλασης προγραμματίζεται για τις αρχές του καλοκαιριού μεταξύ της Κρήτης νότια και των Κυκλάδων βόρεια, της Πελοποννήσου δυτικά και της Καρπάθου ανατολικά. Οι επόμενες αποστολές θα περιλαμβάνουν το Ιόνιο Πέλαγος και τη σεισμογενή ζώνη του ρήγματος Κεφαλονιάς καθώς και την περιοχή της Ελληνικής Τάφρου από νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης μέχρι νότια της Ρόδου. Αντικείμενο των ερευνητικών αποστολών θα είναι η μελέτη και κατανόηση της γεωλογικής και τεκτονικής εξέλιξης αυτών των περιοχών στη διάρκεια των τελευταίων εκατοντάδων, χιλιάδων έως εκατομμυρίων χρόνων. Επίσης, η χαρτογράφηση και μελέτη των ενεργών ρηγμάτων και του δυναμικού που έχουν για πρόκληση σεισμών μεγάλου μεγέθους, καθώς και η αποτύπωση υποθαλάσσιων κατολισθήσεων και ο εντοπισμός περιοχών πιθανής γένεσης τσουνάμι.

“ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ”

Post Visitors:91

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active

Privacy Policy

What information do we collect?

We collect information from you when you register on our site or place an order. When ordering or registering on our site, as appropriate, you may be asked to enter your: name, e-mail address or mailing address.

What do we use your information for?

Any of the information we collect from you may be used in one of the following ways: To personalize your experience (your information helps us to better respond to your individual needs) To improve our website (we continually strive to improve our website offerings based on the information and feedback we receive from you) To improve customer service (your information helps us to more effectively respond to your customer service requests and support needs) To process transactions Your information, whether public or private, will not be sold, exchanged, transferred, or given to any other company for any reason whatsoever, without your consent, other than for the express purpose of delivering the purchased product or service requested. To administer a contest, promotion, survey or other site feature To send periodic emails The email address you provide for order processing, will only be used to send you information and updates pertaining to your order.

How do we protect your information?

We implement a variety of security measures to maintain the safety of your personal information when you place an order or enter, submit, or access your personal information. We offer the use of a secure server. All supplied sensitive/credit information is transmitted via Secure Socket Layer (SSL) technology and then encrypted into our Payment gateway providers database only to be accessible by those authorized with special access rights to such systems, and are required to?keep the information confidential. After a transaction, your private information (credit cards, social security numbers, financials, etc.) will not be kept on file for more than 60 days.

Do we use cookies?

Yes (Cookies are small files that a site or its service provider transfers to your computers hard drive through your Web browser (if you allow) that enables the sites or service providers systems to recognize your browser and capture and remember certain information We use cookies to help us remember and process the items in your shopping cart, understand and save your preferences for future visits, keep track of advertisements and compile aggregate data about site traffic and site interaction so that we can offer better site experiences and tools in the future. We may contract with third-party service providers to assist us in better understanding our site visitors. These service providers are not permitted to use the information collected on our behalf except to help us conduct and improve our business. If you prefer, you can choose to have your computer warn you each time a cookie is being sent, or you can choose to turn off all cookies via your browser settings. Like most websites, if you turn your cookies off, some of our services may not function properly. However, you can still place orders by contacting customer service. Google Analytics We use Google Analytics on our sites for anonymous reporting of site usage and for advertising on the site. If you would like to opt-out of Google Analytics monitoring your behaviour on our sites please use this link (https://tools.google.com/dlpage/gaoptout/)

Do we disclose any information to outside parties?

We do not sell, trade, or otherwise transfer to outside parties your personally identifiable information. This does not include trusted third parties who assist us in operating our website, conducting our business, or servicing you, so long as those parties agree to keep this information confidential. We may also release your information when we believe release is appropriate to comply with the law, enforce our site policies, or protect ours or others rights, property, or safety. However, non-personally identifiable visitor information may be provided to other parties for marketing, advertising, or other uses.

Registration

The minimum information we need to register you is your name, email address and a password. We will ask you more questions for different services, including sales promotions. Unless we say otherwise, you have to answer all the registration questions. We may also ask some other, voluntary questions during registration for certain services (for example, professional networks) so we can gain a clearer understanding of who you are. This also allows us to personalise services for you. To assist us in our marketing, in addition to the data that you provide to us if you register, we may also obtain data from trusted third parties to help us understand what you might be interested in. This ‘profiling’ information is produced from a variety of sources, including publicly available data (such as the electoral roll) or from sources such as surveys and polls where you have given your permission for your data to be shared. You can choose not to have such data shared with the Guardian from these sources by logging into your account and changing the settings in the privacy section. After you have registered, and with your permission, we may send you emails we think may interest you. Newsletters may be personalised based on what you have been reading on theguardian.com. At any time you can decide not to receive these emails and will be able to ‘unsubscribe’. Logging in using social networking credentials If you log-in to our sites using a Facebook log-in, you are granting permission to Facebook to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth and location which will then be used to form a Guardian identity. You can also use your picture from Facebook as part of your profile. This will also allow us and Facebook to share your, networks, user ID and any other information you choose to share according to your Facebook account settings. If you remove the Guardian app from your Facebook settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a Google log-in, you grant permission to Google to share your user details with us. This will include your name, email address, date of birth, sex and location which we will then use to form a Guardian identity. You may use your picture from Google as part of your profile. This also allows us to share your networks, user ID and any other information you choose to share according to your Google account settings. If you remove the Guardian from your Google settings, we will no longer have access to this information. If you log-in to our sites using a twitter log-in, we receive your avatar (the small picture that appears next to your tweets) and twitter username.

Children’s Online Privacy Protection Act Compliance

We are in compliance with the requirements of COPPA (Childrens Online Privacy Protection Act), we do not collect any information from anyone under 13 years of age. Our website, products and services are all directed to people who are at least 13 years old or older.

Updating your personal information

We offer a ‘My details’ page (also known as Dashboard), where you can update your personal information at any time, and change your marketing preferences. You can get to this page from most pages on the site – simply click on the ‘My details’ link at the top of the screen when you are signed in.

Online Privacy Policy Only

This online privacy policy applies only to information collected through our website and not to information collected offline.

Your Consent

By using our site, you consent to our privacy policy.

Changes to our Privacy Policy

If we decide to change our privacy policy, we will post those changes on this page.
Save settings
Cookies settings